YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2024/2174 E.  ,  2024/4753 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi (Denizcilik İhtisas Mahkemesi Sıfatıyla)
SAYISI : 2020/2 Esas, 2021/458 Karar
HÜKÜM : Kısmen kabul
BİRLEŞEN DAVA : İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2002/1091 E., 2002/866 K. sayılı dosyası

Taraflar arasındaki asıl ve birleşen tazminat davalarının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın asıl ve birleşen davada davacı vekili ile asıl davada davalılar Bulgar Bayraklı Shipka Gemisi Donatanı Navigation Maritime Bulgare-PLC izafeten acentesi Balkan and Black Sea Denizcilik Limited vekili ve Shipka Gemisi Kaptanı Vladımır Iliev vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece Mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir.

Asıl ve birleşen davada davacı vekili ile asıl davada davalılar Bulgar Bayraklı Shipka Gemisi Donatanı Navigation Maritime Bulgare-PLC izafeten acentesi Balkan and Black Sea Denizcilik Limited vekili ve Shipka Gemisi Kaptanı Vladımır Iliev vekili tarafından Dairece verilen kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, karar düzeltme dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Asıl ve birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; 07.11.1999 tarihinde İstanbul Boğazında seyir halinde iken İstanbul Liman Sahası Ahırkapı açıklarında SHİPKA, SEMELE ve MERİOM HOPE gemilerinin kazaya karıştığını, kaza sonrası SEMELE gemisinin battığını, içindeki yakıt, yağ ve demir yükünün çevreye zarar verdiğini, zarardan davalıların sorumlu olduğunu iddia ederek 3.600.000,00 USD'nin faiziyle birlikte asıl ve birleşen davada davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Asıl ve birleşen davada davalılar vekilleri cevap dilekçelerinde; olayın meydana gelmesinde müvekkillerinin kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını, talep edilen zarar tutarının dayanağının bulunmadığını, ayrıca fahiş olduğunu savunarak asıl ve birleşen davanın reddini istemişlerdir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleşen davada, Belize bayraklı 5945 grostonluk Semele isimli kuru yük gemisi ile Bulgar bayraklı 16166 grostonluk Shipka isimli kuru yük gemisinin 07.11.1999 tarihinde saat 12:30 civarında Ahırkapı Feneri açıklarında çatıştıkları, çatmanın etkisi ile Semele gemisinin içinde bulunan 6535 metrik ton çubuk-kangal demir yükü ve yakıtı ile birlikte battığı, batık geminin halen deniz altında olduğu, çevreye korozyona dayalı olarak zarar vermeye devam ettiği, haksız eylem devam ettiği sürece zamanaşımının kesilmeyeceği, 2872 sayılı Çevre Kanunu (2872 sayılı Kanun) 28 inci madde kapsamında kirleten açısından tehlike sorumluluğu düzeyinde bir sorumluluk rejimi kabul edildiği, 2872 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi gereğince gemi kaptanı da kirleten sıfatına sahip olduğundan aynı Kanun'un 28 inci maddesi hükmü gereğince çevre zararından sorumlu olduğu, eylemleri ile doğan zarar arasında illiyet bağı bulunan SEMELE ve SHİPKA gemileri donatanlarına ait olduğu, 618 sayılı Limanlar Kanunu'nun (618 sayılı Kanun) 7 nci maddesine göre hangi durumlarda batığın çıkarılması gerektiğinin belirlendiği, buna göre batığın deniz trafiğine engel olmadığı, potansiyel çok ciddi çevre kirliliği (radyasyon gibi) riskinin taşımadığı, deniz dibi yapılarına zarar verme riskinin bulunmadığı, batığın tarihi ya da bilimsel bir öneminin olmadığı, bu suretle batığın çıkarılması için gerekli masraflara yönelik talebin reddi gerektiği, denize karışan petrol ürünü ve yağlama yağının toplam 135,28 ton olduğunu, International Petroleum Industry Environmental Conservation Association (IPIECA) tarafından tavsiye edilen bedele göre tonu 12.000,00 USD hesabı ile 1.623,260 USD kalıcı hasar doğduğu, etkilenecek su ürünü miktarına göre 528.205,00 TL (1.073,000 USD) zararın ilavesi suretiyle talep edilebilir toplam zararın 2.696.360,00 USD olduğu gerekçesiyle asıl davanın davalılar Semele gemisi donatanı Medima Shipping SA, Shipka Gemisi Donatanı Navigation Maritime Bulgare-PLC ve Shipka Gemisi Kaptanı Vladimir Georgiev Iliev hakkındaki davanın kısmen kabulü ile 2.696.360 USD'nin 07.11.1999 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizi Hakkında Kanun'un (3095 sayılı Kanun) 4/A maddesi gereğince işleyecek dolar faizi ile birlikte bu davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya ödenmesine, davalısı Dimitrios Vrakas ve mirasçıları hakkındaki davanın tefrikine karar verildiğinden bunlar yönünden karar verilmesine yer olmadığına, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuran
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacı vekili ile asıl davada davalılar Bulgar Bayraklı Shipka Gemisi Donatanı Navigation Maritime Bulgare-PLC izafeten acentesi Balkan and Black Sea Denizcilik Limited vekili ve Shipka Gemisi Kaptanı Vladımır Iliev vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Yargıtay Kararı
Dairenin 24.10.2023 tarih, 2022/3934 E. ve 2023/6115 K. sayılı kararı ile Mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir.

