YARGITAY 12. CEZA DAİRESİ

12. Ceza Dairesi         2022/1343 E.  ,  2023/1905 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ
1. Davacı vekili 10.09.2018 havale tarihli dava dilekçesinde özetle; davacının ... Cumhuriyet Başsavcılığınca silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan yürütülen soruşturmada 23.10.2016-24.10.2016 tarihleri arasında, ... Cumhuriyet Başsavcılığınca aynı suçtan yürütülen kapsamında 10.03.2017-17.07.2017 tarihleri arasında gözaltında ve tutuklu kaldığını soruşturma evraklarının ...'a yetkisizlik kararıyla gönderilmesi üzerine hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2018/1061 soruşturma sayılı dosyasından hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini belirterek, kamu görevinden bu süreçte ihraç edilen davacının eksik aldığı ve alamadığı maaşları, süreçte yaptığı kira, yol masrafı, 186.700,00 TL maddi, 999.999.999.999.999,00 TL manevi tazminatın tahsilini talep etmiştir.

2. Davalı vekili 16.10.2018 tarihli cevap dilekçesinde özetle; husumet, süre yönünden itirazlarını bildirerek davanın reddini talep etmiştir.

3. ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 08.02.2019 tarihli ve 2018/301 Esas, 2019/66 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4.... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 13.06.2019 tarihli ve 2019/657 Esas, 2019/1180 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davalı ve davacı vekillerinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca bilirkişi raporunun taraflara tebliğinin sağlanmadığı, ek bilirkişi raporunun ana raporla çelişmesine rağmen çelişkinin giderilmediği, davacının eksik maaşlarının ödenip ödenmediğinin araştırılmadığı ve hükmedilen manevi tazminatın fazla olduğu gerekçeleriyle bozulmasına karar verilmiştir.

5.... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 10.07.2020 tarihli ve 2019/239 Esas, 2020/189 Karar sayılı kararı ile bozma gereği yerine getirilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

6. ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 12.01.2021 tarihli ve 2020/662 Esas, 2021/50 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davalı ve davalı vekillerinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

7.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 14.01.2022 tarih 2021/18016 sayılı tebliğnamesi ile temyiz taleplerinin esastan reddiyle hükmün onanması talep edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Davacı vekilinin temyiz istemi, yerel mahkeme takdir edilen maddi tazminatın yalnızca vekalet ücretine dayanmadığı ve davacının yaptığı diğer masrafları da içerdiğinden Bölge Adliye Mahkemesince sadece avukatlık ücreti olarak algılanıp maddi tazminatın düşürülmesinin hatalı olduğuna, bozma kararı öncesi davacı lehine hükmedilen vekalet ücretinin kazanılmış hak oluşturacağından bu miktarın altında vekalet ücreti belirlenemeyeceğine, hükmedilen vekalet ücretinin yanlış hesaplandığına ve daha önceki itirazlarına yönelik de inceleme yapılmasına ilişkindir.

