YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİ

4. Hukuk Dairesi         2022/2759 E.  ,  2024/5110 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2020/250 E. 2021/969 K.
HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesi ile; davacılar Sevda ve Mustafa'nın evlatları ve diğer davacıların kardeşi olan motosiklet sürücü ...'un 01.09.2011 tarihinde davalı ...'ün sürücü, ... Turizm şirketinin malik olduğu ve davalı ... şirketine zorunlu mali sorumluluk sigortası (ZMSS) ile sigortalı araç sürücünün yaptığı hatalı manevralar nedeni ile desteğin dengesini kaybetmesi ve motosikletinden fırlayarak vefatına neden olduğunu, davalı sürücünün asli kusurlu olduğu, kaza nedeni ile yargılandığı ve hapis cezası aldığını, davacı anne ve babanın çocuklarının desteğinden mahrum kaldıklarını ve 19 yaşındaki evlatlarını kaybetmeleri ile de derin acı yaşadıklarını, davacı babanın sigorta şirketinden 12.000,00 TL, davacı anneninde 13.000,00 TL aldığını, bu durumun dikkate alınarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik anne ve baba için ayrı ayrı 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı, 1.000,00 TL cenaze giderini sigorta şirketinin poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere ve sigorta şirketi açısından 02.01.2012 tarihinden itibaren işleyecek diğer davalılar açısından kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili, davacı anne ve baba için ayrı ayrı 40.000,00 TL, diğer davacı kardeşlerin her biri için 5.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sigorta şirketi haricindeki davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

Davacı vekili 27.04.2015 tarihinde davacı anne için talebini 14.438,60 TL, davacı baba yönünden 17.090,22 TL olarak ıslah etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ...Ş. vekili; kusur oranı ve teminat limiti ile sınırlı sorumlu olduklarını, ceza dosyasının bekletici mesele yapılmasını, bakım gücü ihtiyacının ispatı gerektiğini, davacılara ödeme yapıldığını, manevi tazminat taleplerinin poliçe teminatına dahil olmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... Turizm Servis ve Ticaret Ltd Şti vekili; kazaya karışan aracın uzun süreli araç kiralama sözleşmesi uyarınca Sofra Yemek Üretim ve Hizmet şirketine kiraya verildiğini, bu nedenle kendileri açısından husumetten red kararı verilmesini talep ettiklerini, araç sürücüsünün kusuru bulunmadığını ve manevi tazminatın da fahiş olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili; ceza dosyasının derdest olduğunu ve kararın kesinleşmediğini, bekletici mesele yapılması gerektiğini, olay günü müvekkili ve eşinin bayram ziyaretine gittikleri sırada çok hızlı gelen ...'un motosikletin hakimiyetini kaybederek düştüğünü ve olayda tümü ile kusurlu olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İstanbul Anadolu 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.06.2015 tarihli ve 2013/73 Esas, 2015/265 Karar sayılı kararıyla; davanın trafik kazası sonucu meydana gelen ölüm nedeni ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olduğu, alınan nüfus kayıt örneklerine göre desteğin 01.09.2011 tarihinde vefat ettiği, davacı ...'nın babası, .......'nın annesi, diğer davacıların ise kardeşleri olduğu, kazaya sebebiyet veren aracın kaza tarihi itibari ile davalı ... Turizm İnşaat Ticaret Ltd Şti adına kayıtlı olduğu, davalı ... tarafından 05.11.2010-05.11.2011 tarihleri arasında geçerli ZMSS bulunduğu, ceza mahkemesi kararı ile davalı ...'ün olayın meydana gelmesinde asli kusurlu olduğunun kabulü ile cezalandırılmasına karar verildiği ve kararın Yargıtay 12. Ceza Dairesi tarafından düzeltilerek onandığı, dosyaya kusur raporu alındığı, davalı ...'ın aniden sol şeride geçmek için manevra yapması ile bu otoya çarpmamak için direksiyonu sağa kırmak suretiyle hakimiyetini kaybeden sürücü Samet'tin kazada %25, davalı ...'ın ise %75 oranında kusuru bulunduğu, davalı ... şirketi tarafından söz konusu aracın Sofra Yemek şirketine 36 ay süre ile kiraya verildiği, kira beledinin ödendiği, hesap raporu alındığı ve davacının taleplerinin ıslah ettiği, defin giderinin ücretsiz olduğu ancak mezar yeri, birtakım cenaze masraflarının dikkate alınarak 1.000,00 TL cenaze giderinin davalıdan tahsiline karar verildiği, uzun süreli kira sözleşmesi nedeni ile kayıt maliki ... Şirketi kazadan sorumlu olmayacağından aleyhine açılan davanın reddi gerektiği, davalı ... şirketinin davadan önce destek zararını ödemiş olması nedeniyle bu davalı hakkında da ret kararı verilmesi gerektiği gerekçesi ile davalı ... şirketi hakkında husumet nedeni ile davanın reddi, davalı Euruko şirketi hakkında davanın reddine, davalı ... aleyhine maddi tazminatın kabulü ile davacı ... icin 17.090,23 TL, davacı ... yönünden 14.438,60 TL destek tazminatının ve 1.000,00 TL cenaze giderinin 01.09.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili, davacı ... ve .....için ayrı ayrı 20.000,00 TL, kardeşlerin her için 5.000,00 TL olmak üzere toplam 60.000,00 TL manevi tazminatın 01.09.2011 tarihinden itibaren davalı ...'den alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili, davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 04.10.2018 tarih, 2015/15261 Esas, 2018/8699 Karar sayılı ilamıyla;
"1-Dava, trafik kazası nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Dava tarihi itibarı ile yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1-a maddesi gereği her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususlar ticari davalardır. TTK 5/1 maddesi gereği ticari davalara bakmakla görevli mahkeme Asliye Ticaret mahkemeleridir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 01.07.2012 tarihinden itibaren yasanın 5/3 maddesi gereği asliye hukuk mahkemeleri ile asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki işbölümü olmaktan çıkmış görev ilişkisi haline gelmiştir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. maddesi gereği göreve ilişkin kurallar kamu düzeni ile ilgili olup mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir.
Açılan somut davada davalılar arasında zorunlu mali sorumluluk sigortacısı da bulunmaktadır. Sigorta hukuku 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 6. kitabında 1401 ve devamı maddelerinde, zorunlu sorumluluk sigortası ise 1483 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Bu durumda Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususlardan olması nedeniyle dava ticari dava olup Asliye Ticaret Mahkemesi görev alanı içinde bulunmakta olup mahkemece görevsizlik kararı verilmesi gerekirken işin esasına girilerek yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

