YARGITAY 12. HUKUK DAİRESİ

12. Hukuk Dairesi         2023/8137 E.  ,  2024/4090 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
Şirketi
ŞİKAYETÇİ : ...
SUÇ : Hakikate muhalif beyanda bulunmak
HÜKÜM : Esastan Ret,Tazminat davası yönünden HMK'nın 150/1. maddesi gereğince dosyanın işlemden kaldırılmasına

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:
1-Hakikate Muhalif Beyanda Bulunmak suçuna yönelik kurulan hükme ilişkin incelemede,
Temyiz incelemesine konu edilen suçun 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 338. maddesi kapsamında kalan ve kanunda üst sınırı bir yıla kadar hapis cezası öngören, "Hakikate Muhalif Beyanda Bulunmak" suçunu oluşturduğu gözetildiğinde;
28/02/2019 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7165 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenen CMK'nun 286/2-d uyarınca; İlk defa bölge adliye mahkemesince verilen ve 272 nci maddenin üçüncü fıkrası kapsamı dışında kalan mahkûmiyet kararları hariç olmak üzere, ilk derece mahkemelerinin görevine giren ve kanunda üst sınırı iki yıla kadar (iki yıl dâhil) hapis cezasını gerektiren suçlar ve bunlara bağlı adlî para cezalarına ilişkin her türlü bölge adliye mahkemesi kararlarının temyizi mümkün olmadığı cihetle, yapılan temyiz isteminin 5271 sayılı CMK'nun 298/1. maddesi uyarınca, tebliğnameye uygun olarak REDDİNE,
2-İİK 89/4 maddesi uyarınca talep edilen tazminat istemine yönelik olarak kurulan hükme ilişkin incelemede;
Müşteki vekili, 17.11.2021 tarihli dilekçesi ile, davalı Şirket yetkilisinin İİK. nun 338 ve 89/4. maddeleri uyarınca cezalandırılması ve Şirketin ayrıca ( miktar belirtmeden ) tazminata mahkum edilmesi talebi ile şikayette bulunmuş,
İlk Derece Mahkemesince müşteki vekiline talep ettiği tazminat miktarını açıklaması için süre verilmiş,
Müşteki vekilinin tazminat talebinin 26.874.895 TL. olduğunu ve 3.415,50 TL. harcı UYAP dan yatırdıklarını bildirmesi üzerine 06.04.2022 tarihinde dosya üzerinden "...müşteki vekiline, yatırılması gereken 458.956,01 TL. harçtan yatırılanın mahsubu ile kalan 455.540,51 TL. harcı tamamlaması için ara kararının tebliğinden itibaren 2 haftalık kesin süre verilmesine, kesin mehile uyulmadığı taktirde mevcut duruma göre karar verileceğinin ihtarına, " şeklinde ara kararı oluşturulmuştur.

İlk Derece Mahkemesince duruşmanın 06.10.2022 tarihli oturumunda;
" Sanığın beraatine, müştekinin tazminat talebinin reddine " karar verilmiştir.
Tazminat talebine ilişkin olarak İlk Derece Mahkemesinin gerekçeli kararında, "Müşteki vekilinin dava dilekçesinde alacak tutarı kadar tazminata karar verilmesini talep ettiği, müştekiye 455.540,51 TL nispi harcı yatırması için kesin mehil verildiği ancak nispi harcın yatırılmadığı anlaşıldığından müştekinin tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiştir." şeklinde gerekçe oluşturulmuş, hiç bir yasal dayanak gösterilmemiştir.
Karar müşteki vekili tarafından istinaf edilmiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Ceza Dairesi, 01.02.2023 gün ve 2023/337 E. 2023/351 K. sayılı ilamı ile;
"..Hükümde CMK 232/6. maddesi gereğince beraat kararı yönünden kanun maddesinin gösterilmemesi esasa etkili görülmemiştir.
I-Hakikate muhalif beyanda bulunmak suçu yönünden yapılan incelemede;
İİK 338 maddesinde düzenlenen suç yönünden, suçun oluşabilmesi için aynı yasanın 89/1 maddesi gereğince gönderilen haciz ihbarnamesi üzerine beyanda bulunanın sanığın kendisinin olması gerektiği, ancak itirazın vekil aracılığıyla yapıldığı, TCK 20 maddesi gereğince cezaların şahsiliği ilkesinden hareketle bu suç yönünden unsurların bulunmadığı olayda sanık hakkında verilen beraat kararının yerinde olduğu anlaşılmakla, müşteki vekilinin ileri sürdüğü nedenler yerinde görülmemiş olmakla, CMK'nın 280/1-a. maddesi gereğince İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE,
CMK 286/2-g maddesi gereğince kesin olmak üzere,
II-Tazminat talebi yönünden yapılan incelemede;
Müşteki vekilinin verilen kesin süreye rağmen tazminat talebine ilişkin nispi harcı tamamlamaması karşısında Harçlar Kanunu'nun 30. maddesinde "muhakeme sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur; takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. HMK 150/1 (HUMK 409) maddesinde gösterilen süre içerisinde dosyanın muameleye konulması, noksan harcın ödenmesine bağlıdır" hükmünü içermektedir.
Açıklanan nedenlerle, mahkemece dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde "tazminat talebinin reddine" karar verilmesi isabetsiz ise de bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, hüküm fıkrasının "2" nolu bölümü hükümden çıkarılarak yerine, hükme;
"Tazminat davası yönünden HMK 150/1 maddesi gereğince dosyanın İŞLEMDEN KALDIRILMASINA"
İbareleri eklenmek suretiyle CMK 280/1-a, 303/1-a maddeleri gereği hükmün DÜZELTİLEREK İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE,
Kararın sanık müdafii ve müşteki (davacı) vekiline tebliğine,
Dosyanın hükmün veren Mahal Mahkemesine gönderilmesine,
Tazminat talebi yönünden HMK 361/1 maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta süre içerisinde TEMYİZ kanun yolu açık olmak üzere 01/02/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi." şeklinde karar verilmiştir.
Karar süresi içerisinde Davacı/müşteki vekili, Davalı ve Sanık Vekillerince temyiz edilmiştir.

