YARGITAY 12. CEZA DAİRESİ

12. Ceza Dairesi         2021/8152 E.  ,  2023/1761 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

DAVA : Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ
1. Davacı vekili 12.01.2018 tarihli dava dilekçesinde özetle; "müvekkillerinin kasten adam öldürmeye teşebbüs suçundan haksız olarak gözaltına alınıp ardından tutuklandıklarını, yapılan yargılama neticesinde davacıların beraatine karar verildiği, haksız tutuklama sebebiyle müvekkillerinin maddi ve manevi zarar gördüklerini belirterek davacı ... yönünden 100.000 TL maddi, 50,000 TL manevi, davacı ... yönünden 80.000 TL maddi, 50.000 TL manevi, davacı ... yönünden 80.000 TL maddi, 50.000 TL manevi tazminatın müvekkillerinin haksız tutuklanma tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini" talep etmiştir.

2. Davalı vekili 24.01.2018 tarihli cevap dilekçesinde özetle; "davanın süresinde açılmadığını, tazminat talebinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu, talep edilen tazminat miktarlarının yüksek olduğunu, davanın reddi gerektiğini" beyan etmiştir.

3. ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 20.03.2018 tarihli ve 2018/34 Esas 2018/150 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesinin, 03.12.2019 tarihli ve 2018/1999 Esas 2019/4534 Karar sayılı kararı ile düzeltilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

5. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 21.10.2021 tarihli, davalı vekilinin temyiz isteminin esastan reddi görüşünü içerir tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Davalı vekilinin temyiz istemi; tazminat şartlarının oluşmadığına, maddi tazminata hükmedilmesinin hatalı olduğuna, hükmedilen manevi tazminat miktarının yüksek olduğuna ve vekalet ücretine ilişkindir.

III. DAVA KONUSU
Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü
İlk Derece Mahkemesince; davacılar ..., ... ve ...'nin ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 21.10.2014 tarih ve 2014/176 E., 2014/203 K. sayılı karar sayılı dosyası kapsamında, davacılardan ...'nin tahkikat aşamasında 20.06.2008 tarihinde gözaltına alındığı, 21.06.2008 tarihinde ... 2. Sulh Ceza Mahkemesinin 2008/215 D. ... sayılı kararı ile yol tutuklamasının yapıldığı, 27.06.2008 tarihinde ... 2. Sulh Ceza Mahkemesinin 2008/90 sorgu sayılı kararı ile tutuklandığı, davacılardan ...'nin tahkikat aşamasında 10.06.2008 tarihinde gözaltına alındığı, 11.06.2008 tarihinde ... Sulh Ceza Mahkemesinin 2008/292 sorgu sayılı kararı ile yol tutuklamasının yapıldığı, 19.06.2008 tarihinde ... 2. Sulh Ceza Mahkemesinin 2008/82 sorgu sayılı kararı ile tutuklandığı, davacılardan ...'nin gözaltına alınmadığı, 29.06.2009 tarihinde ... 2. Sulh Ceza Mahkemesinin 2009/74 sorgu sayılı kararı ile tutuklandığı, davacıların Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 11.07.2014 tarihli, 34047134/2014-623 sayılı tahliye müzekkeresi ile bihakkın tahliyelerine karar verildiği, yapılan yargılama neticesinde ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 21.10.2014 tarih ve 2014/176 Esas, 2014/203 Karar sayılı kararı ile davacıların üzerlerine atılı tasarlayarak kan gütme saikiyle öldürmeye azmettirme suçundan beraatlerine karar verildiği, kararların 24.10.2017 tarihinde kesinleştiği, ... 1. Ağır Ceza Mahkemesine davacılar hakkındaki beraat kararlarının ve kesinleşme şerhlerinin türünün temyizde onama olarak yapıldığı anlaşılmış ve mahkememiz dosyası arasına alınan ... 1. Ağır Ceza Mahkemesi kararının tebliğinin yapıldığına ilişkin tebligat parçasının temin edilemediği, ayrıca Uyap sistem kayıtlarında yapılan tebligat sorgulamasında bir bilgi edinilemediği anlaşılmıştır.

