YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2023/5549 E.  ,  2024/2861 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2022/545 Esas, 2023/117 Karar
HÜKÜM : Bozmaya uyma

Taraflar arasındaki taşımacılık sözleşmesinden kaynaklanan tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı TCDD işletmesi Genel Müdürlüğü vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirkete ait yükün taşınması ile ilgili olarak... Gemi Acenteliği A.Ş.'nin akdi taşıyıcı ve TCDD İşletme Genel Müdürlüğü'nün ise fiili taşıyıcı olduğunu, ...Gemi Acenteliği A.Ş. tarafından 19.03.2012 günü rezervasyon teyidi verilmesi üzerine konteyner içine 19.940,00 USD değerinde fırın yüklediklerini, 18.04.2012 günü... Gemi Acenteliği A.Ş.'nin kaza hakkında bilgilendirme yaptığını buna göre 17.04.2012 günü konteyneri taşıyan yük treni ile bir yolcu treninin Ulukışla yakınlarında çarpıştıklarını, konteynerin gemiye yüklenemeyecek şekilde zarar gördüğü için ... İnş. San. Ltd. Şti.'ne geri gönderildiğini, gümrükleme yapılmadığını net bir hasar tespiti yapılmadığını ve ürünlerin peyderpey Kayseri'ye gönderileceğini, gelişme oldukça ayrıca bilgi verileceğini ifade ettiğini, aradan uzun süre geçmesine ve net bilgi talep edilmesine rağmen başkaca bilgi verilmediği gibi ürün ve konteynerinde gönderilmediğini, 02.11.2012 tarihli noter ihtarı ile ya yükün hasarsız şekilde teslimiya da bedelinin ödenmesinin talep edildiğini, bu ihtara... Gemi Acenteliği A.Ş.'nin alt taşıyıcısı konumundaki ... İnş. San. Ltd. Şti.'nin cevap verdiğini ve TCDD'nin kazada ağır kusurlu olduğunu kendisinin ve... Gemi Acenteliği A.Ş.'nin kusurlu bulunmadığını 162 adet fırından 24 tanesinin hasar gördüğü ve zararın 3.784,00 TL olduğunu bildirdiğini, müvekkili şirket yetkililerinin yaptığı incelemede ise en az 11.000,00 USD tutarında zarar tespit ettiklerini, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 787 nci maddesi uyarınca "Taşıyıcı aleyhine açılacak tazminat davalarının birinci ve sonuncu taşıyıcı aleyhine ikame edilmesi gerektiği"nin ön görüldüğünü, bu nedenlerle 11.000,00 USD karşılığı 19.800,00 TL'nin fiil tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekili davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ...Ş. vekili davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Mahkemece Verilen İlk Karar
Mahkemece 18.03.2015 tarih, 2014/1075 E. ve 2015/256 K. sayılı kararı ile davanın kabulüne karar vermek gerekmiş, 18.04.2012 tarihinde Ulukışla ilçesinde davalılardan TCDD'ne ait iki trenin çarpışması ile davacıya ait 162 adet gazlı fırının hasara uğraması sebebiyle 27.230,68 TL zararın haksız fiil tarihi olan 18.04.2012 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine dair karar verilmiş, karar davalı ...Ş. vekili ve TCDD vekilince temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı
Dairemizin 12.04.2016 tarih, 2015/8352 E. ve 2016/4023 K. sayılı kararıyla davanın taşıma sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkin olup, Mahkemece davalı ...Ş'nin Mediterrenean Shipping'in Türkiye Acentesi olduğu, taşımayı üstlendiği ve akdi taşıyıcı olarak zarardan sorumlu bulunduğu değerlendirilerek yazılı şekilde bu davalı hakkında da hüküm kurulmuş ise de, davalı ...Ş. ile davacı arasında dava konusu emtianın Kayseri'den Mersin'e tren yolu ile taşınmasına dair bir sözleşme bulunmadığı gibi davalının bu taşımayı üstlendiğine dair bir delil de dosya arasında bulunmadığı, bu itibarla Mahkemece bu davalı yönünden yazılı gerekçe ile hüküm kurulması doğru bulunmadığı, hükmün bu nedenle davalı ...