A. Karar Düzeltme Yoluna Başvuran
Dairenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacı vekili ile asıl davada davalılar Bulgar Bayraklı Shipka Gemisi Donatanı Navigation Maritime Bulgare-PLC izafeten acentesi Balkan and Black Sea Denizcilik Limited vekili ve Shipka Gemisi Kaptanı Vladımır Iliev vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

B. Karar Düzeltme Sebepleri
1.Asıl ve birleşen davada davacı vekili karar düzeltme dilekçesinde özetle; asıl davada lehlerine hükmedilen vekâlet ücretinin hakkaniyete aykırı olduğunu, karar tarihindeki kurun esas alınması gerektiğini, ihtiyati tedbir kararının devamına karar verilmesini talep ettiklerini, yakıt ve slopun çıkarılması için 600.000,00 USD, yükün tahliyesi için 1.000.000,00 USD, enkazın derine çekilmesi için 2.000.000,00 USD olmak üzere 3.6000.00,00 USD tutarındaki dava konusu alacak taleplerinin hepsinin görüldüğü üzere ilgili birimler tarafından minimum zarar gideri olarak belirtildiğini, huzurdaki davanın bu zarar kalemleri baz alınarak açıldığını, dolayısıyla davanın kabulü yerine kısmen kabulüne karar verilmesinin Hazine zararına sebebiyet vermekte olup kabul edilmeyen alacağın diğer kısmının maliyet olarak Hazine üzerinde kalacağını, asıl davada batığın çıkarılmasına ilişkin taleplerinin reddi kararının doğru olmadığını, batığın İstanbul Boğazından uzaklaştırılmasının ekolojik öneme sahip olduğunu, yargılama sürecinde alınan bilirkişi raporları arasında kayda değer bir farklılık olduğunu, halde her üç rapor ile ciddi çelişki ve uyumsuzluk halindeki hukuki denetime elverişsiz son raporun hükme esas alınmasının kanuna açıkça aykırı olduğunu, geminin denizden çıkarılmasının bir zorunluluk olduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğini, davalılara fayda sağlandığını, hesaplamaya ilişkin itirazlarının değerlendirilmediğini, bir gemi çöplüğüne çevrilen İstanbul Boğazı ve Marmara Denizinin işte tam da bu şekildeki kararlar sebebiyle hızla kirlendiğini, bir gemi çöplüğüne döndüğünü, buna izin vermemek adına geminin enkazının çıkarılma masraflarının da alacak kalemlerine dahil edilmesi gerektiğini, birleşen dava bakımından, olayın oluşunda Meriom Hope gemisinin Semele gemisini sıkıştırmak suretiyle çatma hadisesindeki kusuru tartışmasız olup dava konusu tazminattan bu davalıların da müştereken ve müteselsilen asıl dosya davalıları ile birlikte sorumlu olması gerektiğini belirterek onama kararının kaldırılarak kararın bozulmasını ya da vekâlet ücreti yönünden düzeltilerek onanmasını istemiştir.