III. DAVA KONUSU
Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü
Mahkeme gerekçesinde "Davanın 5271 sayılı Yasa Hükümlerine göre açılan maddi ve manevi tazminat talebine ilişkin olduğu, Davacı ... hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2017/193116 Sor. Numaralı dosyasında "Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" suçundan soruşturma yapıldığı, 23/10/2016-24/10/2016 tarihleri arasında gözaltında kaldığı, savunmasının alınmasından sonra serbest bırakıldığı, 10/03/2017-16/03/2017 tarihleri arasında gözaltında kaldığı, davacının ... 4. Sulh Ceza Hakimliğinin 2017/196 Sorgu sayılı dosyasından 16/03/2017 tarihinde tutuklandığı, 17/07/2017 tarihinde tahliyesine karar verildiği, soruşturma dosyasında yetkisizlik kararı verildiği, dosyanın ... C.Başsavcılığına gönderilerek 2017/13217 Sor. Numarasını aldığı ve yine yetkisizlik kararı verilerek dosyanın ... C.Başsavcılığına gönderildiği, ... C.Başsavcılığının 2018/1061 Sor. 2018/1038 Karar sayılı kararı ile davacı hakkında Kovuşturma Yapılmasına Yer Olmadığına kararı verildiği, kararın kesinleştiği, istemin dayanağını oluşturan davacının sabıka kaydının incelenmesinde davacının sabıkasız olduğu anlaşılmıştır.... Mahkememizce davanın kısmen kabul kısmen reddine ilişkin verilen kararın ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 13/06/2019 T. 2019/657 E. 2019/1180 K. Sayılı kararı ile bozulmasına karar verilmesi üzerine dosya yeniden ele alınmış olup davacı dava dilekçesinde özetle; maddi tazminat olarak ... ilindeki ev kirası 9.860,00 TL, vekalet ücreti olarak 25.000,00 TL, ailesinin kendisini ziyaret etmek için yaptığı masraflar 12.000,00 TL, öğretmen ablasının masrafları 1.540,00 TL ve ekderse giremediği için 500,00 TL maddi kaybı, Ablasının ... masrafları 1.000,00 TL, davacının maaşını alamaması nedeniyle 188.800,00 TL, ... iline adli kontrol nedeniyle imza atmak amacıyla yaptığı masraflar 600,00 TL, ... iline adli kontrol nedeniyle imza atmak amacıyla yaptığı masraflar 2.400,00 TL, Dilekçe vermek için ...'ya geliş-gidiş masrafları 1.500,00 TL, cep telefonu bedelleri olarak 4.200,00 TL, Harici disk, laptop masrafları 2.500,00 TL, cezaevinde yaptığı masraflar 2.500,00 TL, kırtasiye masrafları 700,00 TL, cezaevinde aldığı kıyafet masrafları 2.000,00 TL olmak üzere toplam 186.700,00 TL'nin ödenmesi talebinde bulunmuş olup, davacının talep ettiği; Ailesinin kendisini ziyaret etmek için yaptığı masraflar 12.000,00 TL, öğretmen ablasının masrafları 1.540,00 TL ve ek derse giremediği için 500,00 TL maddi kaybı, Ablasının ... masrafları 1.000,00 TL olarak talep edilen masraf kalemlerinin davacı tarafından yapılmamış olması nedeniyle, ... ilindeki ev kirası 9.860,00 TL, cezaevinde yaptığı masraflar 2.500,00 TL, kırtasiye masrafları 700,00 TL, cezaevinde aldığı kıyafet masrafları 2.000,00 TL olarak talep edilen tazminat kalemlerinin davacının tutuklanmaması halinde de yapacağı sosyal/yaşamsal giderler olması nedeniyle, ... iline adli kontrol nedeniyle imza atmak amacıyla yaptığı masraflar 600,00 TL, ... iline adli kontrol nedeniyle imza atmak amacıyla yaptığı masraflar 2.400,00 TL olarak talep edilen masraf kalemlerinin davacının adli kontrol yükümlülüklerinde ikametine en yakın kolluk birimini bildirerek bu adreste imza atmasının mümkün olduğu halde bunun yerine başka bir ildeki kolluk birimine giderek imza atması sonucu oluşan masraf kalemlerinin davacının kendi kusuru nedeniyle oluşmuş olması nedeniyle, Dilekçe vermek için ...'ya geliş-gidiş masrafları 1.500,00 TL olarak talep ettiği tazminat kaleminin davacının gerek iki ayrı ilde vekilinin olması, gerekse de dilekçe vermek amacıyla başka bir ilde bulunan adliyeye gitme mecburiyetinin bulunmaması nedeniyle oluşan masraf kalemlerinin davacının kendi kusuru nedeniyle oluşmuş olması nedeniyle, cep telefonu bedelleri olarak 4.200,00 TL, Harici disk, laptop masrafları 2.500,00 TL olarak talep edilen tazminat kalemlerinin davacının 08/01/2020 tarihli duruşmada el konulan ürünlerin kendisine iade edildiğini beyan etmesi nedeniyle, Davacının maaşını alamaması nedeniyle 188.800,00 TL olarak talep edilen tazminat kalemlerinin davacı vekilinin 20/11/2019 tarihli duruşmada almadığı günlere ilişkin maaşlarının kendisine ödendiğini ödendiğini beyan etmesi nedeniyle maddi tazminat hesaplamasında dikkate alınmamış, Davacının maddi zararının; makbuzları dosyaya ibraz edilen ve tutuklanmasına karar verilen dosya nedeniyle vekalet ücreti olarak avukatlarına ödediği toplam 22.106,00 TL ile avukat vekaletnamesi çıkartmak amacıyla notere ödediği 124,90 TL olmak üzere toplam 22.230,90 TL olduğu tespit edilmiş ve kanaatine varılmıştır... soruşturma sürecinde "Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" suçundan fail olduğu düşünülerek "şüpheli" sıfatını taşıdığı, tutuklu kalması nedeniyle ailesinden ve çevresinden ayrılmak zorunda kaldığı gibi onlar nazarında suçlu olarak görüldüğü, bu suretle tutuklu kaldığı suçun niteliği, sosyal ve ekonomik durumu, yaşadığı ruhsal sıkıntılar, ailesine ve çevresine uzak olması nedeniyle duyduğu acı ve üzüntüler, kendisine atılı suç nedeniyle toplum nazarında aleyhine oluşan önyargılar, topluma uyum sağlamasındaki zorluklar dikkate alındığında, somut olay bakımından talep edilen manevi tazminat isteminin 12.000,00 TL' lik kısmının kabulüne, davacının bu manevi tazminat miktarını aşan fazlaya ilişkin diğer taleplerinin reddine, maddi tazminat isteminin ise bilirkişi raporu, ek bilirkişi raporu, davacı ve davacı vekilinin beyanları nazara alınarak 22.230,90 TL tutarında kabulüne karar verilmiştir." denilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü
Bölge Adliye Mahkemesince davacının çalıştığı kuruma iade edildiği, her ne kadar 2017 yılı mart ve nisan ayları maaşının ödenmediği ileri sürülmüş olsa da, davacının varsa eksik ödenen maaşlarını çalıştığı kurumdan talep edebileceği, bu hususun maddi tazminata konu edilemeyeceği, yine ilk derece mahkemesince 22.106,00 TL vekalet ücretinden kaynaklı maddi tazminata hükmedilmiş ise de, maktu vekalet ücretini aşan ve serbest meslek makbuzu ile ispatlanan kısmın ise davacı ile avukatı arasındaki hukuki ilişkiye dayandığı, bu nedenle koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında zarar kapsamında değerlendirilemeyeceğinin gözetilmemesi nedeniyle yalnızca 124.90,00 TL noterlik ücretinin maddi tazminat olarak ödenmesine ve davacı lehine hükmedilen vekalet ücretinin 1.818,74 TL şeklinde değiştirilerek istinaf talebinin düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE
Tazminat talebinin dayanağı olan ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/7608 soruşturma dosyası üzerinden yürütülen soruşturma sırasında davacının silahlı terör örgütüne üye olmak 23.10.2016-24.10.2016 tarihleri arasında 1 gün gözaltında, ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2015/68912 sayılı soruşturma dosyası üzerinden yürütülen soruşturma sırasında ise; 10.03.2017-17.07.2017 tarihleri arasında 129 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, ... Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma neticesinde kamu kurumu zararına dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçundan ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilerek silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan dosyanın yetkisizlik kararıyla ... Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği, ... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından da dosyanın yetkisizlik kararıyla ... Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği, ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2018/1061 - 2018/1038 karar Sayılı kararıyla davacı hakkında silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, kararın 26.06.2018 tarihinde kesinleştiği, gözaltı ve tutuklama tarihleri itibariyle davanın yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanuna tabii olduğu, süresinde açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların gerçekleştiği anlaşılmıştır.

