YARGITAY 12. HUKUK DAİRESİ

12. Hukuk Dairesi         2023/4454 E.  ,  2024/2101 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davalı/alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:
Alacaklı tarafından borçlular aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe girişildiği, ipotekli taşınmaz maliki ... Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin icra mahkemesine başvurusunda, icra takibine konu alacak miktarını, taşınmaz üzerindeki ipotek limiti ile sınırlı olarak ödediğini, ipoteğin fekki için tapu sicil müdürlüğüne müzekkere yazılması talebinin icra müdürlüğünce reddine karar verildiğini belirterek icra müdürlüğü işleminin iptalini talep ettiği; İlk Derece Mahkemesince, şikayetin kabulü ile icra müdürlüğünün ret kararının kaldırılmasına, şikayetçinin talebi doğrultusunda işlem yapılmasına hükmedildiği, alacaklı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, hükmün alacaklı tarafından temyiz edildiği anlaşılmaktadır.
TMK'nın 883. maddesi uyarınca alacak sona erince ipotekli taşınmazın maliki, alacaklıdan ipoteği terkin ettirmesini isteyebilir.
İİK'nın 153. maddesinde; "İpotekle temin edilmiş ve vadesi gelmiş bir alacağın borçlusu, icra dairesine müracaatla alacaklısının gaip ve ikametgahının meçhul bulunduğunu veya alacağı almaktan ve ipoteği çözmekten imtina ettiğini beyan ederse icra dairesi 15 gün içerisinde daireye gelerek parasını almasını ve ipoteği çözmesini alacaklıya usulüne göre tebliğ eder" hükmü yer almaktadır.
İİK'nın 153. maddesi hükmüne göre, ipotek alacaklısının icra takibi yapmamış olması halinde ipotek konusu borç tamamen ödenirse anılan madde koşullarında ipoteğin fekki istenebilecektir. İpotek alacaklısının icra takibi yapması durumunda ise, takip konusu borç ve fer'ilerinin tamamen ödenmesi halinde ipoteğin kaldırılması icra takibinin doğal sonucu olduğundan, borçlunun icra müdürlüğünden, ipoteğin kaldırılması hususunda tapu sicil müdürlüğüne yazı yazılmasını isteyebileceği tartışmasızdır.
İpotek senetleri, genel itibariyle ya kesin bir borcun (kesin borç ipoteği) ya da ileride gerçekleşmesi muhtemel bir borcun (limit, teminat veya üst sınır ipoteği) teminat altına alınması amacıyla tesis edilir. Alacağın tahsili amacıyla tesis edilen ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapılıp alacağın tahsili halinde ipotek akdi de sona erer. Borçlu, dosyanın infazından sonra ipotek kaydının terkini için tapu idaresine yazı yazılmasını icra müdürlüğünden isteyebilir.

Somut olayda, alacaklı bankanın Samsun İcra müdürlüğünün 2019/114699 E. sayılı takip dosyası ile asıl borçlu ... Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile birlikte ipotek verenler aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlattığı, ipotekli taşınmazlardan Samsun İli, ... İlçesi, ... Mah. 1145 Ada 11 Parsel sayılı taşınmaz üzerinde alacaklı banka lehine 19.06.2014 tarihli, 2543 yevmiye numaralı, 16.000.000,00 TL üst sınır ipoteği tesis edildiği, şikayetçi tarafından bu taşınmazın ipotek yükü ile birlikte 07.09.2022 tarihinde satın alındığı ve ipotek limiti 16.000.000,00 TL'nın 13.10.2022 tarihinde Samsun İcra Müdürlüğünün 2019/114699 E. sayılı takip dosyasına ödenmesi üzerine icra müdürlüğünden söz konusu taşınmazın tapu kaydına tesis edilen 150/c şerhinin kaldırılmasının ve ipoteğin fekki için ilgili tapu sicil müdürlüğüne müzekkere yazılmasının talep edildiği, icra müdürlüğünün şikayete konu 17.10.2022 tarihli tensip kararı ile 150/c şerhinin kaldırılmasına, taşınmaz üzerine ipoteğin icra müdürlüğünce konulmadığı, İİK’nın 153. maddesi hükümlerince işlem yapılması gerektiği gerekçesi ile ipoteğin kaldırılması talebinin reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında; icra takibine konu alacak tamamen tahsil edilmediği gibi alacaklının da ipoteğin fekki talebinin kabulü yönünde herhangi bir beyanının bulunmadığı görülmekle gerek icra müdürlüklerinin gerekse dar yetkili icra hukuk mahkemelerinin İİK’nın 153. maddesi uygulaması dışında ipoteğin kaldırılmasına karar verme yetki ve görevi bulunmadığı, İİK'nın 153. maddesinin ise somut olayda uygulanamayacağı, ipoteğin kaldırılması isteminin yargılamayı gerektirmesi nedeniyle genel mahkemelerden talep edilebileceği değerlendirilmiştir.
O halde, İlk Derece Mahkemesince, şikayetin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi ve Bölge Adliye Mahkemesince de istinaf başvurusunun esastan reddedilmesi isabetsiz olup, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.
SONUÇ : Alacaklının temyiz isteminin kabulü ile yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 373/1. maddesi uyarınca, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 24.03.2023 tarih ve 2023/214 E. - 2023/988 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA, Samsun 2. İcra Hukuk Mahkemesinin 30.11.2022 tarih ve 2022/564 E. - 2022/701 K. sayılı kararının BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 05.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.