Dosyada öncelikli sorun, nispi harca tabi olduğu tartışmasız olan tazminat talebine ilişkin olarak başta yatırılmayan, daha sonra noksan yatırılan nispi harcın tamamlatılması usulüdür.
Nispi harca tabi bir davanın yürütülmesinin temel koşulu, nispi harcın yatırılmasıdır.Harcı yatırılmayan/noksan harcı tamamlanmayan dava yürütülemez.
Dava harçlarının nasıl ve ne miktarda yatırılacağı, harç yatırtma/ tamamlatma usulü ve harç yatırılmaz yada tamamlanmaz ise ne tür işlemlerin yapılıp, nasıl karar verileceği 492 sayılı Harçlar Kanununda düzenlenmiştir.
492 sayılı Kanunun " Noksan tesbit edilen değer üzerinden harcın ödenmesi " başlıklı 30. maddesi " Muhakeme sırasında tesbit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409 uncu ( HMK. md.150 ) maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır.
" hükmünü içermektedir.
Harç ödenmediği taktirde dosyası işlemden kaldırılan dava, HMK. nın 150/5. maddesi uyarınca 3 ay içerisinde yenilenmez ise, süre dolduğu gün açılmamış sayılır. Mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır.
HMK. ya göre bir noksanlığın tamamlatılması, Mahkeme tarafından ilgilisine usulüne uygun şekilde süre verilmesi halinde mümkündür.
Kesin sürenin ne olduğu ve kesin sürenin verilmesi usulü HMK. nın 94. maddesinde açık bir şekilde düzenlenmiştir.
Verilecek kesin süre, yasal düzenlemeye uygun değil ise hukuki sonuç doğurmaz.
Somut uyuşmazlıkta, İlk Derece Mahkemesinin yaptığı işlemler ile verdiği karar ve bu kararı düzelten Bölge Adliye Mahkemesi kararı 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 30. maddesi ve HMK. nın 150. maddesindeki düzenlemelere göre değerlendirildiğinde;
İlk Derece Mahkemesinin noksan harcı tamamlatmaya yönelik olarak;
"...müşteki vekiline, yatırılması gereken 458.956,01 TL. harçtan yatırılanın mahsubu ile kalan 455.540,51 TL. harcı tamamlaması için Harçlar Kanunun 30. maddesi uyarınca önceden belirlenen duruşma günü olan 30.06.2022 tarihine kadar kesin süre verilmesine, kesin süre içerisinde harcın tamamlanmaması halinde dosyanın HMK. nın 150. maddesi uyarınca işlemden kaldırılacağının ihtarına, " şeklinde ara kararı oluşturulması gerekirken,
"...müşteki vekiline, yatırılması gereken 458.956,01 TL. harçtan yatırılanın mahsubu ile kalan 455.540,51 TL. harcı tamamlaması için ara kararının tebliğinden itibaren 2 haftalık kesin süre verilmesine, kesin mehile uyulmadığı taktirde mevcut duruma göre karar verileceğinin ihtarına, " şeklinde oluşturulan ara kararı Harçlar Kanunun 30 ve HMK. nın 94. maddesine uygun değildir. Kanuna uygun olmayan ara kararı ile verilen kesin süre hukuki sonuç doğurmaz.
Bölge Adliye Mahkemesinin İlk Derece Mahkemesinin tazminat talebinin reddine ilişkin kararını " Tazminat davası yönünden HMK 150/1 maddesi gereğince dosyanın İŞLEMDEN KALDIRILMASINA" şeklinde düzelterek sonuca gitmesi de hatalıdır.

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 30. maddesi ve HMK. nın 150. maddesindeki düzenlemelere göre usulüne uygun şekilde verilen kesin süreye rağmen harç tamamlanmaz ise dosya yenileninceye kadar işlemden kaldırılacak, 3 ay içerisinde harç tamamlanmaz ise açılmamış sayılma kararı verilerek esas kapatılacaktır.
Bu hatalı karar ile yargılamanın sonlandırılması, müşteki vekilinin davayı yenileme hakkını ortadan kaldırmaktadır.
Bu nedenlerle, İlk Merece Mahkemesinin Harçlar Kanunun 30, HMK. nın 94 ve 150. maddelerine aykırı şekilde yapılan usulü işlemlere dayalı, karar gerekçesinde yasal dayanakları gösterilmeyen tazminat talebinin reddine ilişkin kararını müşteki/davacının davayı yenileme hakkını ortadan kaldıracak şekilde hatalı bir şekilde düzelten Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesinin usule aykırı kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Kabule göre de; tazminat talebinin reddine karar veren ilk derece mahkemesince maktu ret harcının mahsubu ile fazla yatırılan nispi harcın müşteki/davacıya iadesi gerektiğinin gözetilmemesi de hatalıdır.
SONUÇ:
Davacı/müştekinin temyiz itirazlarının kabulü ile yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/1. maddesi uyarınca, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Ceza Dairesi'nin 01/02/2023 tarih ve 2023/337 Esas, 2023/351 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
İstanbul 10. İcra Ceza Mahkemesi'nin 06/10/2022 tarih ve 2021/245 Esas, 2022/291 Karar sayılı kararının BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, davalı şirket ve sanık vekilinin temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 30/04/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.