YARGITAY 12. HUKUK DAİRESİ

12. Hukuk Dairesi         2022/10571 E.  ,  2023/3264 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul/İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması/Yeniden hüküm
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 12. İcra Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki takibin iptali şikayetinden dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın şikayet eden borçlu vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle takibin durdurulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı şikayet eden borçlu vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Şikayet eden borçlu vekili dilekçesinde; ... 6. İcra Müdürlüğü'nün 2021/4065 Esas sayılı dosyasında müvekkili Belediye aleyhine ilamlı icra takibi başlatıldığını, takip dayanağı ilamın kamulaştırma bedeli ve ferilerine ilişkin olduğunu, Kamulaştırma Kanununun geçici 14. maddesi uyarınca kesinleşmeden icra edilemeyeceğini ileri sürerek takibin ve icra emrinin iptali ile takibin tedbiren durdurulmasını talep etmiştir.

II. CEVAP
Alacaklı vekili cevap dilekçesinde; takibe dayanak ilamın taşınmazın aynına ilişkin olmadığını, alacak hakkı ile ilgili olduğunu, geçici 14. maddenin Anayasa Mahkemesince iptal edildiğini beyan ederek talebin reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa eklenen geçici 14. maddenin Anayasa Mahkemesince iptal edildiğini, şikayet tarihi dikkate alındığında geçici 14. maddenin yürürlülükte olmadığını, sonrasında yürürlülüğe konulan geçici 16. maddeye göre karar verilemeyeceğini belirterek şikayetin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuran
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayet eden borçlu vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Takip dayanağı ilamın kamulaştırma bedeli ve ferilerine ilişkin olduğunu, kesinleşmeden takibe konu edilemeyeceğini ve aleyhe yargılama giderlerine hükmedilemeyeceğini beyan ederek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 19.06.2021 tarihinde Kamulaştırma Kanununa eklenen geçici 16. maddede; "Kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış veya kamulaştırması hiç yapılmamış olmasına rağmen 04.11.1983 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar fiilen kamu hizmetine ayrılan veya kamu yararına ilişkin bir ihtiyaca tahsis edilerek üzerinde tesis yapılan taşınmazlara veya kaynaklara kısmen veya tamamen ve yahut irtifak hakkı tesis etmek suretiyle malikin rızası olmaksızın fiili el konulması veya hukuki el atılması sebebiyle mülkiyet hakkından doğan taleplere dair bedel ve tazminata ilişkin davalarda verilen kararlar taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararların icrasına ilişkin hükümlere göre yerine getirilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, kesinleşmemiş mahkeme kararlarına dayanılarak başlatılan icra takipleri kesinleşmiş mahkeme kararı ibraz edilinceye kadar durdurulur" hükmüne yer verildiği, dolayısıyla anılan madde doğrultusunda takibin durdurulmasına karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile HMK'nun 353/1-b(2) maddesi uyarınca ... 12. İcra Hukuk Mahkemesinin 03.08.2021 tarih, 2021/297 Esas ve 2021/532 Karar sayılı kararının kaldırılmasına, şikayetin kısmen kabulü ile ... 6. İcra Müdürlüğünün 2021/4065 Esas sayılı takip dosyasında başlatılan icra takibinin durdurulmasına
karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuran
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayet eden borçlu vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Şikayet eden borçlu vekili temyiz dilekçesinde; istinaf başvurusunun kısmen kabul kısmen reddi ile takibin durdurulmasına karar verilmişse de aleyhe yargılama giderlerine ve vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, mahkemece takibin iptaline karar verilmesi gerektiğini, mahkeme kabulündeki gibi takibin durdurulmasına karar verilmesi halinde ise müvekkil aleyhine yargılama giderlerine ve vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini beyan ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Belediye'nin kamulaştırma yapmaksızın hukuki el atmadan kaynaklı müdahelesinden dolayı açılan tazminat davasında verilen kararın icrası için kesinleşme aranıp aranmayacağına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
2004 sayılı İİK’nın 16.maddesi, T.C. Anayasası’nın 153. maddesi, 7176 sayılı Kanun’un 21. maddesiyle 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa eklenen geçici 14. maddesi, 7327 Sayılı Kanun'un 21. maddesi ile 2942 Sayılı Kanuna eklenen geçici 16. maddesi

