YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2023/6442 E.  ,  2024/4398 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/453 Esas., 2023/139 Karar
HÜKÜM : Davanın kabulü

Taraflar arasındaki tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirkete ait Sumitomo marka 2006 model ekskavatör iş makinesinin davalı ... tarafından “makine kırılması sigorta poliçesi” ile sigortalandığını, sigortalı iş makinesine 23.09.2011 tarihinde kötü niyetli kişilerce av tüfeği ile ateş açılarak ve yakılarak hasar verildiğini, meydana gelen olayın davalı şirkete ihbar edildiğini, ancak davalı şirketin sigortalı iş makinesinin taş ocağında çalışması sırasında hasarlandığı ve bu nedenle teminat harici olduğundan bahisle oluşan zararı ödemediğini, oysa oluşan zararın teminat kapsamında bulunduğunu, müvekkilinin davalının ödeme yapmamasından dolayı mağdur olduğunu, söz konusu hasarlı makineyle üretime devam edemediğinden 70.000,00 TL bedelle sigortalı iş makinesini hasarlı olarak sattığını, daha sonra iş makinesini satın alan dava dışı şirketin iş makinesini tamir ederek 240.000,00 TL bedelle üçüncü bir kişiye sattığını ileri sürerek hasarlı olan makinenin 70.000,00 TL'sinin düşülerek kalan meblağın ve müvekkil şirketinin üretim yapamaması dolayısıyla uğradığı munzam zararın tespiti ile belirlenecek miktardan fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL’nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, yargılama sırasında talebini 59.506,22 TL olarak ıslah etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında düzenlenen “makine kırılması sigorta poliçesinde” sigortalı iş makinelerin maden ocağı veya taş ocağında çalışması ve bu esnada oluşacak hasarların teminat harici olduğunun belirtildiğini, oluşan hasarın iş makinesinin taş ocağında çalışması sırasında meydana geldiğini ve bu nedenle teminat kapsamında olmadığını, ayrıca davacının talep ettiği zararından müvekkil şirketin sorumluluğunun olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Mahkemece Verilen Karar
Mahkemece 17.02.2016 tarih, 2012/287 E., 2016/76 K. sayılı kararı ile davacının dava konusu iş makinesinin davalı ... tarafından sigortalandığı, hasarın iş makinesinin mermer ocak şantiye sahasında park halinde iken kimliği belirsiz kişi veya kişilerce kötü niyetli hareketle kundaklanması sonucu meydana geldiği, dolayısıyla iş makinesinin taş ocağında çalışması nedeniyle hasarlanmadığı, bu nedenle oluşan hasarın teminat kapsamında olduğu, meydana gelen hasardan eksik sigorta, müşterek sigorta ve muafiyet indirimleri yapıldıktan sonra davalı ... şirketinin davacıya ödenmesi gereken hasar bedelinin 59.506,22 TL olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 59.506,22 TL'nin 10.000,00 TL'sine dava tarihinden geriye kalan 49.506,22 TL'sine ıslah tarihinden işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı
Dairemizin 05.03.2018 tarih, 2016/11509 E., 2018/1627 K. sayılı kararı ile“...1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir. 2-..Davacı vekili, işbu dava ile davalı ... şirketinin ödememe yapmaması üzerine sigortalı iş makinesinin müvekkili tarafından 70.000,00 TL’ye satıldığını, iş makinesini satın alan dava dışı şirketin iş makinesini tamir ettirerek 240.000,00 TL’ye sattığını, iş makinesinin tespit edilecek ikinci el fiyatından 70.000,00 TL’nin mahsubu ile kalan miktar kadar müvekkilinin zararı olduğunu ileri sürerek hem bu zararını hem de iş makinesinin üretim yapamaması nedeniyle uğranılan munzam zararını talep etmiş, mahkemece, 02.12.2015 tarihli duruşmada munzam zararın açıklanması için davacı vekiline iki haftalık süre verilmesine rağmen davacı vekili tarafından munzam zarar talebi hakkında açıklama yapılmamıştır. Oysa, davaya konu makine kırılması sigorta poliçesi, mal varlığında meydana gelecek azalmaya karşı teminat sağlayan mal sigortaları kapsamında olup, poliçe kapsamındaki makinelerde meydana gelen hasara ilişkin tazminat miktarının anılan poliçeye ait genel şartlar ile poliçe özel şartları uygulanarak belirlenmesi gerekmektedir. Somut olayda, sigortalı iş makinesinin park halinde iken kimliği belirsiz kişi veya kişilerce kundaklanması sonucu hasarlandığı ve bu hasarın teminat kapsamında olduğu sabit olmasına rağmen, davacının davaya konu taleplerinin poliçe teminatı kapsamında olup olmadığının değerlendirilmediği anlaşılmaktadır. Bu durumda, mahkemece, davacı