YARGITAY 12. HUKUK DAİRESİ

12. Hukuk Dairesi         2023/6010 E.  ,  2024/4021 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:
Erzurum 4. İcra Müdürlüğünün 2020/3616 Esas (2007/337 Eski Esas) sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; alacaklı Akbank T.A.Ş. vekili tarafından, borçlu davacı ... aleyhine 11.01.2007 tarihli taşınır rehninin paraya çevrilmesi yolu ile ilamsız icra takibi başlatıldığı, icra takibinde ödeme emrinin 21/05/2009 tarihinde tebliği neticesinde itiraz edilmeksizin takibin kesinleştiği, 30/10/2009 tarihinde Oltu İcra Müdürlüğü’ ne dosyadan rehinli bulunan 25 D 0080 plakalı aracın kıymet taktiri ve yediemine teslimi için talimatın yazılarak 06/11/2009 tarihinde kıymet taktiri ve fiili haczinin yaptırılarak yedieminin tesliminin sağlandığı, rehinli aracın kıymet taktirinin 15/09/2010 tarihinde tebliğ edildiği ve yine alacaklı vekilinin talebiyle icra müdürlüğünce 20/10/2010 tarihli menkul satış kararı alınarak satışa çıkartıldığı 29/11/2010 tarihli 2. arttırma gününde satış tebligatlarının dosyasına dönmediğinden bahisle icra müdürlüğü kararıyla satışın düşürüldüğü, alacaklı vekilinin talebi gereği 02/03/2011 tarihinde rehinli aracın kıymet taktirinin tekrar yapıldığı, 20/05/2011 tarihli satış kararıyla da 28/06/2011 tarihinde yapılan 2. ihalede 11.320,00 TL bedelle ihale edildiği görülmektedir. Yapılan ihalenin 12/07/2011 tarihinde kesinleştiği, ihaleden kaynaklanan vergilerinin ve ihale bedelinin dosyaya yatırıldığı yine kesinleşme tarihinde de ihale alıcısına tescilinin yapıldığı İcra dosyasının 28/04/2014 tarihinde Girişim Varlık A.Ş.'ye temlik edilmesi üzerine, takipsizlik nedeniyle düşürülen takip dosyası 30/04/2014 tarihinde yenilenerek 2014/5043 esas sırasına kaydının yapıldığı, akabinde dosyadaki bila tarihli alacaklı vekili talebiyle 06/06/2014 tarihinde 25 FD 051 plakalı araç üzerine haciz şerhlerinin konulduğu anlaşılmaktadır. İcra takibinin icra müdürlüğünce 09/12/2015 tarihinde tekrar takipsizlik sebebiyle düşürüldüğü, 14/11/2018 tarihinde ise yenilenerek bu kez 2018/11356 esas sırasına kaydının yapıldığı, alacaklı vekilinin 25/02/2019 tarihli talebiyle de borçlunun bu kez taşınmazlarının haczine karar verildiği, icra dosyasının icra müdürlüğünce 3. kez takipsizlikle düşürülmesi üzerine tekrar alacaklı tarafca yenilenme talebinde bulunduğu, dosyanın 2020/3616 esas sırasına kaydedildiği 21/06/2020 tarihli kararı ile de borçlunun taşınmazı yeniden haczedildiği, icra dosyasında 21/06/2022 tarihinde haczedilen taşınmazla ilgili olarak 21/06/2022 tarihli satış talebi ve 6.000,00 TL satış avansının olduğu görülmektedir.

Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla ilamsız icra takibinde borçlu vekilince 21/06/2022 tarihinde haczedilen taşınmazla ilgili olarak Meskeniyet şikayetiyle Mahkemeye başvurduğu, Mahkemenin kısmen kabul kararının Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilmesi üzerine kararı temyiz konusu yapılmıştır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun “Rehin ve İpotekle Temin Edilmiş Alacaklar” başlıklı 45’inci maddesinde, rehinle temin edilmiş bir alacağın borçlusunun iflâsa tabi şahıslardan olsa bile alacaklının yalnızca rehnin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapabileceği, ancak rehinin tutarı borcu ödemeğe yetmediği takdirde alacaklının kalan alacağını iflâs veya haciz yolu ile takip edebileceği hükme bağlanmıştır. İİK’nın 45’inci madde hükmü kamu düzenine ilişkin olup rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipte önce rehinli malın satılması ile alacak karşılanmadığı taktirde, İİK'nın 152. maddesi uyarınca kesin rehin açığı belgesi alarak borçlunun sıfatına göre iflas yada haciz yolu ile takip yapması gerekir. Rehin açığı belgesi rehnin paraya çevrilmesi yolu ile takip yaptığını ve fakat alacağını kısmen veya tamamen alamadığını ispat eden bir belge niteliğindedir.
Somut olayda 28/06/2011 tarihinde rehinli aracın satıldığı ihalenin 12/07/2011 tarihinde kesinleştiği sonrasında rehin açığı belgesi almaksızın, dolayısıyla haciz isteme hakkı doğmadan doğrudan borçlunun taşınmazının haczedilmesi usulsüz olup haciz geçersizdir. Bu nedenle meskeniyet şikayetinin reddi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.
SONUÇ:
Yukarıda yazılı nedenlerle, Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 05.05.2023 tarih ve 2023/650 E. 2023/675 K. sayılı kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/1. maddeleri uyarınca KALDIRILMASINA,
Erzurum 1. İcra Hukuk Mahkemesi’nin 19/01/2023 tarih ve 2022/379 E. 2023/16 K. sayılı kararının BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 29.04.2024 gününde oy birliğiyle karar verildi.