Ş. yararına bozulması gerektiği, davalı TCDD vekilinin temyiz itirazlarına ilişkin dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, Mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı TCDD vekilinin aşağıdaki bent dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddi gerektiği, ancak, Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, somut olayda 24 ocağın ağır hasarlı bulunduğu, 138 ocağın ise bazı yerlerinde hafif hasar bulunduğu belirlendikten sonra toplam 162 ocağın fatura bedeli esas alınıp, nasıl hesaplandığı denetlenemeyen sovtaj değeri düşüldükten sonra ortaya çıkan miktar, zarar belirlendiği, ancak bu hesap şekli ile ulaşılan sonuç hüküm kurmaya yeterli olmadığı gibi denetlemeye de imkan vermediği, bu itibarla Mahkemece, dosya kapsamında yapılmış olan bu belirlemeler karşısında davacının toplam 162 adet ocakta oluşan hasar yönünden uğradığı zararın denetlemeye imkan verecek şekilde belirlenip sonucuna göre bir hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı olarak hüküm kurulması doğru bulunmadığı gerekçesi ile kararın davalı TCDD yararına bozulmasına karar verilmiştir.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 07.11.2019 tarih, 2018/344 E. ve 2019/915 K. sayılı kararı ile davacının davalı ...Ş. hakkındaki davasının reddine, davacının davalı TCDD Taşımacılık A.Ş. hakkındaki davasının kabulü ile, 27.230,68 TL tazminatın kaza tarihi olan 18.04.2012 tarihinden itibaren işleyecek avans (ticari) faizi ile bilikte davalı TCDD Taşımacılık A.Ş.'den alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, karar davalı TCDD A.Ş. vekilince temyiz edilmiştir.

Karar, Dairemizin 30.11.2020 tarih, 2020/700 E., 2020/5520 K. sayılı kararıyla onanmıştır. TCDD Taşımacılık A.Ş. vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

D.Karar Düzeltme Kararı
Dairemizin 09.03.2022 tarih, 2021/2652 E. ve 2022/1675 K. sayılı kararıyla davanın devamı esnasında 6461 sayılı Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkındaki Kanunu'nun (6461 sayılı Kanun) 01.05.2013 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdiği ve Yasa’da gösterilen TCDD Taşımacılık A.Ş. 17.06.2016 tarih 9099 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi’nde yayınlanarak tüzel kişilik kazandığı, 6461 sayılı Kanun’un “Devir Hükümleri” başlıklı geçici 1 inci maddesi (a) bendinde, Şirkete devredilecek personel ile cer, yük ve yolcu taşıma hizmetlerinde kullanılan çeken ve çekilen araçlarla, bunlarla ilgili her türlü diğer araç, gereç ve cihazların belirlenmesi ve personelin kadro ve pozisyonlarıyla, “araç, gereç ve cihazların ise hak, alacak, borç ve yükümlülükleriyle birlikte” şirkete devredilmiş sayılacağının hüküm altına alındığı, Geçici 1. maddenin (b) bendinde de, (a) bendi kapsamında devredilen personel ile araç, gereç ve cihazlarla ilgili TCDD’ce taraf olunan işlem ve sözleşmelerde Şirketin taraf olacağı ve derdest dava ve takiplerde Şirketin kendiliğinden taraf sıfatı kazanacağı, yine “bu hususlarla ilgili olarak” TCDD tarafından yapılan iş ve işlemler sebebiyle açılacak davanın Şirkete yöneltileceği düzenlenmiş ise de; TCDD sorumluluğunda olan yük ve yolcu taşıma işlerinden kaynaklanan davalar için kanun metninde herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, bu durumda, yük ve yolcu taşıma işlerinden kaynaklanan davaların kendi mecrasında devam etmesi gerektiğinden, davalı TCDD Taşımacılık A.Ş. vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile Mahkemece, davanın dava dilekçesinde davalı olarak gösterilen TCDD Genel Müdürlüğü’ne karşı görülmesi ve işbu davalı hakkında hüküm kurulması gerekirken, 31.08.2018 tarihli ara karar ile taraf değişiklikliğine gidilerek TCDD Taşımacılık A.Ş.'nin davalı olarak kabulüyle aleyhine hüküm kurulması doğru olmadığı gerekçesi ile Dairemizin 30.11.2020 tarih 2020/700 E., 2020/5520 K. sayılı onama ilamının kaldırılmasına, Yerel Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

E. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davalı ... hakkındaki davasının reddine, davacının davalı TCDD Genel Müdürlüğü hakkındaki davasının kabulü ile 27.230,68 TL'nin kaza tarihi olan 18.04.2012 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı TCDD Genel Müdürlüğünden alınarak davacıya verilmesine, TCDD Taşımacılık A.Ş. hakkında taraf sıfatı kalmadığından hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü
temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle; 6461 sayılı Kanun gereğince dava konusu olayla ilgili yapılan tüm işlemlerin TCDD Taşımacılık A.Ş.'ye devredildiğini, husumet itirazında bulunduklarını, dosyada mübrez taşıma belgelerinde görüleceği üzere göndericinin ... Şirketi olduğunu, kaza sonrası teslim tutanağının 4 ve 5. maddesi “ … işbu tutanak ile kaza dolayısıyla firma tarafından Kuruluşumuz aleyhine tazminat talebinde bulunulmayacağı ve hukuki yollara başvurulmayacağı taahhüt altına alındığını, ayrıca firmanın bu tutanağa konu taşıma işine ait içindeki eşya ile birlikte her bir konteyner dolayısıyla sigorta şirketi ile yaptığı sözleşme hükümlerinden dolayı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü aleyhine rücu v.s. nedenlerle dava açılmayacağını ve bu konuda doğacak tüm ödemelerin ... tarafından yerine getirileceği hususu işbu tutanak ile tarafların karşılıklı iradesi ile taahhüt altına alınmıştır.” şeklinde olduğunu, işbu tutanaklar nedeniyle gönderici firma ... Şirketi'nin dahi müvekkil idareden herhangi bir talebi olamayacakken aralarında hukuki ilişkinin olmadığı davacı şirketin kendilerine husumet yöneltmesinin mümkün olmadığını, bu nedenle husumet yönünden müvekkil idare adına davanın reddi gerektiğini, zira TCDD Yurtiçi Eşya Tarifesinin 3 üncü bölümünün Tazminat Verme Koşulları başlıklı 3.5.5.maddesi ''a) Esas olarak, taşıma belgesi üzerinde beyan edilen değerin, kg. başına düşen değeri dikkate alınmak suretiyle, tazminat verilir. a)Gönderici, her ne kadar taşımaya verdiği eşyanın gerçek değerini bildirmek ve bunu taşıma belgesinin ilgili hanesine yazdırmak zorunda olmakla beraber, taşımada kaybolan, çalınan veya hasarlanan eşya için yapılacak tazminat işlemleri sırasında istenilen fatura vs. gibi eşya değerini kanıtlayıcı belgelerin, gönderici tarafından ibraz edilememesi halinde, eşyanın gerçek değerini saptamak üzere gerekli araştırma yapmaya ve bu araştırmalar sonucu saptayacağı, değerleri uygulamaya, TCDD İşletmesi yetkilidir. Şu kadar ki, TCDD’nin saptayacağı değer ile göndericinin beyan ettiği değer arasında bir fark var ise, bunlardan düşük olanı, tazminata esas teşkil eder…b)Tazminat talebini, taşıma belgesinde kayıtlı gönderici veya alıcı yapabilir.Tazminat, olay; eşya gönderici mülkiyetinde iken meydana gelmiş ise, göndericiye, Taşıma belgesinin ilgili nüshası alıcı tarafından imzalanmış ise alıcıya verilir…” şeklinde olduğunu, yine Yurtiçi Yük Taşımalarında Meydana Gelen Aksaklıklara İlişkin Yönergenin Tazminat İşlemleri ve Soruşturmaların Yapılması başlıklı yedinci bölümünün Tazminat İşlemleri başlıklı 20.Maddesi ise aynen " Taşıma sırasında kaybolan, çalınan veya hasarlanan eşyanın değeri tazminat işlemleri sırasında gönderici tarafından