Davacı vekilinin talep etmiş olduğu davacıların gözaltında ve tutuklu kaldıkları dönem içindeki maddi tazminat talebi ile ilgili olarak mahkememizce de gelir durumu nazara alınarak tutuklu kaldıkları dönemde geçerli olan net asgari ücret üzerinden haftasonu dini ve milli ... tatilleri nedeniyle indirim yapılmaksızın hesaplanacak bir miktarın maddi zarar olarak tespit edilmesi gerektiği, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünce yayınlanan net asgari ücret miktarına göre yapılan hesaplama neticesinde tutuklu kalınan süre dikkate alınarak yapılan hesaplama neticesinde bulunan toplam 38.748,23 TL maddi ve 45.000 TL manevi tazminatın davacı ...'nin talebi kısmen kabul edilerek dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacı ...'ye verilmesine, 47.351,28 TL maddi ve 50.000 TL manevi tazminatın davacı ...'nin talebi kısmen kabul edilerek dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacı ...'ye verilmesine, 47.926,16 TL maddi ve 50.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacı ...'ye verilmesine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü
Bölge Adliye Mahkemesince; davacıların tasarlayarak kan gütme saiki ile öldürmeye azmettirme suçunu işledikleri iddiasıyla yargılandıkları, davacı ...'nin 20.06.2008 tarihinde göz altına alındığı, hakkında 21.06.2008 tarihinde yol tutuklaması kararı verildiği ve 27.06.2008 tarihinde ... 2. Sulh Ceza Mahkemesince tutuklandığı; davacı ...'nin 10.06.2008 tarihinde göz altına alındığı, 11.06.2008 tarihinde hakkında yol tutuklaması kararı verildiği, 19.06.2008 tarihinde ... 2. Sulh Ceza Mahkemesince tutuklandığı; davacı ...'nin gözaltına alınmaksızın doğrudan 29/06/2009 tarihinde ... 2. Sulh Ceza Mahkemesince tutuklandığı,

Davacıların haklarında verilen mahkûmiyet hükümlerinin Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 11.07.2014 tarihli, 2014/2435 E., 2014/3802 K. sayılı ilâmı ile bozulduğu ve aynı tarihli tahliye müzekkeresi ile bihakkın tahliyelerine karar verildiği, yeniden yapılan yargılama neticesinde ... 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 21.10.2014 tarihli ve 2014/176 Esas, 2014/203 Karar sayılı kararı ile delil yetersizliğinden beraatlerine karar verildiği, beraat kararın da 24.10.2017 tarihinde kesinleşmiştir.

İstinafa konu dava koruma tedbirleri nedeniyle tazminat talebi olup, talep konusu CMK'nın 141 ve devamı maddelerinde düzenlemiştir.

Yerel mahkemece davacıdan yargılandıkları suçun niteliği, tutuklulukta geçen süreler, ekonomik durumları, tazminatın sebepsiz zenginleşmeye yol açmaması hususları orantılı bir şekilde değerlendirilerek verilen manevi tazminat miktarlarında bir isabetsizliğin bulunmadığı, ancak asgari ücret üzerinden hesaplanan maddi tazminat miktarları ile tutuklulukta geçen süreler dikkate alındığında hatalı olduğu, verilen maddi ve manevi tazminatlarla ilgili faiz belirleme tarihlerinde de hatalar bulunduğu tespit edilerek yapılan inceleme neticesi duruşma açılmasına karar verilmiştir.

