YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2024/327 E.  ,  2024/476 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI :2021/300 D.İş, 2022/300 Karar
Avukat ...
KARAR :Dosyanın saklanmasına
İTİRAZ HAKEM HEYETİ :Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti
SAYISI :2022/İHK-3201
KARAR :İtirazın reddi

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda, Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir.

Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetince verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; 09.02.2021 tarihinde müvekkilinin sigortalı, dava dışı Süvarı Gemi Kiralama ve Acente San. Tic. A.Ş.'nin sigorta ettiren olduğu nakliyat emtia poliçesinin düzenlendiğini, sigorta poliçesine konu net 2.763.820,00 kg kartonpiyer alçısı emtiasını Nijerya'ya götürmek üzere İskenderun limanından ayrılan geminin 17.02.2021 günü Libya Bingazi açıklarında batması nedeni ile 320.902,00 USD+%10 ek bedel tutarında hasarın meydana geldiğini, sigorta şirketince satış bedelinin başvuru sahibi tarafından tahsil edilmiş olması ve teslim şeklinin cost and freight (CFR) olarak belirlenmiş olması nedeni ile ortada bir zararın bulunmaması ile emtia poliçesinin kurulması aşamasında nakliyenin gerçekleştirildiği MV UK Diversity gemisinin "Fully P&I Covered" olarak beyan edilmiş olmasına rağmen, hasar sonrasında ibraz edilen P&I poliçesinin yük teminatını içermemesi dolayısıyla 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 1439 uncu maddesi gereğine sigortalı tarafından beyan yükümlülüğüne aykırı hareket edildiği gerekçe gösterilerek ödemede bulunulmadığı, oysa ki aralarındaki poliçe hükümlerine göre teminatın, geminin varış limanına ulaşması ve emtianın gemiden boşaltılması ile sona ereceği, dolayısıyla emtiaların sigorta teminatlarının Nijerya'da bitmesi gerektiğini, faturada taşıma şekli CFR olarak gösterilmiş ise de bu taşıma şeklinin yalnızca şeklen yazılan bir ifade olduğunu, tarafların gerçek iradesinin emtiaların alıcı tarafından fiilen teslim alınmasına kadar olan süreci kapsadığını, zira müvekkili şirket ile alıcı Chemec Ceramica şirketi arasında devam eden hukuki ilişki ve ticari teammüller gereğince hasarın gerçekleşmesinden sonra müvekkili şirketin aynı emtiaları alıcıya tekrar göndermek zorunda kaldığını, alıcı ile uzun süreli ticari ilişki kurulması nedeni ile gemideki müsaitlik durumuna göre siparişlerin oluşturularak yükleme yapıldığını, bu hususun 30.03.2021 tarihli ekspertiz raporunda da yer aldığını, satış sonrasında bedeli ödenen malın herhangi bir sebeple alıcıya teslim edilememesi halinde satım bedelinin iade edilmesinin veya aynı nitelikte malın alıcıya teslim edilmesinin ticari hayatın doğal bir sonucu olduğunu, müvekkilinin satış bedelini tahsil etmesinin bir öneminin bulunmadığını, nitekim ikinci kez malı göndermiş olması nedeni ile mağdur olduğunu, poliçe kapsamındaki tek menfaat sahibinin davacı şirket olmasından dolayı menfaat değişikliği sebebi ile sigorta ilişkisinin sona erdiğinin ileri sürülmesinin açıkça hukuka aykırı olduğunu, CFR teslim şeklinin kararlaştırıldığı hallerde geminin seyahat sırasında batması durumunda tazminata hak kazanılmayacağı hususunda bir bilgilendirmenin yapılmadığını, aksine tüm seyahat boyunca emtianın teminat altına alındığının belirtildiğini, müvekkili şirketin kusurunun bulunmadığını, beyan yükümlülüğünün ihlalinin bulunmadığını, kabul anlamına gelmemesi kaydıyla beyan yükümlülüğünün ihlali ile gerçekleşen riziko arasında bağlantının bulunmadığını ileri sürerek, 320.603,12 USD tutarındaki hasar bedelinin kaza tarihi olan 17.02.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; taşınan emtiaya ilişkin olarak satış bedeli ödendiğinden sigortalının aktif dava ehliyetinin bulunmadığını, sigorta edilen menfaat sahibinin değişmesi ve aksine sözleşmenin bulunmaması halinde sigorta ilişkisinin sona ereceğini, rizikonun gerçekleştiği geminin, emtianın taşınmasına elverişli olmadığını, başvuran sigortalının beyan yükümlülüğüne aykırı davrandığını, nitekim müvekkili şirket ile yapılan görüşmelerde Carter Party'de yükün taşınacağı gemide koruma ve tazmin sigortası (Fully P and I covered) olduğunun deklare edilmesine rağmen P&I poliçesinde yük teminatının olmadığının anlaşıldığını, müvekkilince emtianın donatan tarafından da sigortalandığı dikkate alınarak primin belirlenip poliçenin düzenlendiğini, bu hususun Emtea Nakliyat Sigortası Genel Şartlarda belirtilen 9 uncu madde hükmüne aykırı olduğunu, dolayısıyla 6102 sayılı Kanun'un 1439 uncu maddesi gereğince rizikonun teminat kapsamı dışında olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI
Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; başvurucu tarafından satış bedelinin tamamıyla alıcıdan tahsil edildiği, sigorta sözleşmesi yapıldığı sırada menfaatin ve zararın dava dışı alıcıya ait olduğu, davacının sigorta sözleşmesinden dolayı tazminat talep hakkının bulunmadığı, dava konusu yükün mülkiyetinin ve yüke ilişkin hasar ve yararın 6102 sayılı Kanun'un 1470 inci maddesi gereği dava dışı alıcıya geçmiş olması karşısında, başvuru sahibi satıcının dava konusu yük üzerinde sigortalanabilir bir menfaatinin bulunmadığı anlaşıldığından, aktif dava ehliyeti şartı eksikliğine bağlı olarak davanın usulden reddine karar verilmiş, bu karara davacı vekili tarafından süresi içerisinde itirazda bulunulmuştur.

