YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2023/5014 E.  ,  2024/2325 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
(Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)
SAYISI : 2022/653 Esas, 2023/296 K.
ASIL VE BİRLEŞEN DAVALARIN
DAVACILARI :1.Akyıldız Tüt. Ür. Nakl. Tem. ve İnş. San. Tic. Ltd. Şti. vekili Avukat ...
2. Silvan Gap Nak. Taah. İnş. Tur. Ltd. Şti. vekili Avukat
...
ASIL VE BİRLEŞEN 2009/21 ESAS SAYILI
DAVA DAVALILARI : 1. Doğa Nakli. Tems. ... vekili Avukat ...
2. ...
3. Yaşar Yıldırıım
BİRLEŞEN HENDEK 2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ 2019/72 ESAS SAYILI DAVA
DAVALISI : Sümer Holding A.Ş. vekili Avukay ...

25.02.2019 (Birleşen dava 2019/72 E.)
HÜKÜM : Asıl ve birleşen 2009/21 esas sayılı davanın kısmen kabulüne,
Birleşen Hendek 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 2019/72 esas sayılı davanın reddine

Taraflar arasındaki tazminat asıl ve birleşen davalarının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda mahkemece asıl ve birleşen 2009/21 esas sayılı davanın kısmen kabulüne, birleşen Hendek 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 2019/72 esas sayılı davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, asıl ve birleşen davalarda davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1.Davacılar vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkillerinin Tekel A.Ş.’ne ait İstanbul sigara fabrikası müdürlüğünden Tokat ve Adana sigara fabrikalarına muhtelif sigara taşıma işlerini ortak girişim olarak üstlendiğini, Tekel A.Ş. ile yaptığı sözleşme gereğince taşıma işini üçüncü şahıslara da yaptırabileceğini, davalılar malik, sürücü ve alt taşıyan şirket tarafından İstanbul fabrikasından alınıp Tokat fabrikasına götürülmekte olan sigara emtiasının aracın yanması sonucu tamamen zayi olduğunu ileri sürerek fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydıyla 30.000,00 TL tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davacılar vekili birleşen Hendek Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/21-191 sayılı dava dilekçesinde; müvekkillerinin Tekel A.Ş.’ye ait İstanbul sigara fabrikası müdürlüğünden Tokat ve Adana sigara fabrikalarına muhtelif sigara taşıma işlerini ortak girişim olarak üstlendiğini, Tekel A.Ş. ile yaptığı sözleşme gereğince taşıma işini üçüncü şahıslara da yaptırabileceğini, davalılar malik, sürücü ve alt taşıyan şirket tarafından İstanbul fabrikasından alınıp Tokat fabrikasına götürülmekte olan sigara emtiasının aracın yanması sonucu tamamen zayi olduğunu ileri sürerek 150.000,00 TL’nin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davacılar vekili birleşen Hendek 2.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2019/72 Esas sayılı dava dilekçesinde; asıl davaya konusu olaya ilişkin düzenlenen bilirkişi raporlarında Tekel A.Ş.'nin %50 kusurlu olduğunun tespit edildiği, zarara uğrayan emtia nedeniyle Tekel A.Ş.'nin hakedişten kesinti yaptığını, Tekel A.Ş.'yi devralan davalıya karsı dava açılması için taraflarına süre verildiğini ,leri sürerek 90.000,00 TL'nin davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... vekili asıl ve birleşen davaya ilişkin cevap dilekçesinde; açılan davayı kabul etmediklerini, tekel yetkilileri ile davacılar arasında akdedilen 20.10.2004 tarihli nakliye sözleşmesinin 11 inci maddesinde yüklemelerin idarece verilecek temrin doğrultusunda yapılacağının belirtildiğini, yüklemenin bizzat tekel yetkilileri ve davacılar tarafından yapıldığını, fazla yük atıldığını, yüklemenin fazla olduğunu beyan edilmesine rağmen, istiap haddinin bir misli kadar fazla yük yüklendiğini, uyarıların dikkate alınmadığını, bu yüklemeden doğan yangından sorumlu olmadıklarını, davacıların Tekel A.Ş.'ye ödeme yaptıklarına ilişkin belge bulunmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ...-... vekili asıl ve birleşen davaya ilişkin cevap dilekçesinde özetle, davacı ... firması yetkilisi müvekkilini arayarak Tokat' a yük olduğunu, araç temin etmesini istediğini, müvekkili firmanın da ... plakalı araç sahibi olan ... ile Silvan Gap firması arasında komisyon karşılığında aracılık yaptığını, müvekkiline husumet düşmediğini, müvekkili aleyhine açılan davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, araca fazla yük yüklendiğini, yüklemenin Silvan Gap ve Tekel yetkililerinin talimatıyla yapıldığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

3.Davalı ..., davanın reddini talep etmiştir.

