YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2023/631 E.  ,  2024/2702 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2022/581 Esas, 2022/733 Karar
HÜKÜM : Ret

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 02.04.2024 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ..., davalı Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş. vekili Avukat ... ile davalı ... vekili Av. .... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 1. Körfez Savaşı öncesi Irak'ta taahhüt işlerini yaptığını, müvekkilinin alacaklı olduğu 101.117,34 USD tutarındaki 09.09.1987 tanzim tarihli ve 09.09.1989 vadeli Irak Merkez Bankasının avalini taşıyan bononun Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) ile Irak Merkez Bankası arasında 09.01.1986 tarihinde akdedilen Bankacılık Anlaşması kapsamında tahsil için TCMB'nca Irak'a gönderilmişse de Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin almış olduğu 674 ve 686 no.lu kararları gereği tahsil edilemediğini, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin Irak'a uyguladığı ambargo ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin aldığı bu karara tamamen uyması nedeniyle müvekkilinin de aralarında bulunduğu Türk firmalarının Irak Merkez Bankasının avalini taşıyan bonolarının tahsil edilemediğini, davaya konu bononun 09.01.1986 tarihinde TCMB ile Irak Merkez Bankası arasında akdedilen Bankacılık anlaşmasının gereği olarak Irak Devlet Kurumları tarafından ihraç olunan ve Irak Merkez Bankasının avalini taşıyan 24 ay vadeli bono olduğunu, tahsil edilememiş bono bedellerinin 25.01.1991 tarihli Yüksek Planlama Kurulu (YPK) kararındaki esaslar dahilinde Eximbank tarafından ödenmesine karar verildiğini, bu karar uyarınca davalı bankanın Irak Merkez Bankasının avalini taşıyan 100.117,34 USD tutarındaki 09.09.1989 vade tarihli bonoyu 01.07.1991 tarihinde satın aldığını ve risk primi gibi kesintiler yapılarak aynı tarihte ödendiğini ayrıca gayri kabili rücu ve temlik belgesi ile de bononun devir ve temlik edildiğini, vade tarihinden itibaren işlemiş faizlerinin de müvekkiline ödenmediğini, davalı banka tarafından Irak Kredisi Programı kapsamında kullandırılmış olan kredinin 6111 sayılı Kanun kapsamında yapılandırmaya gidilmesi yönünde 11.03.2011 tarihli duyuru ile 20.05.2011 ve 07.07.2011 tarihli yazıları ile müvekkili şirketin 100.117,34 USD asıl alacak, 237.475,72 USD faiz olmak üzere toplam 337.593,06 USD borçlu bulunduğunun, yeniden yapılanma halinde 176.898,70 USD borcun ödeneceğinin bildirildiğini, müvekkilinin borçlu bulunmadığını bildiği için yeniden yapılandırma başvurusunda bulunmadığını, müvekkiline borç verilmediğini, lehtarı bulunduğu Irak Merkez Bankasının avalini taşıyan bononun davalı banka tarafından satın alındığını, davalı Bankanın, YPK'nın istihkak, ihracat, mobilizasyon, stok alacakları ile ilgili kredilendirme kararını, bonoların satın alınacağına dair emredici hükümler bulunmasına karşın yanlış bir şekilde bonolarla ilgili olarak da uyguladığını, kaldı ki davalı bankanın 20 yıldır müvekkilinden herhangi bir talepte bulunmamasının da haklı bir gerekçesi olmadığını ileri sürerek müvekkilinin davalı bankaya 100.117,34 USD ve fer'ilerinden dolayı borçlu bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı Banka vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

2.İhbar olunan vekili, davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Mahkemece Verilen Karar
Mahkemenin 27.12.2018 tarih 2018/423 E., 2018/1043 K. sayılı kararı ile bozma ilamına uyularak davanın kabulüne karar verilmiş, karar davalı Banka vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı
Dairemizin 14.04.2021 tarihli 2020/4743 E., 2021/3652 K. sayılı kararıyla YPK kararları ve Hazine Dış Ticaret Müsteşarlığı talimatları ile 6111 sayılı Kanun'un 17/a maddesinde ve Gelir İdaresi Başkanlığı tebliğinde Eximbank tarafından körfez krizi sebebiyle alacaklarını tahsil edemeyen firmalara ödenen paraların kredi olduğunun belirtilmesi karşısında bankacılık işlemlerinde bononun satın alınması gibi bir işlemde bulunmadığından davacıya ödenen paranın kredi karşılığı alındığının kabulü gerektiği, davacı tarafından kredinin teminatı olarak verilen bono ve kredinin, davalı bankaca kullandırılarak verilen paranın Birleşmiş Milletler hibesi kapsamında verildiği iddia edilmiş ise de tarafların imzasına havi genel kredi sözleşmesinde buna ilişkin bir atıf bulunmadığı gibi kredinin normal genel kredi sözleşmesi çercevesinde kullandırıldığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmesi gerektiğine işaret edilerek Mahkeme kararı bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava dilekçesi ve aşamalardaki iddialarını tekrar ederek müvekkilinin davalıya borçlu olmadığını, bozma ilamının maddi hataya dayandığını, takip konusu alacağın zamanaşımına uğradığını, Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığının uyuşmazlığın tarafı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının dava konusu bonodan dolayı davalıya borçlu olup olmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi

3. Değerlendirme
Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

03.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.