taleplerinin teminat kapsamında olup olmadığı araştırılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir. 3- Ayrıca, davacının 30.12.2015 tarihli ıslah dilekçesine karşı davalı tarafından süresinde ve usulüne uygun olarak zamanaşımı def’inde bulunulmuş, ancak mahkemece, davalının zamanaşımı def’i hakkında olumlu veya olumsuz bir değerlendirme yapılmamıştır. Bu durumda, mahkemece, davalının zamanaşımı def’i değerlendirilmeden ıslah ile artırılan miktar yönünden karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle de davalı yararına bozulması gerektiği ... ” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile iş makinesi park halinde iken ani ve beklenmedik şekilde üçüncü kişiler tarafından kundaklanmak suretiyle hasara uğradığı, Makine Kırılması Sigortası Genel Şartları uyarınca söz konusu olayın özel şartlar aracılığıyla poliçe teminatı kapsamına alınmasının mümkün olduğu, Makine Kırılması Sigorta Poliçesi kapsamında G.L.K.H.H.K.N.H. teminatı sunulmuş olup bu çerçevede "kötü niyetli hareket" olarak değerlendirilebilecek 23.09.2011 tarihli olay sonucu oluşan davacının zararının teminat kapsamında olduğu, öte yandan davacı tarafından çalışılamadığı günler için kar mahrumiyeti ve ayrıca diğer munzam zarar talep edildiği, ancak; Makine Kırılması Sigortası Genel Şartları 3 üncü maddesi uyarınca anılan taleplerin teminat kapsamı dışında olduğu, alınan kök bilirkişi raporunda hasar tespitine ilişkin olarak aracın yeni ikame bedelinin 468.058,50TL ve enflasyonlu sigorta bedelinin de 313.567,12TL olduğu gözetilerek eksik sigortanın mevcut olduğunun tespit edildiği, bundan hareketle tazminata 0,3301 eksik sigorta oranı uygulanmak suretiyle hasar tutarının tespit edildiği, 25.01.2021 tarihli Makine Kırılması Hasar Ekspertiz Raporunda "Hidrolik yağın periyodik aralıklar ile değişimi gereken sarf malzemesi olması nedeni ile (2.800,00 TL) tarafımızdan kabul edilmeyerek değerlendirmeye alınmamıştır." tespiti yer almakta olup Genel Şartlar 1 inci maddesi uyarınca belirli aralıkla yenilenmesi gereken parçaların sigorta kapsamı dışında olduğundan yapılan tespit yerinde görüldüğü, ayrıca; poliçe enflasyon klozunun uygulanması ile 10/365*41= 0,112328767 enflasyon endeksinden sigorta bedelinin 313.567,12TL alınmasının da yerinde bulunduğu, 23.09.2011 tarihinde gerçekleşen hasarın 3500021948200000 no.lu Makine Kırılması Sigorta Poliçesi kapsamında olduğu, davacının hasar tarihi itibarıyla 59.668,21TL tazminat talep edebileceği, makinenin çalışamadığı günler için kar mahrumiyeti ve diğer munzam zarar taleplerinin sigorta teminat kapsamı dışında olduğu, bozma sonrası alınan bilirkişi kök ve ek raporlarının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 59.506,22 TL'nin 10.000,00 TL'sinin dava tarihinden geriye kalan 49.506,22 TL'sinin ıslah tarihinden işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozma kararı üzerine yapılan yargılamada zamanaşımı def’i hakkında hükümde yine bir değerlendirme yapılmadığını, hasarın meydana geldiği tarihin 23.09.2011, ıslah dilekçesinin sunulduğu tarih ise 28.12.2015 tarihi olduğunu, dava dilekçesinde davanın belirsiz alacak davası olduğuna ilişkin hiçbir açıklama veya ifade yer almamakta olup açıkça kısmi alacak davası olarak açıldığını, dava konusu hasarın, eksper raporu ve dosyada mevcut belgelere göre ekskavatörün Elmalı İlçesi, Macun Köyü, Serçe Ovası mevkiindeki mermer ocağında meydana geldiğinin tespit edildiğini, sigorta sözleşmesi özel şartlar bölümünde “makinelerin maden ocağı veya taş ocağında çalışması ve bu esnada oluşacak hasarlar teminat haricidir” hükmünün yer aldığını, Poliçedeki hükme rağmen taş ocağında çalıştırılan iş makinesinin uğradığı hasar teminat haricinde olduğundan davanın reddi gerektiğini, yasal faiz yerine ticari faize hükmedildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının maliki olduğu iş makinesinin 23.09.2011 tarihinde park halindeyken kimliği belirlenemeyen kişilerin av tüfeği ile ateş açması ve aracı kundaklaması sonucunda oluşan hasar ile mahrum kalınan zararın davalı sigortacı ile davacının aralarında akdedilen poliçe teminatına dahil olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun (5684 sayılı Kanun) 11 inci maddesi, Makina Kırılması Sigortası Genel Şartları'nın 1, 2 ,3,4 ve 14 üncü maddeleri,6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 1462 nci maddesi.

