YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2023/5880 E.  ,  2024/4139 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI: 2016/794 Esas, 2022/1049 Karar
HÜKÜM : Kısmen Kabul

Taraflar arasındaki alacak davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin İtalyan kahve markası olan ...'nın Türkiye distribütörü olduğunu, 2009 yılından itibaren ... Cafe Shop ve ... Cafe'nin plaza konseptleri ile mağaza açılması için franchising verdiğini, davalılar ile de bu marka için franchising sözleşmesi düzenlendiğini, ancak davalıların sözleşmeye bağlı alt kira sözleşmelerinden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmediklerini ileri sürerek taraflar arasında imzalanan sözleşmeden ve faturalardan kaynaklanan 343.847,95 TL cari hesap alacağının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 22.05.2014 tarihi açıklama dilekçesi ile Franchıse protokolü ek 1 de toplam proje bedelinin 450.000 TL + KDV= 531.000,00 TL öngörüldüğünü ancak maliyet artışı nedeniyle bunun 538.484,12 TL olarak gerçekleştiğini, buna göre müvekkilinin proje bedeli- kuruluş gideri olarak 538.484,12 TL alacaklı olduğunu, Franchise sözleşme bedeli olarak 40.000,00 euro +KDV (dava tarihi itibariyle 139.712 TL) alacaklı olduğunu, cari hesaptan kaynaklanan ürün ve royalty bedeli olarak 16.543,83 TL alacaklı olduğunu, buna göre toplam alacağın 694.649,95 TL olduğunu, A-10 villa mukabilinde 350.000,00 TL mahsup edildiğinde müvekkilinin alacağının 344.649,95 TL olduğunu belirterek şimdilik 343.847,95 TL alacağın faizi ile birlikte tahsilini istemiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; franchising sözleşmesinin iptali için dava açtıklarını bu davanın bekletici mesele yapılması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı Şirket vekili cevap dilekçesinde; davacı ile müvekkili arasında franchising sözleşmesi imzalanmadığını, müvekkilinin sözleşmenin tarafı olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Mahkemece Verilen Karar
Mahkemece 08.04.2015 tarih, 2013/364 E., 2015/331 K. sayılı kararı ile davalı ... tarafından 26.12.2012 tarihli franchising ana sözleşmesinin geçersiz olduğu iddiasıyla sözleşme iptali davası açıldığı, bu durumda uyuşmazlığın franchising sözleşmesinin geçerli olup olmadığı ve buna göre tarafların hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesi noktasında toplandığı, söz konusu uyuşmazlıkların çözüm yerinin 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (556 sayılı KHK) hükümleri gereğince Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde olduğu gerekçesiyle davanın görevden reddine karar verilmiş, davalı ... vekili tarafından karar temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı
Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 20.04.2016 tarih, 2015/17474 E., 2016/6918 K. sayılı kararı ile“...Dava, taraflar arasındaki franchising sözleşmesinden kaynaklanan cari hesap alacağına ilişkindir. Taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin geçerli olup olmadığı, buna göre tarafların hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesi yönünden Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi'nde açılan davanın sonucunun beklenmesi gerekir ise de, özü itibariyle ticari satımdan kaynaklanan uyuşmazlığın ticaret mahkemesi görev alanında kaldığı gözetilmeden dosya kapsamıyla bağdaşmayan yazılı gerekçeyle görevsizlik kararı verilmesi isabetsiz olup bozmayı gerektirdiği ... ” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ile