2-Bozma ilamının kapsam ve şekli göz önünde bulundurularak, davacılar vekili ve davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir." şeklinde bozma kararı verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İstanbul Anadolu 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15.10.2019 tarihli ve 2019/72 Esas, 2019/386 Karar sayılı kararıyla; davanın dava şartı noksanlığından usulden reddi ile mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.
C. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; olay tarihi itibari ile cenaze ve defin gideri için 1.000,00 TL'nin uygun ve yerinde bir miktar olduğu, kusur oranları, desteğin davacılar yakınlık derecesi, yaşadıkları acı ve keder birlikte değerlendirildiğinde davacı anne ve baba için ayrı ayrı 30.000,00 TL, kardeşlerin her biri için ayrı ayrı 5.000,00 TL manevi tazminatın yeterli olduğu gerekçesi ile davalı ... şirketi hakkında husumet nedeni ile davanın reddi, davacı ... icin 17.090,23 TL, davacı ... yönünden 14.438,60 TL destek tazminatının ve 1.000,00 TL cenaze giderinin davalı ... yönünden 01.09.2011 tarihinden, davalı ... şirketi (poliçe limiti ile sınırlı ve sorumlu olmak üzere) bakımından 29.03.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili, davacı ... ve ......, için ayrı ayrı 30.000,00 TL, kardeşlerin her için 5.000,00 TL manevi tazminatın 01.09.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'den alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... temyiz dilekçesinde; görevsiz mahkemede yapılan işlemlerin esas alındığı, kusur oranını kabul etmedikleri, müteveffanın kaskını kullanmadığı, uyuşturucu kullandığından kazaya neden olduğu, zararın sigorta şirketleri tarafından karşılanması gerektiği, hesaplamada ödenmeyen kısmın belirlenmesi gerektiği, araç maliki şirket hakkında ret kararı verilmesinin hatalı olduğu, davacı kardeşler için manevi tazminat verilmesinin hatalı olduğu gerekçeleri ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davalı ... şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı 01.09.2011 tarihli trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi delaletiyle mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (HUMK) 427 vd maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53, 56 ncı maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme
Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı; kaza tespit tutanağı ve alınan kusur raporu uyarınca davalı sürücünün %75 oranında, desteğin ise %25 oranında kusurlu bulunmuş olmasına, davalı lehine olan PMF 1931 Yaşam Tablosuna göre yapılan hesaplamanın dikkate alınarak karar verilmiş olmasına, kazaya neden olan davalıya sigortalı aracın uzun süreli kira sözleşmesi ile dava dışı şirkete kiralandığının anlaşılmasına, manevi tazminat miktarlarının uygun bulunmasına göre davalı ... vekilinin aşağıdaki bendin dışında kalan temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

Davalı ... vekilinin diğer temyiz nedenlerine gelince;
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 52 nci maddesi uyarınca zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış (müterafik kusur hâli söz konusu) ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Müterafik kusura ilişkin savunma bir def’i olmadığından bu yönde bir savunma olmasa da resen dikkate alınması gerekir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 78 inci ve Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 150 nci maddesi ve eki Cetvel uyarınca; motorlu bisiklet ve motosikletlerde sürücülerin koruma başlığı ve koruma gözlüğü, yolcuların ise koruma başlığı (kask) takması zorunludur. Desteğin motosiklette seyahat etmesine rağmen koruma başlığı (kask) takmaması nedeniyle zararın oluşumunda veya artmasında katkısının bulunduğu, dolayısıyla müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğine dair davalının savunması kabul edilmemiştir.
Somut olayda; motosiklet sürücüsü konumunda bulunan desteğin trafik kazası sonucu koruyucu başlık (kask) takmadığı hususu, trafik kaza tespit tutanağı ile sabit olup, otopsi tutanağına göre ölüm nedeninin, beden travmasına bağlı kafatası, mandibula, yüz klavukula, kot kırıkları, omur ayrılması ile birlikte büyük damar yırtılması ile gelişen iç kanama, beyin kanaması, beyin doku hasarı olduğu, yani ölüm nedeninin kafa bölgesinden aldığı darbeler sonucu meydana geldiği anlaşılmaktadır. Buna göre; davacının koruyucu başlık (kask) takmaması nedeniyle zararın oluşumunda veya artmasında katkısının bulunduğu gözetilerek TBK’nın 52 nci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

VI. KARAR
1- Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeple davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2- Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeple davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalı ...'e iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

22.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.