YARGITAY 12. HUKUK DAİRESİ

12. Hukuk Dairesi         2023/6487 E.  ,  2023/6025 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
İLK DERECE
MAHKEMESİ : Kütahya İcra Hukuk Mahkemesi
...

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının dosyası mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:
Şikayetçi borçlunun icra mahkemesine başvurusunda, tapunun 4 parselinde kayıtlı 5 bağımsız bölüm numaralı taşınmaz ihalesinin feshini talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince şikayetin reddi ile birlikte şikayetçi aleyhine ihale bedeli üzerinden %10 oranında para cezasına hükmedilmesine karar verildiği, kararın şikayetçi tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine hükmedildiği, kararın şikayetçi borçlu tarafından temyizi sonucunda Dairemizce, borçlunun gerekçeli istinaf dilekçesinin yasal sürede olmaması nedeniyle istinaf başvurusunun kamu düzeni ile sınırlı incelenmesi gerekirken esası incelenerek karar verilmesinin hatalı olduğu belirtilmek suretiyle, sonuçta istem reddedildiğinden sonucu doğru Bölge Adliye Mahkemesi kararının onandığı, borçlunun karar düzeltme talebinin de, Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının temyizi üzerine Yargıtayca verilen kararlar hakkında karar düzeltme yoluna gidilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle reddine karar verildiği, şikayetçi borçlunun, temyiz taleplerinin, istinaf başvurusunun süresinde olmadığından bahisle esastan inceleme yapılmadan reddedilmesinin, mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiası ile Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunduğu, Anayasa Mahkemesinin 22.11.2022 tarih ve 2019/17206 başvuru numaralı kararı ile bireysel başvuru kabul edilerek; Anayasanın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ve kararın bir örneğinin mahkemeye erişim hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak amacıyla Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’ne iletilmek üzere Kütahya İcra Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği ve şikayet dosyasının temyiz incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderildiği anlaşılmıştır.
Bireysel başvuru, T.C. Anayasası' nın 45 vd. maddelerinde yer almakta olup, bireysel başvuruya ilişkin kararların niteliği 50. maddede;
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir. Ancak yerindelik denetimi yapılamaz, idari eylem ve işlem niteliğinde karar verilemez.

Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. " şeklinde düzenlenmiştir.
T.C. Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı, özetle, borçlu tarafından sunulan gerekçeli istinaf dilekçesinin sisteme kaydedildiği tarih yerine işleme konulduğu tarihin esas alınmasının, öngörülebilirlik sınırları içerisinde olmadığı ve bu suretle, istinaf süresinin son günü saat 22:37’de yapılan başvurunun makul görülmesi gerektiğine ilişkindir.
Karar, Yargıtay Dairesini bağlayıcı nitelikte olduğundan, şikayetçinin gerekçeli istinaf dilekçesinin yasal süresi içerisinde olduğunun kabulü ile, Dairemizin 05.3.2019 tarih ve 2018/13833 E. - 2019/3534 K. sayılı sonucu doğru Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına dair ilamı ile karar düzeltme isteminin reddine dair 16.9.2019 tarih ve 2019/9643 E. - 2019/12705 K. sayılı ilamının kaldırılmasına oybirliği ile karar verilerek yapılan temyiz incelenmesinde;
1-Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre, şikayetçi borçlunun ihalenin feshi talebinin reddine yönelik temyiz itirazları ile aşağıdaki bendin dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2-Şikayetçi aleyhine taktir edilen para cezasına ilişkin re'sen yapılan değerlendirmede;
İİK'nun ihalenin feshi şikayetine ilişkin usul ve esasları belirten 134. maddesine 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa' nın 27. maddesi ile eklenen fıkra ile;
" İhalenin feshi talebi üzerine icra mahkemesi talep tarihinden itibaren yirmi gün içinde duruşma yapar ve taraflar gelmeseler bile icap eden kararı verir.
Ancak ihalenin feshi talebinin usulden reddi gereken hâllerde duruşma yapılmadan da karar verilebilir. İcra mahkemesi;
1.Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler dışında kalan kişilerce talep edilmesi nedeniyle,
2.Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler bakımından feragat nedeniyle,
3.İşin esasına girerek, talebin reddine karar verirse ihalenin feshini talep edeni feshi istenen ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûm eder. " hükmü getirilmiştir.
Düzenlemenin gerekçesi, ihalenin feshi talebi yukarıdaki sebeplerle reddedilen şikayetçinin ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre para cezasının taktir edilebilmesini sağlamaktır.
Mahkemece para cezasına hükmedilecekse, oranının, şikayetçinin ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre ölçülü şekilde belirlenmesi gerekir.
Para cezasının oranı, hem istinaf aşamasında, hem de temyiz aşamasında re'sen değerlendirilir.

Para cezasının oranına ilişkin değişikliğin, ne zaman, ne şekilde uygulanacağına ilişkin olarak İİK'na 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa'nın 33. maddesi ile eklenen geçici 18/4. maddesi;
" 134 üncü maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında uygulanmaz. Ancak, ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûmiyete ilişkin hüküm görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında da uygulanır. Temyiz kanun yolu incelemesi aşamasında bulunan dosyalar bakımından para cezasının oranına ilişkin olarak yapılan değişiklik tek başına bozma nedeni yapılamaz. Yargıtay değişikliği uygulamak suretiyle hükmü düzeltebilir. " hükmünü amirdir.
Bu yasal düzenlemeler ve lehe değişiklik dikkate alınarak ihalenin feshi talebinin esastan reddi nedeni ile şikayetçi aleyhine hükmedilen para cezasının oranı değerlendirildiğinde;
Somut uyuşmazlıkta, şikayetçi borçlu aleyhine ihale bedelinin % 10' u oranında para cezasına hükmedilmiş ise de, 7343 sayılı Kanun'la değişik İİK'nun 134/5-3 maddesi gereğince fesih gerekçeleri ve fesih isteyenin sıfatı gözönünde bulundurulduğunda şikayetin ihale sürecini uzatmaya matuf olmadığı görülmekle, Anayasa'nın 13.maddesinde düzenlenen ölçülülük ilkesi de nazara alınarak ihale bedellerinin %10'u olarak belirlenen para cezasının % 5 oranında belirlenmesinin hak, nesafet ve ölçülülük ilkelerine uygun olacağı anlaşıldığından, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının para cezası hakkında düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ:
1-Şikayetçi borçlunun temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile ... Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 10.7.2018 tarih ve 2018/618 E. - 2018/1288 K. sayılı kararının, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/1. maddeleri uyarınca KALDIRILMASINA,
2-Kütahya İcra Hukuk Mahkemesinin 19.01.2017 tarih ve 2016/368 E. - 2017/33 K. sayılı kararının hüküm fıkrasının “1” numaralı bendinin para cezasına ilişkin ikinci fıkrasında yer alan “ %10’u olan 7520,00 TL” ibaresinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine “ % 5’i olan 3.760,00 TL” ibaresinin yazılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2 ve 7343 sayılı Yasa' nın 33. maddesi ile eklenen geçici 18/4. maddelerinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 370/2. maddesi uyarınca bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA, harç alınmasına yer olmadığına, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine, dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 12.10.2023 gününde oy birliğiyle karar verildi.

İHÖ/KH