YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2024/672 E.  ,  2024/1098 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/652 Esas, 2023/1123 Karar
DAVALILAR : 1....
2.... Ent. Tavukçuluk Et.Ür. Tic. Ltd. Şti. vekilleri Avukat ...
DAVA TARİHİ :
HÜKÜM : Direnme

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen itirazın iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya direnme kararı verilmiştir

Bölge Adliye Mahkemesinin direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı şirketin keşideci, davalı ... kişinin ise avalist olarak imzaladığı çeke dayalı alacağının tahsili için davalılar aleyhine Malatya İcra Müdürlüğünün 2017/29556 E. sayılı icra dosyası ile icra takibi başlatıldığını, borçluların takibe itiraz ettiğini, davalı ... kişinin diğer davalı şirketin yetkilisi olduğunu, davalı şirketin müvekkilinden yem satın aldığını, karşılığında borcun ödenmemesi üzerine bu borcun yapılandırılarak her biri 418.950,00 TL bedelli 4 adet çekin müvekkiline verildiğini, bu çeklerden üçünün dava konusu icra takibine konu edildiğini, davalının içinde bulunduğu durum sebebiyle Malatya 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/1211 E. sayılı dosyası kapsamında iflas erteleme talebinde bulunarak tedbir kararı aldığını, bu sebeple anılan çekler banka tarafından yazılmayarak kambiyo senedi vasfını yitirdiğini, borçların ödenmeyerek müvekkilinin oyalandığını ileri sürerek dava konusu icra takibine vaki itirazın iptali ile icra takibinin devamına, %20’den az olmamak üzere icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesinde; müvekkillerinden şirket hakkında Malatya 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/1211 E. sayılı dosyası ile açılan iflas erteleme davasında ihtiyati tedbir kararı verildiğinden davalı şirket aleyhine icra takibi yapılamayacağını, çeklerin gerçekçi olmadığını, davacının mal teslimini belgelerle kanıtlaması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuş, davacı aleyhine kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 13.09.2018 tarihli ve 2017/579 E., 2018/526 K.sayılı kararıyla; davalılardan şirket hakkında Malatya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/1519 E. (Malatya (Kapatılan) 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/1211 E.) sayılı dosyasında 30.11.2015 tarihinde iflas erteleme tedbirleri çerçevesinde ihtiyati tedbir kararı verildiği, icra takibinin ise bu karar sonrasında başlatıldığı, davalı ... kişi bakımından ise anılan davalının aval veren olarak verilen çeklerin ön yüzlerinde imzalarının bulunduğu, bu sebeple keşideci gibi sorumlu olduğu, sorumluluğun müteselsil nitelikte olduğu, taraflar arasında imzalanan 05.09.2015 tarihli satım sözleşmesinin taraflar bakımından bağlayıcı olduğu gerekçesiyle davalı şirket hakkındaki icra takibinin iptaline, davalı ... kişi yönünden davanın kabulü ile anılan davalının icra takibine vaki itirazının iptaline, asıl alacağın %20'si oranında icra inkâr tazminatının anılan davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 07.11.2019 tarihli ve 2018/2161 E., 2019/1346 K. sayılı kararıyla; davalı şirket hakkında Mahkemece verilen 02.12.2015 tarihli ihtiyati tedbir kararını ihlal ederek davacı yanca icra takibine başlanıldığı, itirazın iptali davalarında geçerli bir icra takibinin bulunması dava şartı olduğundan mahkemece dava şartı yokluğundan davanın reddi gerekirken icra takibinin iptaline karar verilmesinin doğru olmadığı, davalı ... kişi bakımından ise davacı tarafın bankaya ibraz edilmemiş çeklerle genel haciz yolu ile icra takibine giriştiği, icra takibine itiraz üzerine de asıl borçlu diğer davalı ile olan ... ilişkiye dayalı olarak itirazın iptalini talep ve dava ettiği, davalı ... kişi çeklerde avalist olarak yer almakta olup süresinde ibraz edilmeyen çekler kambiyo senedi niteliği taşımadığından 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 702 nci maddesinin ikinci fıkrası avalist olarak sorumluluğunun olmadığı, avaliste karşı ... ilişkiye dayanılarak talepte bulunulamayacağından aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle istinaf istemlerinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davalı şirket yönünden açılan davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine, davalı ... kişi bakımından ise açılan davanın esastan reddine, davalılar yararına kötüniyet tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 15.11.2021 tarihli ve 2020/4387 E., 2021/6209 K. sayılı kararı ile davalı ... ... Ltd. Şti. yönünden usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına, 6102 sayılı Kanun'un 702 nci maddesine göre aval veren kimse, kimin için taahhüt altına girmiş ise, tıpkı onun gibi sorumlu olduğu, aval verenin, lehine aval verilen kimse hangi şartlar altında mesul tutuluyorsa, aynı şartlar altında ödemekle mükellef olacağı, bu iki şahsın mesuliyetlerinin şartı ve derecesinin aynı olduğu, kabul eden muhatap lehine aval veren kimse (bonoda, senedi düzenleyen lehine aval veren kimse), 642 nci maddede işaret edilen sürelerin kaçırılması sebebiyle müracaat borçlularına başvurmak imkanı kalkmış bulunsa bile, sorumlu kalmakta devam edeceği, bu sürelerin geçirilmesi nasıl muhatapa müracaat imkanını ortadan kaldırmıyorsa, onun lehine aval verene de aynı şekilde başvurulabileceği, çekte keşideci lehine aval veren kimsenin sorumluluğu bağımsız, keşidecinin sorumluluğu ile aynı şart ve derecede olmakla, çek ibraz süresinde ibraz edilmemiş olsa bile keşidecinin ... ilişkiye dayalı sorumluluğu yönünden de avalistin sorumluluğunun devam edeceği, davacı tarafından süresinde bankaya ibraz edilmemesi nedeniyle müracaat borçlularına karşı başvuru hakkı kaybedilen çekten dolayı, keşidecinin sorumluluğu devam ettiği gibi, çek keşidecesi lehine aval veren davalı ...'in de sorumluluğunun devam ettiği kabul edilerek neticesine göre karar verilmesi gerekirken, İstinaf Mahkemesince davalı ... yönünden davanın reddine karar verilmesinin isabetli olmadığı gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesinin 03.03.2022 tarihli, 2022/112 E., 2022/366 K. Sayılı direnme kararının davacı vekilince temyizi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14.06.2023 tarihli 2022/11-1188 E., 2023/632 K. sayılı ilamı ile kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki yaratılmadan usulüne uygun direnme kararı verilmesi gerektiğine işaret edilerek bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... aleyhine açılan davada davaya konu çeklerde avalist olarak yer almasına rağmen çekler süresinde ibraz edilmediğinden ve bu çekler kambiyo senedi niteliği taşımadığından bu nedenle davalının 6102 sayılı Kanun'un 702 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca avalist olarak sorumluğu bulunmadığından, ona karşı ... ilişkiye dayanarak talep de bulunulamayacağından aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesinin doğru olmadığı, davalı ... yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği, davacının kötü niyetli olduğu ispatlanamadığından davalı tarafın tazminat isteminin reddi gerektiği gerekçesiyle davalı Şirket hakkındaki karar onandığından bu davalı yönüyle yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına, davacının ...'a karşı açtığı Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2020/4387 E., 2021/6209 K. sayılı bozma ilamına konu edilen karar da direnilmesine, buna göre davalılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davalı ... yönünden davanın reddine, davalı ... yönünden koşulları oluşmadığından kötü niyet tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu çekin tüm unsurları mevcut olup davalı ...’in avalinin de geçerli olduğunu, bozma kararına uyulması gerekirken direnme kararı verilmesinin hatalı olduğunu belirterek direnme kararını temyiz etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, süresinde bankaya ibraz edilmeyen çeke aval veren davalı ... kişinin, anılan çek keşidecisi ile davacı arasındaki ... ilişkiye dayalı sorumluluğu yönünden aval veren sıfatına dayalı olarak sorumluluğunun devam ... etmediği noktasında toplanmaktadır.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri, 6102 sayılı Kanun'un 702 nci maddesi