Davacının ... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın ardından gözaltı ve tutukluluk süresine ilişlin tazminat davası açtığı ancak; ... 10. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/28 Esas, 2018/125 sayılı kararıyla davacı hakkında tutuklanmasına karar verilen suçtan soruşturmanın devam etmesi nedeniyle davanın reddine karar verildiği, Dairemizin 2021/6003 Esas 2023/1904 sayılı kararıyla hükmün düzeltilerek onandığı tespit edilmiştir.

1.Davacının soruşturma sürecinde yaptığı çeşitli masraflar ile yeni cep telefonu alması sebebiyle ödediği bedel gibi harcamaların koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davası kapsamında talep edilebilecek doğrudan zararlardan olmadığından bu bedellerin maddi tazminat kapsamına alınmamasında isabetsizlik bulunmadığından, davacı vekilinin maddi tazminata yönelik temyiz sebepleri yerinde görülmemiştir.

2.Yerel Mahkemenin 08.02.2019 tarihli kararının davalı vekili tarafından da istinaf kanun yoluna başvurması sebebiyle kazanılmış hak teşkil etmeyeceği anlaşıldığından davacı vekilinin vekalet ücretinin kazanılmış hak olacağına yönelik temyiz sebebi yerinde görülmemiştir.

3.15.08.2017 tarihli 694 sayılı KHK ile değişik, 01.02.2018 tarihli 7078 sayılı Kanunun 139 uncu maddesi ile aynen kabul edilen düzenleme ile 5271 sayılı Kanunun 142 nci maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca, tazminat davaları nedeniyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan nisbî avukatlık ücreti ödeneceği, ancak, ödenecek miktarın tarifede sulh ceza hâkimliklerinde takip edilen işler için belirlenen maktu ücretten az, ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar için belirlenen maktu ücretten fazla olamayacağı anlaşıldığından davacı lehine hükmedilen tazminat miktarına göre hesaplanan nispi vekalet ücretinde isabetsizlik görülmemiştir.

4.Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması, hukuka aykırı bulunmuştur.

5.Avukatlık ücretinin davacı ile avukatı arasındaki hukuki ilişkiye dayanması nedeniyle davacı tarafça sunulan avukatlık sözleşme gereği tayin edilen miktar maddi zarar miktarının tayininde esas alınamayacak ise de, tazminat talebinin dayanağı olan soruşturma dosyasında davacının kendisini vekil ile temsil ettirdiği dikkate alınarak, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde ceza soruşturması evresinde takip edilen işler için belirlenen vekalet ücreti olan 660,00 TL'nin maddi tazminat kapsamında davacıya ödenmesine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, koruma tedbirleri nedeniyle tazminata konu edilemeyen davacının vekaletname verdiği sırada yaptığı noter masrafı olan 124,90 TL'nin maddi tazminat olarak ödenmesine karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR
Gerekçe bölümünün (4. ve 5.) paragraflarında açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 12.01.2021 tarihli ve 2020/662 Esas, 2021/50 Karar Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

30.05.2023 tarihinde karar verildi.