YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİ

4. Hukuk Dairesi         2022/9269 E.  ,  2024/6318 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/76 E., 2022/116 K.
HÜKÜM/KARAR : Davanın Kabulü

Taraflar arasında görülen muvazaalı işlemin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... vekili ve davalı ...
tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ile davalı ...'nin 23.07.1991 tarihinde evlendiklerini, tarafların evlendikten sonra İngiltere'ye giderek işçi olarak çalıştıklarını, yaptıkları birikimlerle dava konusu taşınmazın 06.12.2007 tarihinde satın alınarak davalı adına tescil edildiğini, taraflar arasında daha sonra baş gösteren şiddetli geçimsizlik sonucu boşanma davası açıldığını ve davanın devam ettiğini, davalının boşanma davası sırasında davacının haberi ve rızası olmadan bu taşınmazın muvazalı bir şekilde kardeşi ...'a devredildiğini belirterek, taşınmazın satışının iptaline ve taşınmazın davalılardan... adına kayıt ve tescil edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin dava konusu gayrimenkulü 04.06.2012 tarihinde 270.000,00 TL bedelle diğer davalı ...'a sattığını, müvekkilinin bu tarihte tasaruf yapmasına hiçbir hukuki engelin bulunmadığını, satış tarihinde aralarında dava ve geçimsizlik bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

2.Davalı ...; davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI
İstanbul Anadolu 12. Aile Mahkemesinin 14.04.2016 tarihli ve 2014/851 Esas, 2016/321 Karar sayılı kararı ile; dinlenilen tanıkların zapta geçen bayanlarına göre; davacı ve davalı ...'in İngiltere'de yaşadıkları, 2005 yılında boşanma davası açtıkları, taşınmazın 1991 yılında arsa olarak alındığı 4 kat ve 8 daire olarak binanın 1993 yılında yapılarak tamamlandığı, 2005 yılında boşanma davası sırasında taşınmazın komple satıldığı, boşanmadan vazgeçilmesi ile tekrar davalı ... tarafından geri alındığı, davalının babasının 1990 yılında köyden geldiği pazarcılık yaptığı, yan gelirlerinin bulunmadığı, davalı ...'nin ev hanımı olup çalışmadığı ekonomik durumuun bu evin yapımına yeterli gelmediği, ikinci kez boşanmaya karar verilerek 2012 yılında tekrar dava açma durumu söz konusu olduğunda davalı ...'in taşınmazı kardeşi adına muvazaalı olarak devrettiği gerekçesiyle davanın kabulü ile Yukarı Dudullu Mah. 8 Pafta 7752 Parsel sayılı taşınmazda davalılar... ve ... arasında yapılan 04.06.2012 tarihli satışın iptali ile taşınmazın önceki malik olan Elazığ ili Karakoçan İlçesi Beydere Mah./Köyü CN:18 HN:7 BSN:70'te nüfusa kayıtlı ... TC nolu davalı ... Çiftçi adına tapuya tesciline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 15.04.2019 tarihli ve 2016/17930 Esas, 2019/4728 Karar sayılı ilamı ile;
"...
Muvazaa nedeniyle açılmış olan davalarda davalılar arasında gerçekleştiği ileri sürülen muvazaalı işlem, davacı yönünden haksız eylem niteliğinde olup, taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözüm yeri, 6100 sayılı HMK.nun 2. maddesi uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesi olup Aile Mahkemesinin görev kapsamı dışında kalmaktadır. Görev, kamu düzenine ilişkin olduğundan yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen gözetilmelidir. Mahkemece HMK'nın 114-115 maddeleri uyarınca görevsizlik kararı verilmesi gerekirken işin esasına girerek davanın reddine kararı verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

2-Bozma neden ve şekline göre davalı ... vekili ve davalı ...’ın temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir." gerekçesi ile karar bozularak dosya kararı veren Mahkemeye gönderilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İstanbul Anadolu 12. Aile Mahkemesinin 14.11.2019 tarihli ve 2019/577 Esas, 2019/803 Karar sayılı
kararı ile; davanın konusu Asliye Hukuk Mahkemesinin görevi kapsamında kaldığından mahkemenin görevsizliğine, karar kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın görevli Asliye Hukuk Mahkemelerine tevzi edilmek üzere tevzi bürosuna gönderilmesine, süresinde talep olmadığı takdirde ek kararla davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesine karar verilmiştir.