3. Değerlendirme
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. 6100 sayılı Kanun’un 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Dairemizce yeniden yapılan incelemede; 6102 sayılı Kanun'un 702 nci maddesinde "(1) Aval veren kişi, kimin için taahhüt altına girmişse aynen onun gibi sorumlu olur. (2) Aval veren kişinin teminat altına aldığı borç, şekle ait noksandan başka bir sebepten dolayı batıl olsa da aval verenin taahhüdü geçerlidir. (3) Aval veren kişi, poliçe bedelini ödediği takdirde, poliçeden dolayı lehine taahhüt altına girmiş olduğu kişiye ve ona, poliçe gereğince sorumlu olan kişilere karşı poliçeden ... haklarını iktisap eder." hükmü düzenlenmiştir. Somut uyuşmalıkta davacı taraf, bankaya ibraz edilmemiş çeklere dayalı olarak genel haciz yolu ile icra takibine girişmiş, icra takibine itiraz üzerine de asıl borçlu ... Ent. Tav. Üre. Gıda Paz. San. Tic. Ltd. Şti. ile olan ... ilişkiye dayalı olarak itirazın iptalini talep etmiştir. Davalı ... dava konusu çeklerde avalist olarak yer almakta olup süresinde ibraz edilmeyen çekler kambiyo senedi niteliği taşımadığından 6102 sayılı Kanun'un 702 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca avalist olarak sorumluluğu bulunmamaktadır. Avaliste karşı ... ilişkiye dayanılarak talepte bulunulamayacağından Bölge Adliye Mahkemesince yukarıda açıklanan gerekçelerle davalı ... kişi yönünden verilen kararın usul ve kanuna uygun olduğu kanaatine varılmıştır.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası ve 373 üncü maddesinin beşinci fıkraları uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı harcın istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

14.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.