Dairemizce maddi tazminatla ilgili olarak yapılan hesaplamada işçi olarak çalışan, fazla kazançlarını belgeleyemeyen davacıların hürriyetlerinden yoksun kaldıkları süreye göre o tarihlerde geçerli olan 16 yaşından büyükler için belirlenen asgari ücret tarifeleri üzerinden yapılan hesaplama sonucunda; davacı ... için 42.166,96 TL maddi, 45.000 TL manevi tazminatın yol tutuklama tarihi olan 28.05.2009 tarihinden itibaren, davacı ... için 48.463,03 TL maddi 50.000 TL manevi tazminatın yol tutuklama tarihi olan 21.06.2008 tarihinden itibaren, davacı ... için de 48.719,86 TL maddi, 50.000 TL manevi tazminatın yol tutuklama tarihi olan 11.06.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı hazineden alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE
Tazminat talebinin dayanağı olan ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/176 Esas 2014/203 Karar sayılı ceza dosyası kapsamında, kasten öldürme suçundan davacı ...'nin 20.06.2008 tarihinde göz altına alındığı, 21.06.2008 tarihinde yol tutuklaması kararı verildiği ve 27.06.2008 tarihinde tutuklandığı; davacı ...'nin 10.06.2008 tarihinde göz altına alındığı, 11.06.2008 tarihinde hakkında yol tutuklaması kararı verildiği, 19.06.2008 tarihinde tutuklandığı; davacı ...'nin 29.06.2009 tarihinde tutuklandığı, tüm davacıların 11.07.2014 tarihinde tahliyelerine karar verildiği, yapılan yargılama sonunda davacıların atılı suçtan ayrı ayrı beraatlerine hükmedildiği, hükümlerin temyiz incelemesinden geçerek 24.10.2017 tarihinde kesinleştiği, tutuklama tarihleri itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı CMK'nın 142. maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.

Davalı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden;
1. Hükmedilen maddi tazminatlara ilişkin temyiz nedenlerinin incelenmesinde
a.Tazminat talebinin dayanağı olan ceza dava dosyasında beraat etmiş olmaları nedeniyle davacılar lehine 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 141 ve devamı maddelerine göre, maddi ve manevi tazminat hakları bulunduğundan, davalı vekilinin, davacıların tazminat taleplerinin reddi gerektiğine yönelik temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

b. Davacıların tutuklu kaldığı döneme ilişkin olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca 16 yaşından büyükler için belirlenen net asgari ücret miktarları üzerinden hesaplama yapılarak maddi tazminatlara hükmedilmesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.

2. Hükmedilen manevi tazminatlara ilişkin temyiz nedenlerinin incelenmesinde
Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacılar lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacıların sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması temyiz edenin sıfatına göre bozma nedeni yapılmamıştır.

3. Vekalet ücretine ilişkin temyiz nedenlerinin incelenmesinde
a. 5271 sayılı Kanunun 142 nci maddesinin 9 uncu fıkrası uyarınca, tazminat davaları nedeniyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan nisbi avukatlık ücreti ödeneceği, ancak, ödenecek miktarın tarifede sulh ceza hâkimliklerinde takip edilen işler için belirlenen maktu ücretten az, ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar için belirlenen maktu ücretten fazla olamayacağı hususu da dikkate alınarak, kabul edilen maddi ve manevi tazminat miktarlarına göre davacılar lehine ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar için belirlenen maktu vekalet ücretine hükmolunması gerektiğinin gözetilememesi hukuka aykırı bulunmuştur.

b. Ayrıntıları Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 13.03.2007 gün ve 2 Esas, 63 Karar sayılı kararında açıklandığı üzere; koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davalarında, ancak davanın tamamen reddi halinde davalı lehine vekalet ücretine hükmolunabileceğinden, davanın kısmen kabulü halinde davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi hukuka aykırı bulunmamıştır.

V. KARAR
Gerekçe bölümünün (3-a) numaralı paragrafında açıklanan nedenle davalı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesinin, 03.12.2019 tarihli ve 2018/1999 Esas 2019/4534 Karar sayılı kararının, 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 303 üncü maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi gereği hüküm fıkrasının vekalet ücretine ilişkin kısmın tamamen çıkarılarak yerine "Davacılar kendilerini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 5.450,00'er TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak ayrı ayrı davacılara verilmesine" cümlesinin eklenmesi suretiyle, Tebliğnameye aykırı olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ... 1. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
22.05.2023 tarihinde karar verildi.