davalı ... arasında 25.12.2012 tarihli Franchising Ana Sözleşmesi, 25.12.2012 tarihli Franchise Protokolü ve Franchise Protokolü EK-1 akdedildiği, davacı ile davalı ... arasında 25.12.2012 tarihli Alt Kira Sözleşmesi akdedildiği, sözleşmede davacı ve davalı ... imzası olduğu, davalının Demir Restoran ve Kafeterya İşletmeleri Turizm ve Gıda San.Dış Tic. Ltd. Şti.'ni kurması üzerine alt kira sözleşmesinin 14.01.2013 tarihinde davacı ile davalı şirket arasında imzalandığı, davalı ... tarafından, bu dosyanın davacısı Best İthalat İhracat Pazarlama ve Tic. A.Ş. aleyhine açılan franchising sözleşmesinin hükümsüzlüğünün tespiti ve iptali davasının reddine karar verildiği ve kararın Yargıtay tarafından onandığı ve karar düzeltme talebinin reddine karar verildiği ve bu surette kararın kesinleştiği, davacı ile davalı ... tarafından imzalanan Franchıse Protokolü Ek:1 de; toplam proje bedelinin 450.000,00 TL + KDV olduğu ve bu rakama mevcut demirbaşlar ve Franchise bedelinin dahil olduğunun kararlaştırıldığı, davalı tarafından protokolde adresi ve paftası yazılı A-10 nolu villayı Franchise Proje bedelinin 350.000,00 kısmı mukabili, franchise verenin göstereceği kişi veya kuruma devretmeyi kabul ve taahhüt ettiği, tapu devrinin yapılması ile Franchise proje bedelinin 350.000,00 TL kısmının ödenmiş kabul edileceğinin, A-10 nolu villanın en geç 15 gün içinde tapu devrinin yapılacağı ve Franchise proje bedeli tutarının bakiye kısmı olan 181.000,00 TL'nin en geç 01.08.2013 tarihinde davacıya ödeneceğinin düzenlendiği, davacı her ne kadar proje bedeli-yatırım gideri olarak 538.484,12 TL alacaklı olduğunu, Franchise sözleşme bedeli olarak 40.000,00 euro+KDV (dava tarihi itibariyle 139.712,00 TL) alacaklı olduğunu, cari hesaptan kaynaklanan ürün ve royalty bedeli olarak 16.543,83 TL alacaklı olduğunu, buna göre toplam alacağın 694.649,95 TL olduğunu, A-10 nolu villa mukabilinde 350.000,00 TL mahsup edildiğinde müvekkilinin alacağının 344.649,95 TL olduğunu belirterek, şimdilik 343.847,95 TL alacağın faizi ile birlikte tahsilini talep etmiş ise de; davacı ile davalı ... tarafından imzalanan Franchıse Protokolü Ek:1'e göre proje bedeli ve franchise sözleşme bedelinin toplam 450.000,00 TL + KDV olarak kabul edildiği ve devredilecek villa nedeniyle 350.000,00 TL kısmının ödenmiş kabul edileceğinin ve bakiyenin 181.000,00 TL olduğu kararlaştırıldığından, davacının yatırım gideri ve sözleşme bedeli olarak alacağının 181.000,00 TL olduğu ve bu alacağı Franchising Ana Sözleşmesi, Franchising Protokolü, Franchising Protokolü Ek-l'in tarafı olan davalı ...'den talep edebileceği, diğer davalı ... Restoran ve Kafeterya İşletmeleri Turizm ve Gıda San. Dış Tic. Ltd. Şti.'nin bu sözleşme ve protokollerde taraf olarak yer almadığından bu alacağın bu davalıdan talep edilemeyeceği, davacının 16.543,83 TL ürün ve royalty bedeli yönünden en son alt kira sözleşmesinin 14.01.2013 tarihinde davacı ile davalı şirket arasında imzalandığı, davacı tarafından düzenlenen faturaların davalı şirket adına düzenlendiği, davacının defterlerinde davalı şirket cari hesabının olduğu, yerin en son davalı şirket tarafından işletildiği, bu nedenle ürün ve royalty bedelinden davalı şirketin sorumlu olduğu, davalı ...'nin sorumlu olmadığı, bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda davacının 16.543,83 TL ürün ve royalty bedeli alacağı bulunduğunun belirtildiği, buna göre davacının davalı şirketten 16.543,83 TL ürün ve royalty bedeli alacağı bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 181.000,00 TL yatırım gideri ve sözleşme bedelinin davalı ...’den dava tarihinden itibaren hesaplanacak ticari reeskont faizi ile birlikte tahsili ile davacıya verilmesine, davalı ... hakkındaki fazlaya ilişkin talebin ve bu taleple ilgili davalı ... Restoran ve Kafeterya İşletmeleri Turizm ve Gıda San. Dış Tic. Ltd.