YARGITAY 2. HUKUK DAİRESİ

2. Hukuk Dairesi         2024/5179 E.  ,  2024/5210 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ:Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2014/50 E., 2014/178 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasındaki çocuğun velâyet sahibi annesinin soyadını kullanmasına izin davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı ilgili kişi ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı asıl dava dilekçesinde özetle; ... ile olan evliliğinin 2012 yılında anlaşmalı olarak sonlandığını, ortak iki çocuğun velâyetlerinin anneye verildiğini, çocuklar ile annenin soyadlarının farklı olmasının çocukları ve davacıyı psikolojik olarak etkilediğini belirterek çocukların soyadının kendi soyadı ile değiştirilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. MAHKEME KARARI
1.Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, çocukların soyadlarının davacının soyadından farklı olması nedeniyle psikolojik olarak etkilendiklerinin tanık beyanlarından anlaşıldığı, velâyet kendisinde olan davacı anneye çocukların soyadlarının kendi soyadı olması yönünde dava açma ve sonrasında belirlenecek soyadını beyan etme hakkının tanındığı gerekçesi ile davanın kabulü ile ... ve ...'ın soyadlarının anne soyadı olan "Siverekli" olarak düzeltilmesine karar verilmiş, 15.05.2014 tarihinde kesinleşme işlemi yapılmıştır.

2.İlişkili kişi ... vekilince sunulan 07.12.2017 tarihli dilekçe ile ...'ın soyadı değişikliği talep edilen çocukların babası olduğunu, davada taraf olarak gösterilmediğini, davacının iddialarının haksız olduğunu, davanın görevli mahkemede görülmediğini, hükmün iptali gerektiğini belirterek yargılamanın iadesini talep edilmiştir. Şanlıurfa 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 01.03.2018 tarihli 2017/784 Esas, 2018/187 Karar sayılı kararı ile görülen davada yargılamanın iadesi şartları oluşmadığından talebin reddine karar verilmiştir. Kararın ... tarafından istinaf edilmesi üzerine Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesinin 18.10.2021 tarihli 2021/1885 Esas, 2021/2401 Karar sayılı kararı ile davaya bakmakta aile mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle kararın kaldırılmasına ve dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Şanlıurfa 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 12.11.2021 tarihli 2021/1472 Esas, 2021/1246 Karar sayılı kararı ile görevsizlik kararı verilerek dosyanın Aile Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Şanlıurfa 1. Aile Mahkemesinin 10.02.2022 tarihli 2021/661 Esas, 2022/66 Karar sayılı kararı ile " ...Her şeyden önce yargılamanın iadesi istenecek kararın davanın tarafı hakkında verilmiş olması ve onun yönünden kesinleşmiş olması o kişi hakkında yargılama yapılmış olması gerekmektedir. Davada taraf olmayan bir kişi hakkında verilmiş ve kesinleşmiş bir mahkeme kararından söz edilemeyecektir. Şanlıurfa 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/50 esas sayılı dosyasında yargılamanın iadesi talep eden babanın davaya dahil edilmediği, onun hakkında karar verilmediği görülmektedir. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 2018/45 Esas, 2019/1369 Karar sayılı ilamı ve Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 2021/420 Esas, 2021/1828 Karar sayılı ilamlarında da belirtildiği üzere davada usulüne uygun taraf teşkili sağlanamadığından maddî hukuk yönünden kesinleşmiş bir karar bulunmadığı, talep eden hakkında verilmiş olumlu olumsuz bir karar bulunmadığı, kendisine tebliğ yapılmayan talep eden için henüz kanun yolları tüketilmediğinden yargılamanın yenilenmesi dilekçesi Şanlıurfa 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/50 esas sayılı dosyasında verilen karar yönünden temyiz dilekçesi olarak değerlendirilmeli ve inceleme yapılması için ilgili Yargıtay Dairesine gönderilmelidir. Bu nedenle Yargılamanın iadesini talep eden ...'ın talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, Kararın kesinleşmesi halinde harç ve masrafların talep eden ... tarafından mahkeme veznesine yatırılması kaydıyla 07.11.2021 tarihli yargılamanın iadesi dilekçesinin temyiz dilekçesi olarak değerlendirilip temyiz incelemesi yapılması için Yargıtay 2. Hukuk Dairesine gönderilmesine..." gerekçesiyle yargılamanın iadesini talep eden ...'ın talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına ve bu talebin çocuğun soyadı değişikliği davasına yönelik temyiz dilekçesi olarak değerlendirilip o dosya üzerinden Yargıtay'a gönderilmesine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuran
Mahkemenin yukarıda başlıkta belirtilen kararına karşı ilgili kişi ... vekili, 07.12.2017 tarihli dilekçe ile temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
İlgili kişi ... vekili temyiz niteliğindeki dilekçesinde özetle; davacının eski eşi olduğunu, kararın 02.10.2017 tarihinde Mahkemeye dilekçe sunarak dosya örneğinin alınması ile öğrenildiğini, yargılamanın iadesi talebinde bulunduklarını, yargılamanın iadesi nedenleri olarak davanın görevli mahkemede görülmediğini, ...'ın çocukların babası olduğunu ve hasım olarak gösterilmediğini, savunma hakkının kısıtlandığını, davacının iddialarının haksız olduğunu, çocukların soyadlarından dolayı herhangi bir sorun yaşamadıklarına ilişkin 06.03.2014 tarihli polis tutanağının bulunduğunu, davacının kötü niyetli olduğunu belirterek yargılamanın iadesi isteminin kabulü ile yeniden yargılama yapılarak Mahkeme kararının ortadan kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davada taraf olarak yer almayan ilgili kişinin (baba) temyizde hukuki yararı bulunup bulunmadığı, boşanan tarafların ortak çocuğun velâyet sahibi annenin soyadını almasına ilişkin kararın hukuka uygun olup olmadığı, davanın görevli mahkemede görülüp görülmediği, taraf teşkilinin sağlanıp sağlanmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası 10 uncu, 20 nci maddesi, 41 inci maddesi ile 90 ıncı maddesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 11 Nolu Protokol ile Değişik İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmeye Ek 7 Nolu Protokol 5 inci maddesi, Anayasa Mahkemesi'nin 25.06.2015 ve 2013/3434 numaralı, 11.11.2015 tarih ve 2013/9880 numaralı, 20.07.2017 tarih ve 2014/1826 numaralı bireysel başvuru kararları, Anayasa Mahkemesi'nin 08.12.2011 tarihli ve 2010/119 esas, 2011/165 karar sayılı iptal kararı.