2.Asıl davada davalılar Bulgar Bayraklı Shipka Gemisi Donatanı Navigation Maritime Bulgare-PLC izafeten acentesi Balkan and Black Sea Denizcilik Limited vekili ve Shipka Gemisi Kaptanı Vladımır Iliev vekili karar düzeltme dilekçesinde özetle; ilk etapta Kıyı Emniyeti Gemi Kurtarma Genel Müdürlüğü’nün raporuna dayanılarak gemi enkazının kaldırılması, yük ve yakıtın çıkarılması için 3.600.000,00 USD tutarın ödenmesinin davalılardan müştereken ve müteselsilen talep edildiğini, ardından bu talebin değiştirildiğini, anılan davanın gemi enkazının kaldırılması, yük ve yakıtın boşaltılmasına münhasır değil, çevre zararlarının tahsiline yönelik olarak açıldığının Hazine vekillerince belirtildiğini, davanın bu şekilde değiştirilmesine muvafakat edilmediğini, haklı savunma ve itirazlarının incelenmediğini, daha önce bozma sebebi yapılmamasına rağmen zararın USD cinsinden hüküm altına alındığını, tazminatın TL olarak hesap edilmesi gerektiğini, davacının hiçbir harcama yapmadığını, yargılamada usul hataları yapıldığını, müvekkillerinin oluşan zarardan sorumlu tutulamayacağını, bilirkişi raporlarında çelişki olduğunu, hesaplamaya ilişkin itirazlarının değerlendirilmediğini, müteselsil sorumluluğa karar verilmesinin doğru olmadığını, davanın çevre zararı nedeniyle açılan bir dava olmadığını, davacının müterafik kusurunun dikkate alınmadığını, hükme esas alınan ikinci raporun yetersiz olduğunu, çatma olayında Meriom Hope gemisinin kusurlu olduğunu, Shipka gemisi kaptanının sorumlu tutulmasının doğru olmadığını belirterek onama kararının kaldırılarak kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Asıl ve birleşen dava, kaza sonucu batan geminin çevreye verdiği zarardan kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 440 ıncı ve 442 nci maddeleri.

3. Değerlendirme
Dosyadaki yazılara, Mahkeme kararında belirtilip Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre asıl ve birleşen davada davacı vekili ile asıl davada davalılar Bulgar Bayraklı Shipka Gemisi Donatanı Navigation Maritime Bulgare-PLC izafeten acentesi Balkan and Black Sea Denizcilik Limited vekili ve Shipka Gemisi Kaptanı Vladımır Iliev vekilinin 1086 sayılı Kanun’un 440 ıncı maddesinde sayılan hâllerden hiçbirisini ihtiva etmeyen karar düzeltme isteminin reddi gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Asıl ve birleşen davada davacı vekili ile asıl davada davalılar Bulgar Bayraklı Shipka Gemisi Donatanı Navigation Maritime Bulgare-PLC izafeten acentesi Balkan and Black Sea Denizcilik Limited vekili ve Shipka Gemisi Kaptanı Vladımır Iliev vekilinin karar düzeltme isteminin 1086 sayılı Kanun'un 442 nci maddesi gereğince REDDİNE,

Davacı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, 3506 sayılı Kanun ile değiştirilen 1086 sayılı Kanun'un 442 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca takdiren 2.505,00 TL para cezasının karar düzeltilmesini isteyen davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydedilmesine,

Alınması gereken karar düzeltme harcı peşin ödenmiş olduğundan yeniden alınmasına yer olmadığına ve 3506 sayılı Yasa ile değiştirilen 1086 sayılı Kanun'un 442 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca takdiren 2.505,00 TL para cezasının karar düzeltme isteyenler asıl davada davalılar Bulgar Bayraklı Shıpka Gemisi Donatanı Navigation Marıtıme Bulgare-PLC izafeten acentesi Balkan and Black Sea Denizcilik Limited ve Shıpka Gemisi Kaptanı Vladımır Iliev'den alınarak Hazine'ye gelir kaydedilmesine,

06.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.