YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİ

4. Hukuk Dairesi         2022/2856 E.  ,  2023/8123 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2022/90 E., 2022/94 K.
... ...
SAYISI : İHK-2022/2646
DAVACILAR : 1-... kendi adına asaleten

HÜKÜM/KARAR : Başvurunun kabulüne-Davalının itirazlarının reddine
... ...
SAYISI : K-2021/165921

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince davalı vekilinin itirazlarının reddine karar verilmiştir.

... kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; 03.01.2018 tarihinde davacının kullandığı araç ile davalı ... şirketi tarafından zorunlu mali mesuliyet sigortası yapılan aracın karıştığı çift taraflı trafik kazasında davacının yaralandığını ve malul kaldığını, oluşan zararının giderilmesi için davalı ... şirketine başvuru yapıldığını ancak sigorta şirketince talebine olumlu yanıt verilmediğini iddia ederek, açtığı belirsiz alacak davası ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 5.000,00 TL sürekli ... göremezlik tazminatının başvuru tarihinden itibaren yasal faiz ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, 15.09.2021 tarihinde verdiği talep artırım dilekçesi ile 170.036,63 TL sürekli ... göremezlik tazminatının ticari faizi ile tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; kusurun tesbit edilmesi gerektiğini, maluliyet oranının da Adli Tıp 3. İhtisas Dairesi tarafından tespit edilmesi gerektiğini, olay nedeniyle elde edilen kazanımların hesaplanacak tazminattan düşülmesi gerektiğini, genel şartlara göre Trh-2010 yaşım tablosu ve 51,8 teknik faiz ile hesap yapılması gerektiğini, maluliyetin Erişkinler İçin Enellilik Yön. göre belirlenmesi gerektiğini, emniyet kemerinin takılı olup olmadığı araştırılarak müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, sigorta şirketinin faizden sorumluluğunun sınırlı olduğunu, davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin de AAÜT’ ne göre belirlenen rakamın 1/5 olması gerektiğini, kaza tarihinden itibaren yasal faiz talebinin de reddi gerektiğini savunarak talebin reddini istemiştir.

III. ... KARARI
...'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, 170.036,63 TL sürekli ... göremezlik tazminatının 23.03.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faiz ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ
A. İtiraz Yoluna Başvuranlar
...'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri
Davalı vekili itiraz dilekçesinde; müvekkil sigorta şirketine gerekli evraklarla başvuru yapılmadığını, başvuru şartının yerine getirilmediğini, destekten yoksun kalma tazminatı talebi hakkında kanuna ve yargıtay uygulamalarına uygun değerlendirme yapılması gerektiğini, TRH-2010 ... Tablosu ve % 1,8 teknik faiz esas alınarak tazminat hesaplaması yapılması gerektiği, tazminattan müterafik kusur ve hatır taşıması indirim yapılması gerektiğini, faiz tarihinin hatalı belirlendiğini, davacı lehine hükmedilen vekalet ücretinin hatalı olduğunu belirterek karara itiraz etmektedir.

C. Gerekçe ve Sonuç
...'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, iddia, savunma, taraf delilleri doğrultusunda yapılan değerlendirme doğrultusunda davalının itirazlarının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
...'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili itiraz dilekçesinde; hükme esas alınan maluliyet raporunun kaza tarihi itibariyle yürürlükte olan yönetmeliğe göre hazırlanmadığını, usulüne uygun rapor ile başvuru yapılmadığından başvurunun dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini, maluliyet raporu ile aldıkları medikal firma raporu arasında çelişki bulunduğunu ve bu çelişkinin giderilmesi gerektiğini, kaza anında davacının emniyet kemeri takmaması sebebiyle müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, Genel Şartlar gereği, TRH-2010 ... Tablosu ve % 1,8 teknik faiz, devre başı ödemeli belirli süreli rant formülü ile hesap yapılması gerektiği, vekalet ücretinin 1/5 olması gerektiğini, belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; davalı ... şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (...) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın trafik kazasına karışması sonucu davacıların desteği yolcunun vefatı nedeniyle desteğinden yoksun kalanların maddi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 ve 92 nci maddeleri, 6098 sayılı ... Borçlar Kanunu'nun 53 üncü maddesi, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanunun 48 inci maddesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114 üncü maddesi, 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi

3. Değerlendirme
1.... Hukukunda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tabi tutulmamıştır. Ancak bazı istisnai durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu istisnai şartlardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK)’un 48 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca; ... mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır.

Öte yandan Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)’nun 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi uyarınca teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi dava şartlarındandır. Bu itibarla İtiraz Hakem Heyetince verilen kesin süre içinde teminat yatırılmaz ise anılan hüküm uyarınca dava şartı eksikliğinden dava reddedilir.

MÖHUK’un 48 inci maddesinin ikinci fıkrasında ise “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre hâkim, yabancı davacının vatandaşı olduğu ülke ile ... arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var ise bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir.

Söz konusu anlaşmalardan biri de 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi olup anılan Sözleşme’nin 17 nci maddesinde âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceği düzenlenmiştir.

Somut olayda, davacı Suriye uyruklu olup dosya kapsamından İtiraz Hakem Heyetince başvurucunun teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda, hükme dayanak oluşturacak nitelikte bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır.

5718 sayılı Kanun’un 48 inci maddesinin ikinci fıkrasında, dava açanın karşılıklılık esasına göre, teminattan muaf tutulabileceği düzenlendiğinden öngörülen teminat hususu resen gözetilmelidir.

Bu sebeple İtiraz Hakem Heyetince, öncelikle davacının statüsü belirlenerek teminattan muaf olup olmadığı hususunun Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğünden sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacının teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa teminatın yatırılması için kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması hâlinde istemin usulden reddine, yatırılması hâlinde ise dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken doğrudan işin esasına girilmesi doğru değildir. Kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

2.Bozma neden ve şekline göre davalı vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan Sebeplerle;
1.Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan ... kararının BOZULMASINA,

2-Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davalıya iadesine,

Dosyanın, mahkemeye gönderilmesine,

19.....2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.