Şti. hakkındaki davanın reddine, 16.543,83 TL ürün ve royalty bedelinin davalı ... Restoran ve Kafeterya İşletmeleri Turizm ve Gıda San. Dış Tic. Ltd. Şti.’den dava tarihinden itibaren hesaplanacak ticari reeskont faizi ile birlikte tahsili ile davacıya verilmesine, bu taleple ilgili davalı ... hakkındaki davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; hangi davalıdan ne talep ettiğini belirtmediğini, taraflarınca ayrıntılı olarak itirazlar yapıldığını, delil olarak sunulan cari hesap olduğu iddia edilen ekler ile faturaların hiç birisinde müvekkilinin taraf olmadığını, davacı vekillerinin 22.05.2014 tarihli açıklama dilekçesinde usule uygun açıklama yapmadıklarını yerel mahkemenin bu dilekçeyi incelemediğini, dava haksız ve hukuksuz açıldığı gibi mahkemenin açıklanmasını talep ettiği alacak miktarlarının yazılmadığını, iki davalının da taleplerden sorumlu olduğu netice ve talep bölümünde bildirildiğini, talepler arasında sözleşme bedelinin bulunmadığını, dilekçede KDV istenmiş ancak davacı şirket tahsil ettiğini kabul ettiği 350.000,00 TL'nin KDV makbuzunu ibraz etmediğini, tahsil edilen 350.000,00 TL'nin KDV'si ödenmediği halde talep edildiğini, davacı tarafın dilekçesi ile kabul ettiği ve sunduğu delillerden görüleceği üzere yerel mahkemenin müvekkil için verdiği 181.000,00 TL'lik sözleşme bedeli kısmi kabul kararı ipotek ile teminat altına alınmış olup davacının bu miktar için dava açmasında hukuki yararının bulunmadığını, davacının ipotek koyduğu taşınmaz için tedbir talepli dava açarak hem yasaya aykırı davrandığını hemde haksız kazanç sağlamayı amaçladığını, huzurdaki davada müvekkil için verilen kısmi kabul kararı ipotekle teminat altına alınmış rüçhanlı alacak olduğundan ipotekle teminat altına alınan ve dava tarihinde ipoteğin devam ettiği davacı tarafça kabul edilen 181.000,00 TL'lik meblağ için alacak davası açmakta davacının hukuki menfaatinin olmadığını, davacının kira alacağı olmadığı bilirkişi raporu ile de kanıtlandığını, dava dilekçesinin netice-i talep bölümünde "FRANCHISE PROTOKOLÜ ile FRANCHISING SÖZLEŞMESİNDEN ve faturalardan kaynaklanan şimdilik 343.847,95 TL'lik cari hesap alacağının davalılardan tahsili" talep edildiğini, bilirkişi raporu ve dosya içeriğinden cari hesap olmadığının kanıtlandığından taleple bağlı olarak davanın reddi gerektiğini, bilirkişinin sunduğu hesap dökümü ile davacının cevap dilekçesi ekinde sunduğu cari hesap adını verdiği tablo ve hesaplamaların farklı olduğunu, gerekçeli kararın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 297 nci maddesinin ikinci fıkrasına aykırı olarak kurulduğunu, iki davalı varken harçlar, vekalet ücretleri ve hükmün diğer kısımları yasaya uygun kurulmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ... Restoran ve Kafeterya İşletmeleri Turizm ve Gıda San. Dış Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; karara dayanak yapılan bilirkişi raporunda davacı şirketin müvekkilinden 181.000,00 TL yatırım bedeli+franchising bedeli, ayrıca 16.543,83 TL ürün bedeli ve royalty bedeli olmak üzere