YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2023/5270 E.  ,  2024/2465 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2022/693 Esas, 2023/687 Karar
ve Yarışları İktisadi İşletmesi vekili Avukat
...
DAVALILAR :1....
2.... vekilleri Avukat ...

HÜKÜM :Davanın reddine

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalıların murisi ...'nın müvekkilinin ganyan bayisi olduğunu, ...'nın 30.12.2011 tarihinde vefat ettiğini, davalıların bu hususta müvekkiline bilgi vermeyerek 16.04.2012 tarihine kadar bayilik faaliyetlerine devam ettiklerini ve bayilik primlerini aldıklarını, satış sonucu elde edilen hasılatın müvekkiline ait olduğunu, Ganyan Bayiliği Yönetmeliğinin 15 inci maddesi gereğince müvekkilinin onayı olmadan yapılan hisse devrinin geçersiz olduğunu, bayilik münhasıran şahsa verildiğinden, miras yoluyla dahi mirasçılarına intikal etmeyeceğini, hasılat prim alacağının tahsili için başlatılan takibin davalıların itirazı üzerine durduğunu ileri sürerek itirazın iptaline ve %20 oranında icra inkâr tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkillerinin murisi ...'nın ganyan bayisinin işletmesini fiilen dava dışı ...'ya devrettiğini, işlemlerin bu şahıs tarafından yapıldığını, bu durumun davacı tarafından da bilindiğini, müvekkillerinin ganyan bayiliği ile hiçbir ticari ve fiili ilişkileri olmadığını, prim tahsilatı yapmadıklarını, davacının iddia ettiği zararın kendi ihmal ve kusurundan kaynaklandığını, murisin terekesinin borca batık olduğunu, müvekkillerinin mirası hükmen reddetmiş sayıldıklarını, Ganyan Bayiliği Yönetmeliğinin 15 inci maddesi gereğince sözleşmenin bayinin ölümü ile son bulduğunu, borçlardan mirasçıların sorumlu tutulamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Mahkemece Verilen İlk Karar
Mahkemece 15.04.2015 tarih, 2014/871 E. ve 2015/314 K. sayılı karar ile murisin davalılardan başka da mirasçıları olduğu, murisin mirasçılarından bir veya birkaçına karşı takip yapılabileceği, ödeme durumunda kalan mirasçının diğerlerine rücu hakkı bulunduğu, davacının murisin sadece iki mirasçısına yönelik yapmış olduğu takibin yerinde olduğu, davalıların mirası reddetmedikleri, murisin aczinin açıkça ispat edilmediğini, davacı ile muris arasındaki sözleşme ilişkisi kapsamında üyelik devir işlemleri resmi olarak tamamlanmadan başkasının adına aktarılmasının mümkün olmadığı, davalıların iddiası itibariyle ... tarafından işletilmekte olsa bile bu hususun tamamen davalılar ile ... arasındaki hukuki ilişki olduğu, davacıyı ilgilendirmediği, davacının davalılardan alacaklı olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne itirazın kısmen iptali ile takibin 26.755,34 TL asıl alacak üzerinden devamına, davalılar aleyhine icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmiş, karar davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı
Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 26.09.2016 tarih, 2016/2508 E. ve 2016/12611 K. sayılı kararıyla mirasçılar arasında zorunlu takip ve dava arkadaşlığı olduğu, murisin ölüm tarihine göre terekesi iştirak halinde olduğundan tüm mirasçılarına karşı takip ve dava açılması gerektiği, davalıların, kendilerinin dava konusu işletme ile ilgileri bulunmadığını, bu yeri takibe itiraz etmeyen dava dışı ...'nın fiilen işlettiğini savundukları, bu savunmanın doğru olduğunun kanıtlanması halinde hasılat prim bedellerinden davalıları sorumlu tutmanın doğru görülemeyeceği, bunun yanında muris ile yapılan sözleşmenin 15 inci maddesinde bayiliğin şahsa ilişkin olup mirasçılara intikal etmeyeceği hükmü bulunduğu, bu hüküm karşısında murisin ölümünden sonraki borçlardan mirasçıların sorumlu tutulmasının hangi hukuki gerekçeye dayandırıldığının da tartışılması gerektiği, davalıların murisin terekesinin borca batık olduğunu ve bu nedenle mirası reddettiklerini savundukları, Mahkemece bu savunma üzerinde de durulmadığı anlaşıldığından Mahkemece belirtilen hususlar üzerinde durulup tartışılarak varılacak sonuç dairesinde bir karar verilmesi gereğine işaret edilerek karar davalılar yararına bozulmuştur.