3. Değerlendirme
12.06.2019 yürürlük tarihli 7176 sayılı Kanun’un 21. maddesiyle 04.11.1983 tarih ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa eklenen Geçici 14. maddesinde; “Kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış veya kamulaştırması hiç yapılmamış olmasına rağmen 4.11.1983 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar fiilen kamu hizmetine ayrılan veya kamu yararına ilişkin bir ihtiyaca tahsis edilerek üzerinde tesis yapılan taşınmazlara veya kaynaklara kısmen veya tamamen veyahut irtifak hakkı tesis etmek suretiyle malikin rızası olmaksızın fiilî el konulması veya hukuki el atılması sebebiyle mülkiyet hakkından doğan taleplere dair bedel ve tazminata ilişkin davalarda verilen mahkeme kararları kesinleşmedikçe icraya konulamaz. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, kesinleşmemiş mahkeme kararlarına dayanılarak başlatılan icra takipleri kesinleşmiş mahkeme kararı ibraz edilinceye kadar durdurulur. Aynı Kanunun 22/1-b maddesi gereğince Kanun yayımı tarihinde, yürürlüğe girer” hükmünün yer aldığı, Anayasa Mahkemesi'nin 04.02.2021 tarihli ve 2019/89 E. - 2021/10 K. ile anılan maddenin birinci cümlesinde yer alan "...mahkeme kararları kesinleşmedikçe icraya konulamaz" ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğundan, birinci cümlenin kalan kısmının 30.03.2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince, ikinci cümlesinin de Anayasa'ya aykırı olduğundan iptaline karar verildiği, anılan kararın 07.05.2021 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdiği görülmüştür.
Bilahere 19.06.2021 tarihinde yürürlüğe giren 7327 Sayılı Kanun'un 21. maddesi ile 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu'na eklenen Geçici 16.maddesinde "Kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış veya kamulaştırması hiç yapılmamış olmasına rağmen 04.11.1983 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar fiilen kamu hizmetine ayrılan veya kamu yararına ilişkin bir ihtiyaca tahsis edilerek üzerinde tesis yapılan taşınmazlara veya kaynaklara kısmen veya tamamen veyahut irtifak hakkı tesis etmek suretiyle malikin rızası olmaksızın fiilî el konulması veya hukuki el atılması sebebiyle mülkiyet hakkından doğan taleplere dair bedel ve tazminata ilişkin davalarda verilen kararlar taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararların icrasına ilişkin hükümlere göre yerine getirilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, kesinleşmemiş mahkeme kararlarına dayanılarak başlatılan icra takipleri kesinleşmiş mahkeme kararı ibraz edilinceye kadar durdurulur.” hükmünün yer aldığı, anılan maddenin hukuki el atmaları da kapsadığı, Anayasa Mahkemesi’nin 30.06.2022 tarihli ve 2021/127 E. - 2022/85 K. sayılı kararı ile anılan maddenin iptaline karar verildiği ve iptal kararının 04.08.2022 tarihli Resmi Gazetede yayımlandığı görülmüştür.
Anayasa’nın 153/5. maddesi uyarınca “iptal kararları geriye yürümez” hükmü, kesinleşen işlem ve kararlara ilişkin olup, elde bulunan uyuşmazlığın sürdüğü davalarda “geriye yürümeme kuralı” uygulanmaz. Diğer bir deyişle, bir davada uygulanması gereken bir kanun maddesi iptal edilmiş ise, eldeki davada artık uygulanmaz.
Yukarıda yer alan yasal düzenlemeler ve Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları bir arada değerlendirildiğinde; her ne kadar takibe dayanak ... 2. İdare Mahkemesi'nin 2019/396 E. - 2020/1420 K. sayılı ilamının 05.04.2021 tarihinde takibe konulduğu ve takip tarihi itibariyle kesinleşmediği sabit ise de; Dairemizce yapılan temyiz inceleme tarihi itibariyle ilamın takibe konu edilmesi için kesinleşme şartı aranmadığı dolayısıyla borçlunun şikayetinin reddine karar verilmesi gerektiğinden kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR
Yukarıda açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

10.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.