YARGITAY 4. HUKUK DAIRESI

4. Hukuk Dairesi         2022/9505 E.  ,  2024/5151 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2022/490 Değişik İş, 2022/489 Karar
SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU İTİRAZ HAKEM HEYETİ
SAYISI : 2021/İHK-14211
HÜKÜM/KARAR : Davanın Usulden Reddi / İtirazın Kabulü
SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ
SAYISI : K-2022/21384

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın usulden reddine arar verilmiştir.

Karara davacı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine,İtiraz Hakem Heyetince itirazın kabulü ile Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta (ZMSS) poliçesi ile teminat altına alınan ... plakalı aracın karıştığı 28.07.2007 tarihli trafik kazasında yolcu olarak bulunan davacının yaralanarak malul kaldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 4.800,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 200,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı olmak üzere toplam 5.000,00 TL tazminatın yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş; 15.04.2022 tarihli ıslah dilekçesiyle talebini sürekli iş göremezlik tazminatı yönünden 80.838,30 TL, geçici iş göremezlik tazminatı yönünden 838,30 TL olmak üzere toplam 81.676,00 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davaya konu 28.07.2007 tarihli kazaya sebebiyet veren ... plakalı aracın trafik sigortasının davalı şirket tarafindan temin edildiğini, davacının daha önce davalı şirkete müracaat ettiğini, yapılan inceleme neticesi taşımanın şehirlerarası taşıma olduğunun tespit edildigini, kaza tarihinde Zorunlu Karayolu Taşımacılık Sigortasının meriyette olduğunu, öncelikle bu poliçeye müracaat edilmesi gerektiğini, bu poliçe teminatını aşan bir zarar olması halinde davalı sigortacının sorumluluğunun doğabileceğini, uyuşmazlığın öncelikle Zorunlu Karayolu Taşımacılık Sigortası Genel Şartları uyarınca çözümlenmesi , poliçenin saptanamaması halinde Güvence Hesabı'na müracaat edilmesi gerektiğini, aksi kabul halinde ise kusur durumunun saptanması ve olayda istiap haddi aşılmasından dolayı müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, geçici göremezlik tazminatının teminata dahil olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI
Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davaya konu kazaya karışan aracın şehirlerarası yolcu taşımacılığı yaptığı bu nedenle öncelikle kaza tarihinde yürürlükte olan Zorunlu Karayolu Taşımacılık Sorumluluk Sigortasına müracaat edilmesi gerektiği belirtilerek davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ
A. İtiraz Yoluna Başvuranlar
Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri
Davacı vekili itiraz dilekçesinde; dava konusu aracın kaza tarihi itibariyle Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası ve Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası bulunmadığından Güvence Hesabı'na başvuru zorunluluğu bulunmadığını ancak sıralı sorumluluk uyarınca dava konusu aracın Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk sigortacısı olan davalıya dava yöneltilebileceğini ileri sürerek Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararıyla; davacı vekilinin itirazının kabulü ile dosyada mevcut maluliyet raporunun yerinde olduğu kanaatiyle maluliyet raporunda tespit edilen %7 maluliyet oranı, PMF 1931 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemi ile birlikte %100 kusur oranı ve 2 ay geçici iş göremezlik süresi esas alınarak yapılan hesaplama neticesinde 2007 yılı Temmuz-Aralık döneminde geçerli poliçe limiti ile sınırlı kalındığı belirtilerek davanın kabulü ile 80.000,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ve 838,30 TL geçici iş göremezilk tazminatı olmak üzere 80.838,30 TL tazminatın 17.08.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde; kazaya karışan aracın şehirlerarası taşımacılık yapmak üzere tahsis edildiğini, aracın kullanımına uygun şekilde , kaza tarihinde yürürlükte olan Karayolu Taşıma Kanunu'na göre Zorunlu Karayolu Taşımacılık Sorumluluk Sigortası yaptırması gerekmekte iken yükümlülüğünü yerine getirmediğinden kaza tarihi (28.07.2007) dikkate alındığında tazminat talebinin Güvence Hesabı'na yöneltilmesi gerektiğini, karara konu olan sağlık raporuna itiraz ettiklerini, kaza tarihi itibariyle yürürlükte olan mevzuatın Sağlık İşlemleri Tüzüğü olduğunu, müvekkili şirketin sorumluluğundan bahsedebilmek için öncelikle sigortalı araç sürücüsünün kusurunun ispat edilmesi gerekmekte olup dosyanın Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesine gönderilerek kusur raporu alınmasını talep ettiklerini, tazminat hesaplaması için Hazine Müsteşarlığı aktüerler siciline kayıtlı bir aktüer bilirkişinin görevlendirilmesi ve tazminat hesabının CSO 1980 Yaşam Tablosu kullanılarak ve %3 teknik faiz esas alınarak yapılması gerektiğini, istiap haddinin aşılmasından dolayı söz konusu tazminattan %20 oranında müterafik kusur indirim yapılması gerektiğini, davalının temerrüdünün söz konusu olmadığını bu nedenle dava tarihinden öncesine ilişkin faiz sorumluluğunun bulunmadığını, dava konusu kaza haksız fiilden kaynaklanmış olup ticari iş olarak nitelendirilemeyeceğinden yasal faiz uygulanması gerektiğini ileri sürerek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı 28.07.2007 tarihli trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun uğradığı sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85,89,90,91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2. Haksız fiil sonucu çalışma gücünde kayıp olduğu iddiası ve buna yönelik bir talebin bulunması hâlinde, zararın kapsamının tespiti açısından varsa geçici iş göremezlik süresi ile sürekli iş göremezlik oranının doğru bir şekilde belirlenmesi gerekmektedir. Söz konusu belirlemenin ise bağlı oldukları mevzuat uyarınca sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastanelerin adli tıp anabilim dalı başkanlıkları ve benzeri kuruluşların çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikâyetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetince kaza tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılması gerekir.
11.10.2008 tarihinden önce Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü, 11.10.2008 ilâ 01.09.2013 tarihleri arasında Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği, 01.09.2013 ilâ 01.06.2015 tarihleri arasında Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği, 01.06.2015 ilâ 20.02.2019 tarihleri arasında Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik ve 20.02.2019 tarihinden sonra ise Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik yürürlükte olduğundan kaza tarihinde geçerli mevzuat uyarınca sağlık kurulu raporu düzenlenmelidir. Eldeki davada kaza, 28.07.2007 tarihinde meydana gelmiştir.
Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince; davacı tarafından kararın temyiz edilmediği göz önüne alındığında davalının usuli kazanılmış hakları gözetilerek, davacının kazaya ilişkin tüm tedavi evrakı eklenip (eksik varsa temini ile) dosyada bulunan sağlık kurulu raporları da irdelenmek ve bizzat muayene edilmek suretiyle kaza tarihinde yürürlükte olan Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü hükümlerine uygun şekilde yukarıda açıklandığı üzere yetkili sağlık kurulundan rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

3. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 52 nci maddesi uyarınca zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış (müterafik kusur hâli söz konusu) ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Müterafik kusura ilişkin savunma bir def’i olmadığından bu yönde bir savunma olmasa da resen dikkate alınması gerekir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 3 üncü maddesi uyarınca taşıma sınırı (istiap haddi/kapasite), bir aracın güvenle taşıyabileceği en çok yük ağırlığı veya yolcu sayısını göstermekte olup ikincil mevzuat ve eki cetveller ile aracın trafik tescil belgesinde; yolcu taşıma izni verilen araçlarda azami kaç koltuk bulunacağı, kaç yolcu taşınabileceği, ayakta veya aracın römorkunda yolcu taşınıp taşınamayacağı hususları belirlenmiştir.
Davacının, yolcu taşıma kapasitesi aşılmasına rağmen sigortalı araçta seyahat etmek suretiyle zararın artmasında katkısının bulunduğu, dolayısıyla müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğine dair davalının savunması hakem heyetlerince değerlendirilmemiştir.
Somut olayda; kazanın davalıya sigortalı aracın sürücüsünün direksiyon hâkimiyetini kaybetmesi sonucu meydana geldiği anlaşılmaktadır. Davalıya sigortalı otobüste istiap haddi fazlası 11 kişi bulunduğu hususu, kazaya ilişkin soruşturma ve derecattan geçerek kesinleşen ceza yargılaması kapsamında yer alan ifade ve tutanaklar ile Adli Tıp Kurumu raporuyla sabit olup bu durum zararın artmasına sebebiyet vermiştir.
Buna göre; davacının yolcu taşıma kapasitesi aşılan araçta seyahat etmesi nedeniyle zararın artmasında katkısının bulunduğu gözetilerek TBK’nın 52 nci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

4. Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1 incis maddesinde, “Sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder.” şeklinde ifade edilmiştir.
İtiraz Hakem Heyetince; 2007 yılı Temmuz- Aralık döneminde geçerli poliçe limiti ile sınırlı kalındığı belirtilerek 80.000,00 TL sürekli iş göremezlik ve 838,30 TL geçici iş göremezlik tazminatına hükmedilmiş ise de dosya içerisinde yer alan 03.05.2007 başlangıç tarihli zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesinde ve Hazine Müsteşarlığı tarafından kazanın meydana geldiği 28.07.2007 tarihini de kapsayan döneme (01.01.2007-31.07.2007) ilişkin sakatlık halinde teminat limiti 60.000,00 TL olarak belirlenmiş olduğundan poliçe limiti aşılmak suretiyle yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR
1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2), (3) ve (4) numaralı bentlerinde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

22.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.