YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2023/6289 E.  ,  2024/1875 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/78 Esas, 2021/100 Karar
DAVACILAR : A.... mirasçıları;
1....
2....
3.... vekilleri Avukat ...
B. ... mirasçıları;
1.... vekili Avukat ...
2.... vekili Avukat ...
MİRASÇI OLDUĞUNU
BEYAN EDEN : ... vekili Avukat ...
DAVA TARİHİ :
KARAR : Kısmen kabul
KARAR DÜZELTME İSTEYEN : Davacılar ..., ..., ..., ... vekili

Taraflar arasındaki tespit, eski hâle getirme ve tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar ..., ..., ..., ... vekili, davalı vekili ve mirasçı olduğunu beyan eden ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Davacılar ..., ..., ..., ... vekili tarafından Dairece verilen kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, karar düzeltme dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinin İnternational Hospital A.Ş. binasının mimari projelerinin yaratıcı müellif mimarları olduğunu, müvekkillerinin kendine ... eseri olan mimari proje içeriğine aykırı ve ... proje esaslarını değiştirici olarak kendilerinden izin alınmaksızın 23.09.2002 ve 18.12.2007 tarihlerinde müdahaleler yapıldığını, bu konuda ilgili belediye tarafından zabıt tutulduğunu, müvekkillerinin müdahaleden 02.04.2012 tarihinde haberdar olduğunu, bu konuda ihtarname gönderildiğini, ancak sonuç alınamadığını ileri sürerek değişikliğe ilişkin müdahalenin tespitine, müdahalenin eski hâle getirilmesine, müdahale teşkil eden izinsiz işlem müvekkilleri aracılığı ile yapılsa idi işin mahiyetine ve Mimarlar Odası tarifesine göre tahakkuk etmesi gereken ücretin üç ... olarak 10.000,00 TL maddi tazminata ve 100.000,00 TL manevi tazminata her iki müvekkili için ayrı ayrı hükmedilmesine, hükmün gazetede ilân edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunmuş, esasa yönelik olarak da binanın aslına uygun olarak muhafaza edilerek birleştirme ve korumaya yönelik değişiklik yapıldığını, müvekkilinin binaya ilişkin mülkiyet hakkının mevcut olduğunu, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (5846 sayılı Kanun) gereğince aranan estetik değere sahip olmadığını, bu nedenle ... niteliğinde bulunmadığını, eski hâle getirme ile tazminatın birlikte istenemeyeceğini, maddi tazminat olarak istenen miktarın fazla olduğunu, değişiklik yapıldıktan itibaren ... bir süre beyanda bulunmayarak zımni olarak ... verdiklerini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıların murislerinin mimari projelerinin ve bu mimari projeye göre yapılan yapının, yapıldığı dönemde malzeme kullanımı, plan şeması form fonksiyonu ile bütünleşmiş plan-cephe geometrisinde kullanılan oranlar, uygulandığı araziye ve çevreye uyumu itibariyle bütünsellik içerdiği, dava konusu proje ve yapının yapıldığı dönemin teknolojik olanakları, mimari üslubu ile toplumun kültürel ve sosyal yaşamına yönelik olarak da ayrıca değerlendirilmeyi hak edecek nitelikte olduğu, ülkemizde eş zamanlı yapılmış projelerden farklılıklar içerdiği, hatta dönemin üslubu açısından örnek teşkil ettiği ve yapının sahip olduğu işlevsellik ve özgünlük değerleriyle de sahibinin hususiyetini yansıtmakta olduğu ve bu yönüyle de literatüre giren mimarlık eserleri arasında yer aldığı, hem projenin hem de yapının 5846 sayılı Kanun kapsamında ... vasfında olduğu, mirasçıların murislerinin eserden kaynaklı mali ve 5846 sayılı Kanun'un 14, 15 ve 19 uncu maddeleri kapsamında manevi hakların ihlâlinden kaynaklı tazminat talep etme hakkına sahip olduğu, ... sahibinden izinsiz yapılan değişikliklerin eski hâle getirilmesinin bina malikinin menfaatlerine esaslı surette zarar verebileceği, yüksek masrafa neden olabileceği, yapılması istenen değişikliğin ortadan kaldırılmasının davaya konu binanın bir hastane olması nazara alındığında hizmetin önemli ölçüde aksamasına sebep olarak kamu yararına zarar verecek olması hususları hep birlikte değerlendirildiğinde 5846 sayılı Kanun'un 68 ... maddesi çerçevesinde tespit olunan bedelin maddi tazminat olarak mirasçılara ödenmesinin hakkaniyetli olacağı kanaatine varılarak 68 ... maddeye göre 3 katına artırılan maddi tazminatın yarı yarıya murislere aidiyeti sebebi ile bulunan miktarın mirasçılara mirasçılık belgelerindeki hisseleri nispetinde ödenmesi gerektiği, manevi tazminat tutarı taktir olunurken esere yapılan tecavüzün niteliği ve boyutu, yapıda davalı yanca gerçekleştirilen değişikliklerin nitelik ve nicelik olarak fazlalığı, davalı yanın davacı yana nazaran sahip olduğu yüksek ekonomik gücün hep birlikte nazara alındığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davacı ... yönünden davanın aktif dava sıfatı bulunmadığından reddine, davacılar ... mirasçıları yönünden 5846 sayılı Kanun'un 68 ... madde hükmü nazara alınarak 50.647,95 TL maddi, 20.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak miras hisseleri oranında bu mirasçılara verilmesine, davacılar ... mirasçıları için 5846 sayılı Kanun'un 68 ... madde hükmü nazara alınarak 50.647,95 TL maddi, 20.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak hisseleri oranında bu davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davalı tarafından davacıların murislerinin mimari eserine ilişkin müdahalenin tespitine, bu müdahalenin eski hâle getirilmesi talebinin reddine karar verilmiş, Mahkemenin 03.09.2021 tarihli ek kararı ile davacılar ..., ..., ... vekilinin 09.08.2021 tarihli talep dilekçesi değerlendirilerek 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 305/A maddesi gereğince gerekçeli kararın hüküm kısmının 3 numaralı bendine, "Dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte" ibaresinin eklenmesine ve 3 numaralı bendin "Davacılar (... mirasçılarının) 5846 sayılı Kanun'un 68 ... madde hükmü nazara alınarak 50.647,95 TL maddi, 20.000,00 TL manevi tazminatın, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak Beşiktaş 2. Noterliğinin 29.12.2020 tarih, 9297 yevmiye numaralı mirasçılık belgesindeki hisseleri oranında davacı mirasçılar ..., ... ve ...'a verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat taleplerinin ayrı ayrı reddine” şeklinde düzeltilmesine (hükmün tamamlanmasına) karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuran
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde katılma yolu ile davacılar ..., ..., ..., ... vekili, davalı vekili ve mirasçı olduğunu beyan eden ... vekili temyiz isteminde bulunmuş, ek kararı ise süresi içinde davalı vekili temyiz etmiştir.

