YARGITAY 4. CEZA DAİRESİ

4. Ceza Dairesi         2024/2882 E.  ,  2024/7024 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Ceza Hakimliği
SAYISI : 2019/147 E., 2021/531 K.
SUÇ : Fuhuş
KARAR : Hükmün açıklanmasının geri bırakılması
KANUN YARARINA BOZMA YOLUNA BAŞVURAN : ... Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
İTİRAZNAME GÖRÜŞÜ : Maddi hatanın düzeltilmesi
İTİRAZA KONU KARAR : Bozma
İTİRAZ EDEN : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

Dairemizin 26.12.2023 tarihli ve 2023/14269 Esas, 2023/26359 Karar sayılı ilamına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 22.03.2024 tarihli ve KD-2023/90810 sayılı itirazı üzerine yapılan inceleme neticesinde;
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun’un) 308 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen kanunî süresinde yapılan itiraz başvurusu üzerine dava dosyası, aynı Kanun’un 308 inci maddesinin ikinci fıkrası gereği Dairemize gönderilmekle, gereği düşünüldü:
I. İTİRAZ SEBEPLERİ
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu, davayı sonuçlandıran ve uyuşmazlığı çözen bir “hüküm” değildir. Bunun sonucu olarak, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararlar, 5271 sayılı Kanun'un 223 üncü maddesinde sayılan hükümlerden olmadığından, bu tür kararların kanun yararına bozulması durumunda yargılamanın tekrarlanması yasağına ilişkin kurallar uygulanamayacağı gibi, davanın esasını çözen bir karar bulunmadığı için verilecek hüküm veya kararlarda lehe ve aleyhe sonuçtan da söz edilemeyecektir.
İncelemeye konu karar, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin olup, davayı sonuçlandıran ve uyuşmazlığı çözen bir “hüküm” değildir. Kararın, CMK'nın 309 uncu maddesinin (a) bendi uyarınca kanun yararına bozma kararı verilmesi gerekirken sehven kazanılmış ... koruyan CMK'nın 4 üncü fıkrasının (b) bendi uyarınca bozma kararı verildiği görülmüştür.
Açıklanan nedenlerle ilamın sonuç paragrafında bulunan "5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendi uyarınca" ibaresinin, "5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca" şeklinde değiştirilmesi hususunda gereğinin takdiri ve yerine getirilmesi, talebine ilişkindir.
II. GEREKÇE
5271 Sayılı Kanun'un 309 uncu Maddesinin Dördüncü Fıkrasının
a) bendi; 223 üncü maddesinde tanımlanan ve davanın esasını çözmeyen bir karara ilişkin ise, kararı veren hâkim veya mahkeme, gerekli inceleme ve araştırma sonucunda yeniden karar verir.
b) bendi; mahkûmiyete ilişkin hükmün, davanın esasını çözmeyen yönüne veya savunma hakkını kaldırma veya kısıtlama sonucunu doğuran usul işlemlerine ilişkin ise, kararı veren hâkim veya mahkemece yeniden yapılacak yargılama sonucuna göre gereken hüküm verilir. Bu hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz. " şeklinde düzenlenmiştir
Maddenin 4 üncü fıkrasının (a) bendi, davanın esasını çözmeyen kararlara ilişkindir. Bu tür kararların yasa yararına bozulmasının ilgililer aleyhine sonuç doğurmayacağı yolunda bir kurala Yasada yer verilmemiştir. Adli yargı dışında ki bir yargı merciine yönelik görevsilik kararı ile hüküm niteliğinde olmayan yargılamanın durmasına dair kararlar ve diğer hakimlik veya mahkeme kararları 5271 sayılı Kanun'un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi kapsamında olan, davanın esasını çözmeyen kararlardır.
Maddenin 4 üncü fıkrasının (b) bendi, mahkumiyete ilişkin hükümlere yönelik bir düzenlemedir . Ancak "mahkumiyete ilişkin hüküm" ibaresi yapılan yargılama sonucu yüklenen suçun sabit olması halinde 5271 sayılı Kanun'un 223 üncü maddesi uyarınca verilen mahkumiyet kararından daha geniş bir içerik taşımaktadır. Bozma, mahkumiyete ilişkin hükmün, davanın esasını çözmeyen yönüne veya savunma hakkını kaldırma veya kısıtlama sonucunu doğuran usul işlemlerine ilişkin ise kararı veren hakim veya mahkemece yeniden yapılacak yargılama sonucuna göre gereken hüküm verilecek ancak verilen hüküm önceki hükümle belirlenmiş cezadan daha ağır olmayacaktır.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu sanık hakkında kurulan mahkumiyet hükmünün hukuki bir sonuç doğurmamasını ifade eder ve doğurduğu sonuçlar itibarıyla karma bir özelliğe sahiptir. Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmemesi ve yükümlülüklere uygun davranılması halinde geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak kamu davasının 5271 sayılı Kanun'un 223 üncü maddesi uyarınca düşürülmesi sonucunu doğurur. Bu niteliği itibarıyla sanık ile devlet arasındaki cezai nitelikteki ilişkiyi sona erdiren düşme nedenlerinden birisini oluşturur.
Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza genel Kurulunun 16.02.2010 tarihli 2009/4-253 Esas 2010/28 Karar sayılı ilamında da "Ancak, objektif koşulların mevcudiyeti nedeniyle yerel mahkemece, diğer kişiselleştirme hükümlerinden önce ve resen ele alınması gereken hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun, sabıkası bulunmamasına karşın sabıkası bulunduğu gerekçesiyle uygulanmamasına karar verilmesine ilişkin olan hukuka aykırılık, Yerel Mahkemece verilen mahkûmiyet hükmünün, davanın esasını çözmeyen yönüne ilişkin olup 5271 sayılı Kanun'un 309/4-b maddesi kapsamında kalmaktadır. Burada yasa yararına bozma nedenine göre yargılamanın tekrarlanması yasağı da söz konusu olmadığından, yasa yararına bozma kararı verilmesi ve yasa yararına bozma doğrultusunda yerel mahkemece sanık hakkında yeniden yapılacak yargılama ve bunun sonucunda ulaşılacak kanaate göre gereken hükmün tesis edilmesi gerekmektedir." denilmiştir.
İncelenen somut olayda, Dairemizin 26.12.2023 tarihli ve 2023/14269 Esas, 2023/26359 Karar sayılı ilamı ile kanun yararına bozulan Erciş 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 09.12.2021 tarihli 2019/147 Esas 2021/531 Karar sayılı kararı ile verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kararının mahkumiyet hükmünün esasını çözmeyen yönüne ilişkin olması nedeniyle 5271 sayılı Kanun'un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendi uyarınca kanun yararına bozulmasına karar verildiği anlaşıldığından Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
III. KARAR
1. Gerekçe bölümünde belirtilen nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı İTİRAZININ oy birliğiyle REDDİNE,
2. 5271 sayılı Kanun’un 308 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Dairemizin 26.12.2023 tarihli ve 2023/14269 Esas, 2023/26359 Karar sayılı bozma ilamı ile ilgili itirazı incelemek üzere dava dosyasının, Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
21.05.2024 tarihinde karar verildi.