C. Mahkemece Verilen Direnme Kararı
Mahkemenin 02.11.2018 tarih, 2018/708 E., 2018/1021 K. sayılı kararı ile ilk karardaki gerekçeler tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiş, karar davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

D. Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin İnceleme Kararı
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na (6100 sayılı Kanun) 6763 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 45 inci maddesi ile eklenen Geçici 4 üncü madde hükmü gereğince Dairece yapılan incelemede, Daire kararının yerinde olduğu belirtilerek temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

E. Hukuk Genel Kurulu Kararı (İkinci Bozma Kararı)
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 26.05.2022 tarih, 2019/(19)11-719 E., 2022/752 K. sayılı ilâmı ile para alacağına ilişkin dava ve takiplerin mirasçıların tamamına karşı yürütülmesine gerek bulunmadığı, Özel Dairenin murisin tüm mirasçılarına karşı takip yapılması ve dava açılması yönündeki bozma gerekçesinin yerinde olmadığı, davalıların, murisin terekesinin borca batık olduğu ve mirası reddettikleri yönündeki savunmaları üzerinde durulması gerekirken, bu yönde araştırma yapılmadan karar verilmesinin doğru olmadığı, davalıların, söz konusu ganyan bayiliğinin icra takibine itiraz etmeyen dava dışı ... tarafından işletildiğini savundukları, muris ile yapılan sözleşmede yer verilen Ganyan Bayiliği Yönetmeliğinin 15 inci maddesinde, bayiliğin şahsa ilişkin olup mirasçılara geçmeyeceğinin belirtildiği, bu hükme göre murisin ölümünden sonraki borçlar yönünden mirasçıların sorumluluğunun mahkemece değerlendirilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı olduğu gerekçesiyle direnme kararının değişik gerekçe ve nedenlerle bozulmasına kesin olarak karar verilmiştir.

F. Mahkemece Hukuk Genel Kurulunun Bozmasına Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar dışındaki mirasçılar tarafından muris ...'nın mirasının hükmen reddi istemiyle açılan davada yapılan yargılama sonucunda İstanbul 21. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/74 E. 2021/381 K. sayılı kararı ile murisin ölüm tarihi itibarıyla aktif malvarlığı olmadığı, terekesinin borca batık olduğunun tespitine karar verildiği, kararın kesinleştiği, Mahkemenin bu tespitinin işbu dosya yönünden kesin delil mahiyetinde olduğu, murisin varislerince verilmiş veraset ve intikal beyannamesi olmadığı, davalı vekilinin 18.11.2014 tarihli dilekçesi ile, murisin ölümünden önce, 01.01.2000 tarihinden itibaren dava konusu ganyan bayinin dava dışı ... tarafından işletilmesine ilişkin sözleşme fotokopisini dosyaya sunduğu, ceza dosyasındaki beyanlarda da ganyan bayinin devrinin gerçekleştiğinin belirtildiği, ceza dosyasında ...'nın murisin vefatından sonra davalı ...'in kasadaki parayı aldığına ilişkin beyanı dışında davalıların murisin ölümünden sonra terekeyi sahiplendiğine ilişkin delil olmadığı, muris ile yapılan sözleşmede yer verilen Ganyan Bayiliği Yönetmeliğinin 15 inci maddesinde, bayiliğin şahsa ilişkin olup mirasçılara geçmeyeceğinin belirtildiği, davalılar yönünden mirasın hükmen reddine ilişkin yasal şartların gerçekleştiği gerekçesiyle pasif husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; terekenin borca batık olduğunun ispat yükünün bunu iddia eden davalılarda olmasına rağmen anılan iddianın davalılar tarafından ispat edilemediğini, Mahkemenin gerekçeli kararında açıkça ceza dosyasında ...'nın murisin vefatından sonra davalı ...'in kasadaki parayı aldığına ilişkin beyanda bulunduğunun belirtildiğini, davalılar tarafından murisin mirasının reddedilmediğini, bu beyanın hükümde dikkate alınmamasının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davalıların murisi ...'nın Ganyan Bayii olarak sözleşme imzaladığı bayilikle ilgili hasılat prim borcu alacağının tahsili talebiyle başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 605 inci, 606 ncı ve 641 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

26.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.