YARGITAY 12. CEZA DAİRESİ

12. Ceza Dairesi         2021/5589 E.  ,  2023/1536 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ
1. Davacı vekili 18.12.2017 tarihli dava dilekçesinde özetle; öğretmen olan davacının ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/9141 soruşturma numaralı dosyası üzerinden Silahlı Terör Örgütüne Üye Olmak suçundan yürütülen soruşturmaya binaen ... 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 02.08.2016 tarih ve 2016/170 sorgu numaralı kararı ile tutuklandığını, ... 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 16.02.2017 tarih 2017/21 Esas sayılı kararı ile tahliye edildiğini ve yargılama neticesinde verilen beraat kararının 29.07.2017 tarihinde kesinleştiğini belirterek, davacının maaşından yapılan kesintiler, ailesinin geçimini sağlamak için ev ve arabasını satmak zorunda kalması nedeniyle ayrıca avukatlık ücreti ödediğinden bahisle 255.572,78 TL maddi ve 500.000,00 TL manevi tazminatın gözaltı tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.

2. Davalı vekili duruşmadaki sözlü beyanında haksız tutuklamadan kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasının koşullarının oluşmadığını ve bu nedenle davanın reddini talep etmiştir.

3. ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 01.02.2018 tarihli ve 2017/454 Esas, 2018/36 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin, 17.07.2018 tarihli ve 2018/706 Esas, 2018/1023 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davalı vekilinin ve davacı vekilinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

5.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 15.09.2021 tarih, 2018/82860 sayılı tebliğnamesi ile manevi tazminatın yetersiz olduğundan bahisle hükmün bozulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Davacı vekilinin temyiz istemi, davacının ailesinin geçimini sağlamak için arabasını satmak zorunda kalması nedeniyle uğradığı zararın ve ceza davası sebebiyle ödediği avukatlık ücretinin de maddi tazminata dahil edilmesi gerektiği ile hükmedilen manevi tazminat miktarının yetersiz olduğuna ilişkindir.

III. DAVA KONUSU
Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü
Mahkeme gerekçesinde "Davacının hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/9141 soruşturma sayılı dosyası üzerinden yürütülen Silahlı Terör Örgütüne Üye Olmak suçundan dolayı ... Cumhuriyet Başsavcılığının talimatı ile 23/07/2016 ila 02/08/2016 tarihleri arasında gözaltında kaldığı, ... 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 02/08/2016 tarih ve 2016/170 sorgu sayılı kararı ile tutuklandığı, bu suçtan yapılan yargılama sırasında, ... 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 16/02/2017 tarih ve 2017/21 Esas sayılı kararı ile tahliye edildiği, yapılan yargılama neticesinde ise ... 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 19/09/2017 tarih, 2017/21 Esas ve 2017/245 Karar Sayılı İlamı ile üzerine atılı Silahlı Terör Örgütüne Üye Olmak suçundan beraatine karar verildiği ve kesinleşmiş kararın davacıya tebliğ edilmediği bu nedenle açılan davanın süresinde olduğu anlaşılmıştır. Davacının tutuklanmadan önce ... İl Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde öğretmen olarak çalıştığı, davacının gözaltına alınmadan önce 20/07/2016 tarihinde Fetö üyeliği eylemi nedeni ile Aziziye Kaymakamlığınca görevden uzaklaştırıldığı, davacının tutuklandıktan sonra tutuklama tedbiri devam ederken 01/09/2016 tarihinde 672 sayılı KHK ile FETÖ üyeliği eyleminden dolayı memuriyetten ihraç edildiği anlaşılmıştır. Davacı yönünden maddi tazminat hesaplamasının tutuklandığı tarihten meslekten ihraç edildiği tarihe kadar görevden uzaklaştırılması nedeni ile maaşının 2/3 ü aldığı, ancak maaşından 1/3 oranında kesinti yapıldığı, bu nedenle maddi tazminat hesaplamasının maaşından yapılan 1/3 oranındaki kesinti üzerinden hesaplanması gerektiği, davacının memuriyetten ihraç edildiği tarihten sonraki dönem için hesaplamanın davacının salt tutuklandığı için meslekten ihraç edilmemesi, tahliye edilmiş olsaydı dahi meslekten ihraç edilmiş olması nedeni ile herhangi bir maaş alamayacağından ve memuriyeti de son bulduğundan meslekten ihraç edildiği tarihten sonraki tazminat hesaplamasının son aldığı maaşa göre değil asgari ücrete göre yapılması gerektiği mahkememizce kabul edilmiştir. Davacı ... Cumhuriyet Başsavcılığının emri ile 23/07/2016 ila 02/08/2016 tarihleri arası 10 gün gözaltında kalmış 02/08/2016 ila 16/02/2017 tarihleri arasında ise 198 gün tutuklulukta kalmış olup toplam olarak tutuklandığı suçlar yönünden 208 gün özgürlüğünden mahrum kalmıştır....