fatura gibi gerekli belgelerle kanıtlanmak zorundadır. Göndericinin bu belgeleri ibraz edememesi halinde, TCDD eşyanın gerçek değerini tespit için gerekli araştırma yapmaya ve bu araştırmalar sonucu saptayacağı değerleri uygulamaya yetkilidir. TCDD’nin saptayacağı değer ile göndericinin beyan ettiği değer arasında bir fark var ise, bunlardan düşük olanı, tazminata esas teşkil eder. b-Taşıma sırasında eşyanın tamamının kaybolması veya tamamının niteliğini yitirecek şekilde hasarlanması halinde, gerek taşıma belgesinde belirtilen ve gerekse bu maddenin (a) bendinde açıklanan esaslara göre saptanan değerler üzerinden bedeli, göndericiye ödenir. d-Tazminat talebini, taşıma belgesinde kayıtlı gönderici veya alıcı yapabilir. Tazminat; Olay eşya, gönderici mülkiyetinde iken meydana gelmiş ise göndericiye; taşıma belgesinin 1inci nüshası alıcısı tarafından imzalanmış ise alıcıya verilir. g-Tazminat işlemlerinde TCDD mevzuatları geçerlidir…”şeklinde olduğunu, TCDD Yurt İçi Eşya Tarifesi ve Yurtiçi Eşya Taşımalarında Meydana Gelen Aksaklıklara İlişkin Yönerge gereğince müvekkilin davacı şirkete herhangi bir ödeme yükümlülüğü bulunmadığını, zira, Demiryolu ile eşyayı gönderen firma Mahkemeyede sunulan tutanak ile müvekkilden herhangi bir tazminat talebinin bulunmadığını bildirdiğini, buna rağmen davacı şirketin müvekkil idareden talebinin olması mümkün olmadığını, karara konu tazminat miktarı fahiş ve afaki bir rakam olduğunu, ayrıca ticari taşıma belgesinde eşyanın bildirilen değeri 10.000,00 TL’dir. Bu bedelin dışında bir bedelin talep edilmesinin mümkün olmadığını, müvekkilime herhangi bir ihbar yapılmadığını, bu sebeple kararda belirtilen faizin başlangıç tarihi ile faiz türünün hatalı olduğunu, yerel Mahkemenin kararına esas alınan bilirkişi raporu kabul edilebilir olmadığı gibi sovtaj bedeli fahiş derecede düşük belirlendiğini, objektif tespit yapılmadığını, sovtaj bedelinin neye göre ve hangi kriterlere göre tespit edildiğininde gerekçelendirilemediğini, bilirkişi kurulu raporunda, "...138 adet gazlı fırın içinde bazıları kolisi açıldığında sanki hasarsız gibi göründüğü, ancak alınan darbe ile gaz sistemlerinde kaçakların olabileceği düşünülmekte olup, ..." şeklinde ihtimale dayalı olarak hasar tespitinde bulunulduğunu, oysa ki yeni fırınların fabrika çıkışlarında dahi böyle bir ihtimal varken bilirkişiler tarafından sadece ihtimale dayalı bir şekilde rapor tanzim edilmesi ve fırınların hepsinin hurdaya çıkartılması kabul edilemeyeceğini, bununla birlikte sadece bir ihtimal gaz sızdırması olabilir denilse bile bu kadar düşük sovtaj bedeli belirlenmesinin mümkün olmadığını, bilirkişilerin öncelikle söz konusu fırınların hasar durumlarına göre; hurdaya çıkarılacak olanlar, basit tamirle giderilebilecek olanlar ve sağlam kalanlar olarak kategorize etmeleri ve buna göre hasar bedellerini tespit etmeleri gerektiğini, bu şekilde rapor tanzim edilmesi usul ve yasaya açıkça aykırı olduğunu, dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerden de görüleceği üzere Ticari Taşıma Belgesinde eşyanın bildirilen değerinin 10.000,00 TL olduğunu, dolayısıyla müvekkil Teşekkülün bunun üstünde bir rakam olan 27.873,19 TL'den sorumlu tutulması usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6461 sayılı Kanun'un Geçici 1 inci maddesinin (a) bendi.

3. Değerlendirme
Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre, davalı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğüne yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

15.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.