toplamda 197.543,83 TL alacaklı olduğu sonucuna varıldığını, yerel mahkeme ise 181.000,00 TL'den diğer davalı ...'nin kalan 16.543,83 TL'den ise müvekkiline yönelik faturalar keşide edildiği sebep gösterilerek ürün ve royalty bedelinden müvekkil şirketin sorumlu olduğu şeklinde hüküm kurulduğunu, eksik inceleme yapılarak bu sonuca varıldığını, davacı şirket ile müvekkil şirket arasında franchise sözleşmesi bulunmadığını, öte yanda müvekil şirket ile davacı şirket arasında 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 87 ve devamı maddeleri uyarınca imzalanan bir cari hesap sözleşmesinin de bulunmadığını, dava konusu alacağın cari hesap alacağına dayandığından öncelikle cari hesap sözleşmesi ve ilişkisinin varlığı-yokluğu konusunda dosya irdelenmesi gerektiğini, cari hesap sözleşmesinin varlığına ve/veya geçerliliğine ilişkin bir değerlendirme yapmaksızın salt davacı tarafın defterleri üzerinden bir sonuca varmasının yerinde olmadığını, Mahkeme davalıların farklı olmasına ve her birine yönelik taleplerin kabul ve reddedildiği kısımlarının farklı olmasına karşın hangi davalıya hangi oranda red vekalet ücreti verileceğini hesaplamadığını, red vekalet ücretinin hesaplamasında da yanlışlık yapıldığını, red vekalet ücretinin yeniden hesaplanması ve red/kabul oranına göre davalılara açıkça pay edilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, taraflar arasındaki franchising sözleşmesindan kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

3.Değerlendirme
1.Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı ... vekili ile davalı ... Restoran ve Kafeterya İşletmeleri Turizm ve Gıda San. Dış Tic. Ltd. Şti. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde değildir.

2. Dava, franchising sözleşmesinde kaynaklanan alacak istemine ilişkin olup, Mahkemece, davacının yatırım gideri ve sözleşme bedeli olarak alacağının 181.000,00 TL olduğu ve bu alacağın Franchising Ana Sözleşmesi, Franchising Protokolü, Franchising Protokolü Ek-l 'in tarafı olan davalı ...'den talep edebileceği, diğer davalı ... Restoran ve Kafeterya İşletmeleri Turizm ve Gıda San. Dış Tic. Ltd. Şti.'nin bu sözleşme ve protokollerde taraf olarak yer almadığından bu alacağın bu davalıdan talep edilemeyeceği, davacının 16.543,83 TL ürün ve royalty bedeli yönünden en son alt kira sözleşmesinin 14.01.2013 tarihinde davacı ile davalı şirket arasında imzalandığı, davacı tarafından düzenlenen faturaların davalı şirket adına düzenlendiği, davacının defterlerinde davalı şirket cari hesabının olduğu, bu nedenle ürün ve royalty bedelinden davalı şirketin sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkemece, işin esasına yönelik verdiği karar yerinde ise de, yargılama giderleri ve vekalet ücretleri bakımından her bir davalı yönünden ret ve kabul miktarları da nazara alınarak yapılacak hesaplama sonucunda belirlenen yargılama giderleri ile vekalet ücretlerine hükmedilmesi gerekirken hükmün infazında tereddüt yaratacak şekilde yargılama giderleri ile vekalet ücretleri yönünden yazılı olduğu şekilde hükmedilmesi doğru olmamış, hükmün bu yönden davalılar yararına bozulması gerekmiştir.

V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davalı ... vekili ile davalı ... Restoran ve Kafeterya İşletmeleri Turizm ve Gıda San. Dış Tic. Ltd. Şti. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istekleri halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

21.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.