Davacının gözaltı ve tutuklulukta kaldığı 23/07/2016 ila 16/02/2017 tarihleri arası toplam alacağı maddi tazminat miktarının ise 8.982,17 TL'dir. Her ne kadar davacı vekili müvekkilinin tutuklanması nedeni ile evini ve aracını sattığını belirterek bunu tazminat olarak talep etmiş ise de, davacının ev ve ... satımından elde edilen 233.000 TL parayı Ceza İnfaz Kurumunda harcamasının mümkün olmadığı gibi bu paranın tutukluluk nedeni ile harcandığına dair bir belge ibraz edilmediğinden tazminat hesabında dikkate alınmamıştır. Davacı Vekili dosyaya avukatlık sözleşmesini ibraz ederek davacının avukat tutmuş olması nedeni ile avukata ödenen meblağı maddi tazminat olarak talep etmiş ise de beraat eden davacı lehine ... 2. Ağır Ceza Mahkemesince vekalet ücretine hükmedildiğinden davacının avukata ödediği miktar maddi tazminat hesabında dikkate alınmamıştır.

Davacının toplam 208 gün özgürlüğünden mahrum kalması nedeni ile mahkememizce davacıya Ceza İnfaz Kurumunda kaldığı süre ile sosyal konumu nazara alınarak 12.000 TL manevi tazminata hükmedilmiştir." denilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü
Bölge Adliye Mahkemesince davacının ihraç edildiği tarihten itibaren hesaplanacak asgari ücret üzerinden maddi tazminatın hesaplanması yerine maaşından yapılan kesintilerin de ilave edilmesi hukuka aykırı bulunarak 7.360,19 TL maddi tazminatın 01.09.2016 tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, manevi tazminatın faiz başlangıç tarihinin 23.07.2016 tarihi olarak değiştirilmesine ve vekalet ücretinin 2.323,22 TL şeklinde düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE
Tazminat davasının dayanağını oluşturan ... 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/21-2017/245 sayılı ceza dava dosyası kapsamında davacının silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan 23.07.2016-16.02.2017 tarihleri arasında 208 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda davacının beraatine hükmedildiği, hükmün 27.09.2017 tarihinde kesinleştiği, gözaltına alınma ve tutuklama tarihi itibariyle davanın yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanuna tabii olduğu, süresinde açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların gerçekleştiği anlaşılmıştır.

1.Davacının tutuklandığı dönemde ailesinin geçimi için arabasını satmak zorunda kalması nedeniyle uğradığı kaybın koruma tedbirleri nedeniyle talep edilebilecek maddi zarar kapsamında olmadığı anlaşıldığından bu kalemin maddi tazminat kapsamına alınmamasında hukuka aykırılık görülmemiştir.

2.Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 29.05.1957 tarihli, 1957/4 Esas, 1957/16Karar sayılı içtihadı birleştirme kararında da açıklandığı üzere; vekalet ücreti yargılama giderlerindendir. Buna göre karşı tarafa yüklenmesi gereken vekalet ücretinin bağımsız bir varlığı olamayacağından ayrı bir dava konusu da yapılamayacaktır. Davacının, kendi vekili ile yaptığı ve sadece tarafları bağlayan ücret sözleşmesi niteliğindeki vekalet akdi uyarınca ödenmesi kararlaştırılan bedelin koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında zarar kapsamında değerlendirilmeyeceği gözetilmelidir.
Anılan ve yerleşik Yargıtay uygulamaları nazara alındığında, tazminat talebinin dayanağını oluşturan ceza dava dosyasında beraat etmiş olması nedeniyle davacı lehine maktu vekalet ücretine hükmolunması gerektiği, maktu vekalet ücretini aşan ve serbest meslek makbuzu ile ispatlanan kısmın ise davacı ile avukatı arasındaki hukuki ilişkiye dayandığı, bu nedenle koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında zarar kapsamına dahil edilemeyeceği anlaşıldığından davacı vekilinin ceza davasında dolayısıyla davacının ödemek zorunda kaldığı vekalet ücretinin de maddi zarar hesabında göz önünde bulundurulması gerektiğine yönelik temyiz sebebi yerinde görülmemiştir.

3. Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması, hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR
Gerekçe bölümünün (3.) paragrafında açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin, 17.07.2018 tarihli ve 2018/706 Esas, 2018/1023 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

09.05.2023 tarihinde karar verildi.