4.Birleşen Hendek 2.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2019/72 Esas sayılı davasında davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu olay üzerinden 14 yıl geçtiğini ve davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, olay sebebiyle başmüfettiş raporunun hazırlandığı ve tespit edilen zararın davacılar tarafından ödendiğini, meydana gelen zarardan davacıların sorumlu olduğunu, kaldı ki buna ilişkin ödeme de yaptıklarını, davacı tarafın sözleşmeye aykırı olarak işi alt yükleniciye verdiğini, bilirkişilerin sözleşme hükümlerini nazara almadan rapor hazırladıklarını, kusur raporunu kabul etmediklerini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Mahkemece Verilen Önceki Karar
Mahkemece 06.03.2013 tarih, 2012/283 E. ve 2013/80 K. sayılı kararı ile davanın kabulüne ilişkin verilen kararın bir kısım davalılar vekilinin temyizi üzerine “dava koşulu olarak üst taşıyıcı olan davacının mal sahibine ödeme yapıp yapmadığının araştırılması” gerektiği gerekçesiyle bozulduğu, mahkemece bozma ilamına uyularak, davacı tarafından üst taşıyıcı olarak davalıların taşımasını yaptığı emtianın yanarak hasarlanması nedeniyle hasar bedelinin mal sahibine ödendiği, meydana gelen hasardan davacının bir kusurunun bulunmadığı, davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, kararı davalı ...-... vekili temyiz etmiştir.

B. Bozma Kararı
Dairemizin 23.09.2014 tarih, 2013/12439 E. ve 2014/14318 K. sayılı kararıyla taşıma konusunda uzmanlığı bulunan bir bilirkişinin de içinde bulunduğu heyetten yeniden rapor alınarak, istif hatası veya istiap haddinin üzerinde yükleme yapılıp yapılmadığı, yangın oluşumuna istif hatası veya fazla yükleme yapılmasının yol açıp açmadığı, dolayısı ile taşıyıcının hasardan tümüyle mi yoksa nezaret görevini yerine getirmemesi nedeniyle müterafik kusuru dairesinde mi sorumlu tutulacağı belirlenerek, sonucuna göre bir karar verilmesi gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile meydana gelen zarara aşırı yükleme sebebiyet vermiş olup aşırı yüklemeyi yaparak gönderen Tekel Müdürlüğü ile fazla yüklemeyi bilmelerine rağmen taşımayı yapıp herhangi bir itirazda bulunmamaları sebebiyle üst ve alt taşıyıcıların zararın oluşmasından sorumlu oldukları, yüklemeyi yapan Tekel Müdürlüğü'nün %50 oranında, taşımacıların %25'er oranında kusurlu oldukları, davalı ... ve temsilcisinin ise taşıma komisyoncusu durumunda bulunduğu, taşıyıcıyı seçerken yeterli özeni göstermediği ya da kasıtlı ve kusurlu davrandığının ispatlanamadığı, aksine taşıyıcıyı seçerken yeterli özeni gösterdiği ve yüklemenin basar tonajda yapılması gerektiğine ilişkin antetli araç fişi yolladığı gibi nezaret sorumluluğu olmamasına rağmen bir çalışanını yükleme yapan kuruma gönderdiği hususları nazara alındığında zararın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığı, birleşen Hendek 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/72 E. sayılı dosyası yönünden; davalıya dava dilekçesi tebliğ edilmemesine karşılık davalı vekili 27.03.2019 tarihli cevap dilekçesinde zamanaşımı itirazında bulunduğu, olayın 14.09.2005 tarihinde gerçekleşmesine karşılık davanın 25.02.2019 tarihinde açıldığı yanı davanın 10 yıllık zamanaşımı süresi içinde açılmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen 2009/21 esas sayılı davası yönünden; davacının davalı ...-...'a karşı açmış olduğu davanın reddine, davalılar ... ve ...'a karşı açmış olduğu davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 45.333,00 TL'nin davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, birleşen Hendek 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/72 E. sayılı davası yönünden davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davalarda davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; taşıma işleri komisyoncusunun tek görevinin taşımaya nezaret etmek olmadığını, davalı ... Nakliyatın bu çerçevede sorumlu olduğunu, davalı ... ve ...'ın önceki kararı temyiz etmedikleri ve müvekkili lehine usuli müktesep hak oluştuğunu, somut olayda rücu edilecek kişinin yargılama sırasında öğrenildiğini, önceden tespit edilmesinin mümkün olmadığını, birleşen davada davalı ...Ş.'nin selefinin kusuru kendisi belirleyip kesintiyi yaptıktan sonra dava yöneltmelerinin mümkün olmadığını, iki yıllık sürenin bilirkişi raporunun kendilerine tebliğinden itibaren başlaması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Asıl ve birleşen davalar, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6762 sayılı Kanun) 767, 781, 784, 787, 808, 809 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Mahkemece verilen 2012/283 Esas, 2013/80 sayılı kararda asıl ve birleşen 2009/21 esas sayılı davada davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları gerekçesiyle davaların kabulüne, 180.000,00 TL'nin davalılardan tahsiline karar verilmiş, kararı davalı ...-... vekili temyiz etmiştir. Dairemizce verilen bozma ilamına göre de anılan davalı yararına mahkeme hükmü bozulmuş olup mahkemece bu karara uyulmakla davacıların yazılı hükmü temyiz etmeyen davalı ... ve ... bakımından usuli müktesep hakkı oluştuğu anlaşılmıştır. Oluşagelen müktesep hak gözetilmeksizin davalı ... ve ... lehine kusurları oranına denk gelen 45.333,00 TL üzerinden karar verilmesi doğru olmamış bozmayı gerektirmiştir.