C. İstanbul Anadolu 1.Asliye Hukuk Mahkemesince Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı ve davalı ...'in İngiltere'de yaşadıkları, 2005 yılında boşanma davası açtıkları, taşınmazın 1991 yılında arsa olarak alındığı 4 kat ve 8 daire olarak binanın 1993 yılında yapılarak tamamlandığı, 2005 yılında boşanma davası sırasında taşınmazın komple satıldığı, boşanmadan vazgeçilmesi ile tekrar davalı ... tarafından geri alındığı, davalının babasının 1990 yılında köyden geldiği pazarcılık yaptığı, yan gelirlerinin bulunmadığı, davalı ...'nin ev hanımı olup çalışmadığı ekonomik durumunun bu evin yapımına yeterli gelmediği, ikinci kez boşanmaya karar verilerek 2012 yılında tekrar dava açma durumu söz konusu olduğunda tüm hususlar birlikte değerlendirildiğinde davalı ...'in taşınmazı kardeşi adına devrinin muvazaalı olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile İstanbul ili, .........,/İdari ....... Mah, Tepe sokak, 8 Pafta 7752 Parsel sayılı taşınmazda davalılar... ve ... arasında yapılan 04.06.2012 tarihli satışın iptali ile taşınmazın önceki malik olan Elazığ ili ........, İlçesi...... Mah./Köyü CN:18 HN:7 BSN:70'te nüfusa kayıtlı ... TC nolu Davalı ... adına tapuya tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; davacının davayı açmakta korunan bir hukuki yararı olmadığını, bu dava açıldığında derdest bir boşanma davası bulunmadığını, bu hususun dava şartı olduğunu, evlilik birliği içerisinde eşlerin kendi malvarlığı üzerinde tasarruf yetkisinin tam olduğunu, taşınmazın devrine herhangi bir engel olmadığını, tanık beyanlarıyla da sabit olduğu üzere taşınmazın 9 kardeşin yardımlaşmasıyla ve her kardeşe bir pay ayrılması suretiyle ortaklaşa yaptırıldığını belirterek yerel mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... temyiz dilekçesinde; davacının davayı açmakta korunan bir hukuki yararı olmadığını, bu dava açıldığında derdest bir boşanma davası bulunmadığını, bu hususun dava şartı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, TBK'nın 19. maddesinde tanımını bulan muvazaa hukuksal nedenine dayalı muvazaalı işlemin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 19. maddesi.

3. Değerlendirme
Danışıklı bir hukuki işlem ile üçüncü kişilere zarar verilmesi, onlara karşı işlenmiş bir haksız eylem niteliğinde olduğundan, kural olarak danışıklı işlem (muvazaalı muamele) nedeniyle hakları zarara uğratılan üçüncü kişiler, tek taraflı veya çok taraflı olan bu hukuki işlemlerin geçersizliğini ileri sürebilirler. Ancak, danışıklı işlem ile üçüncü kişilerin haklarının zarara uğratıldığının benimsenebilmesi için onların, danışıklı işlemde bulunandan alacakları bulunmalı ve danışıklı işlem o alacağın ödenmesini önlemek amacıyla yapılmış olmalıdır.

Somut olayda, davacı ... ...'nin davalı ...'den bir alacağının olmadığı anlaşıldığından davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Davalı ... vekili ve davalı ...'ın temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalılar ... ve ...'a iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

24.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.