YARGITAY 12. CEZA DAİRESİ

12. Ceza Dairesi         2021/7037 E.  ,  2023/5296 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SAYISI : 2019/1210 E., 2019/1506 K.
DAVA : Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat
HÜKÜM : Düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddi kararı
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen hükmün; 6100 sayılı Kanun’un 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği hükmün temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ
1. Davacı vekili 18.05.2018 tarihli dava dilekçesinde özetle; davacı ...'nın silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yargılandığı ve Denizli 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/31 Esas 2018/216 K. sayılı kararı ile beraatine karar verildiği, soruşturma aşamasında 03/03/2018 tarihinde gözaltına alındığını, 04/03/2017 tarihinde tutuklandığını, 02/11/2017 tarihinde adli kontrol şartıyla tahliye edildiğini, ceza yargılamasında kendisini vekille temsil ettirdiği anlatımı ile haksız olarak gözaltında ve tutuklu kaldığı süreye için 500,000,00 TL manevi, 50,000,00 TL maddi tazminatın; davalı ... ve Hazine Bakanlığından alınarak davacıya verilmesine, yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı vekili 19.10.2018 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davanın davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3. Denizli 6. Ağır Ceza Mahkemesinin, 13.02.2019 tarihli ve 2018/721 Esas, 2019/72 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin, 24.05.2019 tarihli ve 2019/1210 Esas, 2019/1506 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı vekilinin ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

5. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 03.10.2021 tarihli, davacı vekilinin temyiz talebinin esastan reddi ile hükmün onanması görüşünü içerir Tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Davacı vekilinin temyiz sebepleri
1.Maddi tazminatın maaş bordrosuna göre hükmedilmesi gerektiği,

2.Hükmedilen manevi tazminat miktarının az olduğuna,ilişkindir.

III. DAVA KONUSU
Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü:
Davacı hakkında silahlı FETÖ terör örgütü üyesi olma suçundan soruşturma yapıldığı, soruşturma sırasında 03/03/2017 tarihinde gözaltına alındığı, 04/03/2017 tarihinde Çal Sulh Ceza Hakimliğinin 04/03/2017 tarih 2017/24 sorgu sayılı kararı ile tutuklandığı, daha sonra hakkında silahlı FETÖ terör örgütü üyesi olma suçundan dava açıldığı, yapılan yargılama sonunda Denizli 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 05/05/2018 tarih 2017/31 E. 2018/216 K. sayılı kararı ile beraatine karar verildiği, kararın istinaf edilmeksizin 01/06/2018 tarihinde kesinleştiği tespit edilmiştir.

Yapılan ön inceleme sonucunda dava dilekçesinin yasal koşulları taşıdığı, davanın yasal süresi içinde açıldığı, davacının Denizli'de ikamet ettiğinden CMK'nın 141 maddesi gereğince davaya bakmaya Mahkemenin yetkili olduğu anlaşılmıştır.

UYAP kayıtlarında ve davalı İdarenin cevabi yazısından, aynı konuda açılmış başkaca tazminat davası bulunmadığı anlaşılmıştır.

Davacı hakkında yapılan sosyal ve ekonomik durum araştırmasında, davacının asgari ücretle pompacı olarak çalıştığı ve başkaca bir gelirinin olmadığı tespit edilmiştir.
Davacının SGK kaydı ve hizmet dökümü celbedilmiştir.

Çal Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından verilen cevabi yazıda; davacının öğretmen olarak görev yaptığı, 29.10.2016 tarih ve 29872 sayı ile resmi gazetede yayınlanan 675 sayılı olağanüstü Hal kapsamında bazı tedbirler alınması hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 1.maddesi gereği meslekten ihraç edildiği, 15/10/2016 tarihinde maaş ve sosyal haklarının peşin ödendiği, peşin ödenen mali ve sosyal hakların geri alınmadığı ve davacının mesleğe iade edilmediği bildirilmiştir.

Davacının gözaltı nedeniyle maddi tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirmede;
Davacının 03/03/2017-02/11/2017 tarihleri arasında toplam 244 gün süre ile gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine karar verildiği, davacının CMK'nın 144. maddesi kapsamında tazminat isteyemeyecek kişiler kapsamında olmadığı anlaşılmıştır.