3. Değerlendirme
1.Dava, çocuğun velâyet sahibi annesinin soyadını kullanmasına izin verilmesi talebi ile açılmıştır. Dava, velâyet hakkından kaynaklanan soyadı değişikliği talebine ilişkin olduğundan, davanın aile mahkemelerinde görülmesi gerekir. Görev kamu düzeni ile ilgilidir. Yargılamanın her aşamasında Mahkemece kendiliğinden dikkate alınması da gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle Mahkemece işin esasının incelenmeksizin görevsizlik kararı verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş ve hükmün bozulması gerekmiştir.

2. Kabule göre de;
Evlilik devam ettiği sürece ana-baba velâyeti birlikte kullanırlar. Boşanma ve ayrılığa karar verilmesi halinde hakim velâyeti düzenler. Somut olayda, anne ve baba boşanmış ve ortak çocuğun velâyeti annesine verilmiştir. velâyet sahibi davacı anne, ortak çocuğun annenin bekarlık soyadını kullanması talebiyle eldeki davayı açmıştır. Her ne kadar, anne ve baba boşanmış ve ortak çocuğun velâyeti anneye verilmiş ise de, çocuk yasa gereği babanın soyadını kullanmaya devam etmektedir. Bu durumda, babanın davaya dahil edilmesi gerekir. Baba, davaya dahil edilmeden yani taraf teşkili sağlanmadan, davanın kabulüne karar verilerek karar Mahkemece kesinleştirilmiş ise de, davanın yasal hasımı davada taraf edilip yargılama buna göre sonuçlandırılmadan verilen kararın hukuken kesinleştiğinden söz edilemez. Bu nedenle, davada yasal hasım olan ancak yargılamada davanın tarafı yapılmayan babanın kararı temyiz etmekte hukuki yararı mevcuttur. O halde, baba davada yer almadan, taraf teşkili sağlanmadan babanın savunma hakkı ihlal edilerek yargılama yapılıp karar verilmesi doğru görülmemiş ve hükmün bozulması gerekmiştir.

V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının ... yararına BOZULMASINA,

Peşin alınan harcın istek halinde yatırana geri verilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

02.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.