IV. İTİRAZ HAKEM HEYETİ KARARI
İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; başvuran tarafından dava dışı Chemec Ceramica Limited unvanlı şirket adına düzenlenmiş olan 05.02.2021 tarih ve AIH 2021000000008 numaralı faturanın incelenmesinden başvuru sahibi Aytaş Alçı Enerji A.Ş'nin dava dışı alıcıya dava konusu emtiayı 320.603,12 USD bedel üzerinden peşin ödeme ve CFR teslim şekli ile sattığı, CFR teslim şeklinde masraflardaki artış veya nakliye sırasındaki hasarların karşı tarafın (alıcının) sorumluluğunda olduğu, yani yükleme limanında gemi güvertesine yerleştirilmesi anında ürünlerin kayıp ve hasar riskinin el değiştirerek satıcıdan alıcıya geçeceği, somut olayda da başvuran firmanın ithalatçı firmadan sigortaya konu edilen malların ödemesini peşin olarak aldığı, artık söz konusu mallar üzerindeki ekonomik menfaatin ihracatçı satıcıdan çıkarak ithalatçı firmaya geçtiği, ödemesi alınmış olan malların görmüş olduğu zararın tazmini için satıcı tarafından tekrar sigorta şirketinden talepte bulunmasının mümkün olduğu, burada zarar görenin, ödemeyi yapmış olmasına rağmen malları teslim almayan alıcıda olduğu, her ne kadar başvuran tarafından aynı malların ithalatçı firmaya herhangi bir bedel alınmaksızın tekrar gönderildiğini ifade etmiş ise de bu hususun poliçenin konusunu değil, iç ilişkiyi ilgilendiren bir husus olduğunu, başvuran tarafın sigortaya konu edilmiş malların ödemesini almış iken yine aynı malların görmüş olduğu zararların tazmini için sigorta şirketinden talepte bulunma hakkına haiz olmadığının kabulünün gerektiğini, bu durumda 6102 sayılı Kanun'un 1470 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Sigorta edilen menfaat sahibinin değişmesi halinde aksine sözleşme yoksa sigorta ilişkisi sona erer" hükmü gereğince menfaatin ve de meydana gelen zararın dava dışı alıcıya geçmiş olması karşısında, başvuru sahibi satıcının dava konusu yük üzerinde sigortalanabilir bir menfaatinin bulunmadığı anlaşılmakla, aktif dava ehliyetinin eksikliğine bağlı olarak davanın usulden reddine dair kararda isabetsizlik bulunmadığından başvuran vekilinin itirazlarının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; sigorta teminatının emtiaların boşaltılması aşamasına kadar devam ettiğini, emtianın satışına ilişkin faturada taşıma şeklinin CFR olarak yazılmasının şeklen yazılmış bir ifade olduğunu, tarafların gerçek iradesinin emtiaların alıcılar tarafından fillen teslim alınmasına kadar ki süreci kapsadığını, davacının satış bedelini tahsil etmiş olmasına rağmen malı ikinci kez gönderdiğinden mağduriyetinin doğduğunu, alıcıya teslim edilemeyen malın alıcıya yeniden teslim edilmesinin ticari hayatın doğal sonucu olduğunu, Yargıtay'ın uygulamasının da bu yönde olduğunu, satıcının hukuki durumunda herhangi bir kötüleşme olmadığı halde, fiili duruma bakarak, satım bedelinin ödenmediği haller de satıcının da zarar görebileceğini kabul ettiğini, sigorta şirketince CFR teslim şartının sonuçlarına ilişkin bir bilgilendirmenin de yapılmadığını, sigorta ettirenin gemi kiralama şirketi olduğunu, sigorta ettirenin CFR teslim şeklini poliçe tanzimi sırasında beyan etmemesinin sonuçlarına davacının katlanmasının kabul edilemeyeceğini, batan gemiye ait sigortanın da "Fully P&I Covered" olup olmadığını davacı şirketin bilme imkanının bulunmadığını, sigorta şirketinin bu durumu araştırma ve inceleme yükümlülüğü altında olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; nakliyat emtia sigorta poliçesinden kaynaklı tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30 uncu maddesi.

3. Değerlendirme
Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, kararın gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı peşin harcın istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

22.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.