Geliri ve gözaltında kaldığı döneme ilişkin kazanç kaybı miktarı konusunda, bahse konu döneme ilişkin olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca 16 yaşından büyükler için belirlenen net asgari ücret miktarları üzerinden maddi tazminata hükmolunması gerektiği kanaatine varılmıştır.

Davacının gözaltında kaldığı tarihte günlük asgari ücretin 46,80 TL olduğu, davacının toplam 244 gün süre ile gözaltında ve tutuklu kaldığı anlaşıldığından (46,80x244)=11.419,20 TL maddi kaybının olduğu değerlendirilmiştir.

Davacı vekili, davacının ceza yargılamasında vekil ile tamsil edildiğinden maddi tazminata vekalet ücretinin de dahil edilmesini istemiş ise de; 09.05.1957 tarih ve 4-16 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında "ait olduğu davada hüküm altına alınması gereken vekalet ücreti, yargılama giderleri kapsamında olup bu hak asıl davadan bağımsız olarak dava konusu yapılamayacağından ceza davasında vekalet ücretinin, maddi tazminat kapsamına dahil edilemeyeceği" Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 2017/8182 esas 2018/4 karar sayılı kararında "davacının karar tarihinden önce ödenen ve ispatlanan vekalet ücretinin maddi tazminat kapsamına dahil edilebileceği, vekalet ücretinin temyiz yasa yoluna tabi olması nedeni ile beraat edilen dosyada temyize konu edilmemiş ise maddi tazminata konu olamayacağı, vekalet ücretine ilişkin makbuzun karar kesinleştikten sonra sunulması nedenleri ile maddi tazminata konu olamayacağı" şeklindeki açıklamalar ile, somut olayda davacının yargılandığı ceza yargılamasında verilen beraat kararında yararına 4360-TL vekalet ücretine hükmedilmiş olduğu da dikkate alındığında, davacının ödediğini beyan ettiği vekalet ücretini maddi tazminata dahil edilmesi talebi ve diğer talepleri yerinde görülmemiştir.

Davacının maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile, 11.419,20 TL maddi tazminatın talep de dikkate alınarak gözaltı tarihi olan 03/03/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Bakanlığından alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

