YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2024/642 E.  ,  2024/2252 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi
(İlk Derece Mahkemesi sıfatıyla)
SAYISI : 2023/1 Esas, 2023/2 Karar

HÜKÜM : Tahkim kararının iptali

Taraflar arasındaki hakem kararının iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Bölge Adliye Mahkemesince itirazın kabulü ile Tahkim kararının iptaline karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ... tarafından yaklaşık 10 yıl süreyle müvekkili şirkette çalıştığı, iş sözleşmesinin 03.01.2020 tarihinde feshedildiği, bu süre boyunca şirkette endüstriyel tasarım sorumlusu olarak çalıştığı ve bu süre boyunca 29 adet buluş gerçekleştirdiği, bu buluş ve faydalı modellerin tescil ettirildiği, bu buluşlardan kaynaklanan buluş bedeli ve teşvik ödülü alacağınının ödenmediğinden bahisle İstanbul Tahkim Merkezine başvuru yapılması neticesi ISTAC 2021/DA-720 dosya sayılı karar ile talebin kısmen kabulü kararı verilmiş ise de hükme esas alınan bilirkişi raporu ve hakem kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, kararın somut verilere dayanmadığını, hükmedilen tazminat miktarlarının dosya gerçeklerine uygun olmadığını, hakemin kişisel kanaatinin ...'nin ıslah ettiği tutar kadar olduğunu, 23.365,20 TL'yi kendi takdiri ile 250.000,00 TL'ye artırdığını, bunun gerekçesini açıklamadığını, salt buna göre karar verilmesinin "en yüksek inisiyatif" kullanılması olacağını, ...'nin buluş bedeli olarak 280.000,00 TL talep ettiğini, hakemin hiçbir maddi olguyu değerlendirmeden Yönetmeliğe uygun olarak hesaplanan 23.365,20 TL olan tutarı gelirin %2'sine tekabül edecek şekilde artırarak 208.437,00 TL'ye artırdığını, sonra kişisel takdiri ile 250.000,00 TL'ye çıkardığını, finans bilirkişi yönünden yaptıkları itirazlar nazara alınmadan söz konusu bilirkişi raporu dikkate alınarak hüküm kurulduğunu, bilirkişi tarafından istenen tüm belgelerin kendisine ulaştırıldığını ancak incelendiğine dair bir veriye rastlanmadığını, tahkim dosyası çerçevesinde gerçekleşen duruşmada ... tanığının kendi tanıkları ve hatta ...'nin kendisinin faydalı model/patent kapsamındaki geliştirme unsurlarının müşterinin bu yöndeki talebi ile meydana geldiğini teyit etmelerine rağmen bu delillere hakem kararında yer verilmediğini ileri sürerek Hakem kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının gerekli belge ve delilleri ibraz etmemesi, inceleme için hazır bulundurmaması nedeniyle tahkim yargılamasının 18 ayda zor bitirilebildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda tek hakem tarafından verilen tahkim kararının iptalinin talep edildiği, tahkime başvuru tarihinin 22.10.2021 tarihi, hakem seçiminin 16.11.2021 tarihi, karar tarihinin 28.04.2023 tarihi olduğu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 427 nci maddesinin birinci fıkrasına göre hakemin seçildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde karar verilmesinin zorunlu olduğu, 1 yıllık sürenin geçtiği, anılan maddenin ikinci fıkrasına göre tahkim süresinin uzatılması konusunda taraflarca verilmiş bir karar ya da Mahkemece alınmış bir karar da mevcut bulunmadığından, hakemin seçiminden itibaren 1 yıl içerisinde karar verilmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendine göre tahkim kararının iptaline karar vermek gerektiği gerekçesiyle tahkim kararının iptalini talep eden Uğur Soğutma Makinaları San. ve Tic. A.Ş.'nin itirazının kabulüne, dava konusu Hakem kararının iptaline karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; ISTAC seri tahkim kuralları uyarınca somut olaydaki tahkim dosyasında tahkim süresinin tarafların anlaşması ile ve Divanın kararı ile uzatıldığını, bu hususun tahkim dosyası ile sabit olduğunu, tarafların süre uzatımına ilişkin anlaşmalarını gösterir e-postalar ve Divan kararının sunulduğunu, gerekirse ISTAC’tan işbu e-postaların ve Divan kararının celbine karar verilebileceğini, tarafların tahkim süresinin uzatılmasına ilişkin anlaşmaları, diğer bir ifade ile iradelerinin uyuşması yeterli olup taraflarca tahkim süresinin uzatılmasına ilişkin bir karar alınmasına gerek bulunmadığını, buna göre tahkimde görülen davada süresinde karar verildiğini, dava konusu uyuşmazlık oldukça teknik olup hem buluşlar açısından keşif ve teknik bilirkişi incelemesi hem alacak bedeli hesaplanması için bilirkişi incelemesi yapıldığını, davacı tarafça teknik inceleme ve hesaplama için gerekli olan bilgi ve belgelerin tüm talep ve ara kararlara rağmen 1 yılı aşkın süre sunulmadığını, davacının kötü niyetli hareket ettiğini, taraflar arasındaki sözleşme ve gizlilik taahhüdü gereği iş akdi sona erdikten sonra tüm bilgi ve belgeler davacıda kaldığı için dava konusu tazminatın hesaplanabilmesinin davacının belge sunmasına bağlı olduğunu, davacının yargılamayı sürüncemede bıraktığını, Bölge Adliye Mahkemesinin tarafların iradelerine ve Divan kararına bakmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hakem kararının iptali şartlarının oluşup oluşmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Kanun’un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371, 427 ve 439 uncu maddeleri,