B. Yargıtay Kararı
Dairenin 25.01.2023 tarih,, 2021/8919 E. ve 2023/511 K. sayılı kararı ile "...1.Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, mirasçı olduğunu beyan eden ... vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Mahkemenin önceki kararı, Dairemizin 12.04.2016 tarihli bozma ilamıyla “mahkemece üzerinde projeye aykırı değişiklik yapıldığı iddia edilen binanın estetik niteliği haiz ve ... sanat eseri sayılabilecek olan bir mimari ... olup olmadığı hususu araştırılmaksızın hüküm kurulmasının doğru bulunmadığı” gerekçesiyle bozulmuştur.

3.Bir mimari eserin 5846 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ... sanat eseri sayılabilmesi için mutlaka görünüm itibariyle ilk bakışta dikkati çekecek ölçüde dış görünüş itibariyle diğer tüm eserlerden farklı ve seyredenlerin beğenisini kazanacak şekilde bir takım sanatsal estetik unsurları taşıması gerekir. Estetik unsurun kişiden kişiye değişebilecek olan güzellik kavramıyla bir ilgisi olmayıp dikkat çekecek ölçüde kendine has estetik hususiyet taşıması önem arz etmektedir. Öte yandan estetik hususiyet unsurunu 5846 sayılı Kanun’un 1/B maddesindeki genel hususiyet (... sahibinin hususiyeti) unsurundan da ayırmak gerekir.