3.Değerlendirme
Dava, makine kırılması sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan iş makinesinde meydana gelen hasarın karşılanmaması sebebiyle uğranılan zarar ile sigortalı araçla üretim yapılamaması nedeniyle uğranılan munzam zararın tazmini istemine ilişkin olup, Mahkemece, yazılı şekilde ıslah ile artırılan miktar üzerinden davanın kabulüne karar verilmiştir. Davacı vekilince, davalı ... şirketinin ödememe yapmaması nedeniyle sigortalı iş makinesinin müvekkili tarafından 70.000,00 TL’ye satıldığını, iş makinesinin tespit edilecek ikinci el fiyatından 70.000,00 TL’nin mahsubu ile kalan miktar kadar müvekkilinin zararı olduğunu ileri sürerek hem bu zararını hem de iş makinesinin üretim yapamaması nedeniyle uğranılan munzam zararı şeklinde iki kalem yönünden tazminat talebinde bulunmuştur. Mahkemece, bozma ilamında da belirtildiği üzere davacı vekiline iki haftalık süre verilmesine rağmen davacı vekili tarafından talebin ne kadarının iş makinası hasarı olduğu ne kadarının da munzam zarara ilişkin olduğu belirtilmemiştir. Bu durumda, Mahkemece; davacı vekiline, talebinin ne kadarının munzam zarar, ne kadarının da makina hasarına ilişkin olduğunun bildirilmesi için kesin mehil verilerek bu süre içinde talep konusu kalemler için ayrı ayrı miktarı belirtmesi, verilen kesin süre içerisinde belirtilmemesi halinde ise her bir kalem yönünden talebinin yarıya yarıya yapıldığının kabulü gerektiğine ilişkin ihtar yapılarak her bir alacak kalemi yönünden miktar belirlenmeden eksik inceleme ile yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru olmamış, bozulması gerekmiştir.

Ayrıca, Mahkemece bozma ilamında da belirtildiği halde davacının 30.12.2015 tarihli ıslah dilekçesine karşı davalı tarafından süresinde ve usulüne uygun olarak zamanaşımı def’inde bulunulmasına rağmen, zamanaşımı defi hakkında olumlu veya olumsuz bir değerlendirme yapılmamıştır. Bu durumda, Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde, davalının zamanaşımı def’i değerlendirilmeden olumlu olumsuz bir karar verilmeden, esasa girilerek ıslah ile artırılan miktar yönünden de karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle de bozulması gerekmiştir

V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

28.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.