3. Değerlendirme
1.Dava, ISTAC nezdinde görülen tahkim davasında verilen hakem kararının iptali istemine ilişkindir.

2.6100 sayılı Kanun'un 427 nci maddesi, "Taraflar aksini kararlaştırmadıkça, bir hakemin görev yapacağı davalarda hakemin seçildiği, birden çok hakemin görev yapacağı davalarda ise hakem kurulunun ilk toplantı tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde, hakem veya hakem kurulunca esas hakkında karar verilir. Tahkim süresi, tarafların anlaşmasıyla; anlaşamamaları hâlinde ise taraflardan birinin başvurusu üzerine mahkemece uzatılabilir..." hükmünü düzenlemiştir.

3.ISTAC Tahkim Kurallarının “Tahkim Süresi” başlıklı 33 üncü maddesi "(1)Görev belgesindeki imzaların tamamlanmasından veya 26 ncı maddenin dördüncü fıkrası uyarınca görev belgesinin onaylandığının Sekretarya tarafından Tek Hakem veya Hakem Kurulu’na bildirilmesinden itibaren 6 ay içinde Tek Hakem veya Hakem Kurulu, uyuşmazlığın esası hakkında karar verir. Tarafların görev belgesi düzenlenmemesi hakkında anlaşmaları halinde tahkim süresi, usuli zaman çizelgesinin Sekretarya’ya gönderildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Divan, usuli zaman çizelgesini esas alarak tahkim süresini re’sen uzatabilir. (2)Tahkim süresi, tarafların anlaşmaları ile; taraflar anlaşamadıkları takdirde Tek Hakem veya Hakem Kurulu’nun talebi üzerine ya da gerekli görülen hallerde re’sen Divan tarafından uzatılabilir" hükmünü, ISTAC Seri Tahkim Kurallarının 7 nci maddesi ise "(1)Tek Hakem, dosyanın kendisine havale edilmesinden itibaren 3 ay içinde uyuşmazlığın esası hakkında karar verir. (2) Tahkim süresi, tarafların anlaşmasıyla veya gerekli görülen hallerde taraflardan birinin veya Tek Hakem’in müracaatı üzerine Divan tarafından uzatılabilir." hükmünü öngörmüştür.

4.Anılan hükümler uyarınca tahkim süresi tarafların anlaşmasıyla, taraflar anlaşamadıkları takdirde Hakem veya Hakem Kurulu’nun talebi üzerine ya da gerekli görülen hallerde re’sen Divan tarafından uzatılabilir. Hakem kararının tahkim süresi geçtikten sonra verilmesi, 6100 sayılı Kanun'un 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi uyarınca iptal sebebi olarak kabul edilmiştir.

5.Yukarıda yapılan özetten anlaşılacağı üzere Bölge Adliye Mahkemesince 1 yıl içinde karar verilmediği gerekçesiyle hakem kararının iptaline karar verilmiştir. Ancak davalı ... vekili temyiz dilekçesinde, somut uyuşmazlık bakımından tahkim süresinin tarafların anlaşmasıyla ve de Divan kararıyla uzatıldığını, tarafların süre uzatımına ilişkin iradelerinin uyuştuğunu gösterir e-postaların ve divan kararlarının sunulduğunu belirterek taraf vekillerinin ve Hakem ...'in e-posta adreslerinin yazılı olduğu, Hakem'in sürecin uzatılmasına ihtiyaç duyulduğuna dair e-postasına taraf vekillerinin muvafakat ettiklerini bildirir e-posta fotokopilerini sunduğu görülmüştür.

6.Bu durumda Bölge Adliye Mahkemesince davalı ... vekilinin temyiz dilekçesi ekinde sunduğu belgelerin taraflardan, Hakemden ve İstanbul Tahkim Merkezinden sorulup araştırılarak tahkim süresinin uzatılıp uzatılmadığı ve kararın süresinde verilip verilmediği açıklığa kavuşturulduktan sonra sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir.

V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.