Davacının gözaltı nedeniyle manevi tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirmede;
Davacının 03/03/2017-02/11/2017 tarihleri arasında toplam 244 gün süre ile gözaltında ve tutuklu kaldığı, yargılama sonunda beraat kararı verildiği, davacının CMK'nın 144.maddesi kapsamında tazminat isteyemeyecek kişiler kapsamında olmadığı anlaşıldığından manevi tazminat talebinin sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, gözaltına neden olan olayın cereyan tarzı, gözaltında kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar davacının elde edeceği parasal değer dikkate alındığında, hak ve nesafet ilkelerine uygun makul bir miktar olarak tazminat talebinin 13.000,00 TL'lik kısmının kabulü ile talep de dikkate alınarak gözaltı tarihi 03/03/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Bakanlığından alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü:
''..Öğretmen olan davacı ...'nın yapılan yargılamasında 03/03/2017 ila 02/11/2017 tarihleri arasında gözaltı ve tutuklulukta kaldığı, 29/10/2016 tarihinde görevinden ilişiğinin kesildiğinin, 15/10/2016 tarihi itibarıyla maaş ve sosyal haklarının peşin ödendiğinin, görevine iade edilmediğinin bildirilmesi karşısında; açığa alınmasının gözaltı ve tutuklama kararı ile ilgisi bulunmayıp maddi kazanç kaybının asgari ücret üzerinden hesaplanmasının gerektiği buna göre 03/03/2017 ila 02/11/2017 tarihleri arasındaki aylık net asgari ücretin 1.404,06.-TL olup Yargıtay 12. Ceza Dairesi Başkanlığının 12/11/2018 tarih, 2018/5100 Esas, 2018/10610 Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere; maddi tazminatın 7 ay 30 gün üzerinden hesaplanmasının gerektiği, aydan arta kalan günler açısından 2017 yılında net asgari ücretin (1) gün için 46,80.-TL olup buna göre 2017 yılı Mart ve Kasım ayları için gün, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim ayları için ay üzerinden yapılan hesaplama sonucunda 7ayx1.404,06.-TL=9.828,42.-TL, 30günx46,80.-TL=1.404,00.-TL olmak üzere toplam 7 ay 30 gün (244) gün tutuklu kalan davacının 11.232,42.-TL maddi kaybının olmasına rağmen Mahkemece (244) gün hesabı üzerinden 11.419,20.-TL fazla maddi tazminata hükmedilmesi, manevi tazminatın ise davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, gözaltına alınmasına ve tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, gözaltında ve tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar davacının elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken eksik olarak takdir edilmesi kanuna aykırı ise de; yeniden yargılama gerektirmeyen bu hususların CMK.nun 280/1-(a) maddesinin Dairemize verdiği yetkiye dayanarak, Hükmün (1) numaralı fıkrasında yer alan "11.419,20.-TL" ibaresi yerine "11.232,42.-TL" ibaresi, hükmün (2) numaralı fıkrasında yer alan "13.000,00.-TL" ibaresi yerine "25.000,00.-TL" ibaresi, hükmün (3) numaralı fıkrasında yer alan "2.930,00.-TL" ibaresi yerine "4.335,56.-TL" ibaresi, gelmek suretiyle DÜZELTİLEREK İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE,'' karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE
Tazminat talebinin dayanağı olan Denizli 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/31 Esas, 2018/216 Karar sayılı ceza dava dosyasında davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 03.03.2017-02.11.2017 tarihleri arasında 244 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama üzerine 25.05.2018 tarihinde beraatine hükmedildiği, beraat hükmünün 01.06.2018 tarihinde kesinleştiği ve davanın 5271 sayılı Kanun'un 142 nci maddesinin birinci fıkrasında belirlenen süre içerisinde yetkili ve görevli mahkemede açıldığı anlaşılmıştır.

5271 sayılı Kanun'un 141 inci maddesine göre ''suç soruşturması veya kovuşturması sırasında'' uygulanan koruma tedbirlerine karşı devlet aleyhine tazminat davasının açılabileceği belirtilmiş olup, davacının görevden uzaklaştırılma işleminin idari işlem niteliğinde olduğu, eksik ödenen maaşının idareden talep etmesi gerekirken kısmen kabul edilmesi temyiz eden sıfatına göre bozma nedeni yapılmamıştır.

Davacı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden:
1.Maddi tazminatın maaş bordrosuna göre hükmedilmesi gerektiğine ilişkin temyiz sebebi yönünden;
5271 sayılı Kanun'un 141 inci maddesine göre ''suç soruşturması veya kovuşturması sırasında'' uygulanan koruma tedbirlerine karşı devlet aleyhine tazminat davasının açılabileceği belirtilmiş olup, davacı vekili her ne kadar maddi tazminatın davacının maaş bordrosu üzerinden ödenmesini talep etmiş ise de davacının 29.10.2016 tarihinde ihraç edildiği, davacının ihraç sebebiyle uğradığı zararın idari işlem niteliğinde olduğu anlaşıldığından gözaltı ve tutukluluk dönemi için maddi zararını ücret bordrosu, vergi kaydı, gelir vergisi beyannamesi gibi itibar edilebilecek bir belgeyle ispatlayamayan davacıya tutuklu kaldığı dönemde 16 yaşından büyükler için geçerli net asgari ücret üzerinden hesaplanan miktarın maddi tazminat kapsamında davacıya ödenmesine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

2.Hükmedilen manevi tazminat miktarının az olduğuna ilişkin temyiz sebebi yönünden;
Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilen manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklulukta kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti yapıldığından hükmedilen manevi tazminat miktarında isabetsizlik görülmemiştir.

V. KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin, 24.05.2019 tarihli ve 2019/1210 Esas, 2019/1506 Karar sayılı kararında davacı vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden aynı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Denizli 6. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 04.12.2023 tarihinde karar verildi.