4.Somut olayda bozma kararından sonra Mahkemece alınan bilirkişi raporunda, davacının sahibi olduğu mimari projenin sahibinin hususiyetini taşıyan bir ... olduğundan söz edilmişse de yapının hangi özellikleri itibariyle estetik değer taşıdığı zikredilmeksizin birtakım soyut ifadelerle ... sanat eseri olarak kabulü isabetli olmadığı gibi 15.09.2019 tarihli bilirkişi ek raporunun 2. sayfasında, yapılan değişiklik ve tadilatların yapının hususiyetini değiştirmediği, bozmadığı tespit edilmesine rağmen değişikliğin 5846 sayılı Kanun'un 16 ncı maddesinin ikinci fıkrası kapsamında değerlendirilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi de doğru olmamış, bu nedenle kararın bozulması gerekmiştir..." gerekçesiyle mirasçı olduğunu beyan eden ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ...'ın temyizi yönünden onanmasına, Mahkeme kararının bozulmasına, bozma sebebine göre katılma yolu ile davacılar vekilinin temyiz itirazları ile davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.

V. KARAR DÜZELTME

A. Karar Düzeltme Yoluna Başvuran
Dairenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ..., ..., ..., ... vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

B. Karar Düzeltme Sebepleri
Davacılar ..., ..., ..., ... vekili karar düzeltme dilekçesinde özetle: bozma kararının gerekçeli karar hakkının ihlali niteliği taşıdığını, Yargıtayın ilk kararından sonra bozmaya uyularak yapılan yargılamada alınan bilirkişi raporunun, somut tespit ve izahata dayalı olarak yapının ... sanat eseri niteliğini teyit ettiğini, buna rağmen ne sebeple bu tespitlerin somut değil de soyut kabul edildiği açıklanmadan ve bu tespitler görmezden gelinerek verilen bozma kararının gerekçesinin eksik, dosya içeriği ile çelişkili ve isabetsiz kaldığını, mimari eserlerin ranta ... edilmemesi gerektiğini, dosyadaki tüm bilirkişi raporlarında projenin ve binanın hususiyetleri, unsurları açıkça belirtilmişken ve bozma kararında bunlara atıf yapılmışken çelişkili olarak bozma gerekçesinde gözden kaçırılmış olmalarının hatalı, gerekçe hakkının ihlali ve maddi hata teşkil ettiğini, bilirkişi raporunda, hususiyetin bozulmadığı değil, bozulmasına rağmen eski hale getirilmesinin sıkıntılı olacağının belirtildiğini, sair hususlar bakımından önceki beyan ve itirazlarını tekrar ettiklerini belirterek Dairemiz bozma ilamının kaldırılmasını ve temyiz itirazlarının incelenmesini istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, davacıların müellifi olduğu mimari projeye aykırı olarak ve davacılardan izin alınmaksızın proje ile ortaya çıkan binada yapılan değişikliklerin tespiti ile eski hâle getirme, maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 440 ıncı ve 442 nci maddeleri.

3. Değerlendirme
Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre davacılar ..., ..., ..., ... vekilinin 1086 sayılı Kanun’un 440 ıncı maddesinde sayılan hâllerden hiçbirini ihtiva etmeyen karar düzeltme isteminin reddi gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacılar ..., ..., ..., ... vekilinin karar düzeltme isteminin 1086 sayılı Kanun'un 442 nci maddesi gereğince REDDİNE,

Aşağıda yazılı 328,85 TL karar düzeltme ret harcının ve 3506 sayılı Yasa ile değiştirilen 1086 sayılı Kanun'un 442 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca takdiren 2.505,85 TL para cezasının karar düzeltme isteyenlerden alınarak Hazine'ye gelir kaydedilmesine,

07.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.