2. 6762 sayılı Kanun'un 781 inci maddesine göre taşıyıcı eşyanın kendisine teslim edildiği tarihten gönderilene teslim olunduğu tarihe kadar geçen müddet içinde uğradığı zıya ve hasardan mesul olup zıya ve hasarın kendi kusurundan doğmıyan bir sebepten, eşyada zaten mevcut noksan ve ayıplardan, yahut eşyanın mahiyetinden veya ambalajın fena yapılmasından, gönderen veya gönderilenin fiilinden yahut verdikleri emir ve talimatın tatbikından ileri geldiğini ispat edecek olursa mesuliyetten kurtulur.

Dairemizin 2013/12439 Esas ve 2014/14318 Karar sayılı kararıyla da somut olayda istif hatası veya istiap haddinin üzerinde yükleme yapılıp yapılmadığı, yangın oluşumuna istif hatası veya fazla yükleme yapılmasının yol açıp açmadığı, dolayısı ile taşıyıcının hasardan tümüyle mi yoksa nezaret görevini yerine getirmemesi nedeniyle müterafik kusuru dairesinde mi sorumlu tutulacağı hususunun aydınlatılması işaret edilmiştir. Bozma ilamımız, somut olayda fiili taşıyıcı konumunda olan Doğa Nakliyatın müterafik kusur oranında sorumluluktan kurtulmasına ilişkin olup müterafik kusur belirlemesi anılan davalıyı tümüyle sorumluluktan kurtarmaz. Zira yukarıda zikredilen kanun metninden de davalı fiili taşıyıcının sorumluluktan kurtulacağı hallerin sayıldığı görülmektedir. Bu durumda mahkemece asıl ve birleşen 2009/21 esas sayılı dosyada bozma ilamımızda işaret edilen husus aşılmak suretiyle davalı ...'ın tümüyle sorumsuzluğuna hükmedilmesi doğru olmamıştır.

3.Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, Mahkeme kararının Birleşen Hendek 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2019/72 esas sayılı dosyasındaki davaya ilişkin gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, asıl ve birleşen davalardaki davacılar birleşen işbu dosyaya ilişkin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Mahkemenin asıl ve birleşen 2009/21 esas sayılı dosyalara ilişkin kararının BOZULMASINA,

2.Asıl ve birleşen davalarda davacılar vekilini Birleşen Hendek 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2019/72 esas sayılı dosyasına ilişkin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile Birleşen Hendek 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2019/72 esas sayılı kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı harcın istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

21.03.2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.