YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2023/4482 E.  ,  2023/5883 K.
"İçtihat Metni"

I. BAŞVURU
Başvurucu İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 11.07.2023 tarih, 2023/741 muhabere sayılı yazısı ile bankacılık ve finans davalarına bakmakla görevli olan asliye ticaret mahkemeleri ile aynı yerdeki diğer asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olup olmadığı konusunda İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14, 16, 43 ve 44. Hukuk Dairelerinin kesin kararları arasında farklılık bulunduğunu belirterek bu farklı uygulamaların giderilmesi için gereğinin yapılmasını talep etmiştir.

II. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ HUKUK DAİRELERİ BAŞKANLAR KURULU KARARI
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulunun 14.07.2023 tarihli ve 2023/34 uyuşmazlığın giderilmesi E. sayılı kararı ile; Başkanlar Kurulunca, Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) 1. Dairesinin 1232 sayılı kararında belirtilen asliye ticaret mahkemeleri ile aynı yerde bulunan diğer asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olmayıp iş dağılımı ilişkisi olduğu, bu nedenle dosya kendisine yanlış tevzi edilen mahkemenin görevsizlik kararı değil, kesin nitelikte iade/ gönderme kararı vererek esasını bu kararla kapatması gerektiği, dosyayı doğru mahkemeye tevzi edilmek üzere tevzi bürosuna göndermesi ve sorunun bu şekilde çözülmesi gerektiği görüşünün benimsendiği bildirilerek bu görüşle uyuşmazlığın giderilmesi için dosyanın Yargıtay 11. Hukuk Dairesine gönderilmesine oy çokluğuyla karar verilmiştir.

III. UYUŞMAZLIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU KARARLAR
A. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin .... sayılı ve 43. Hukuk Dairesinin 2022/487 E., 2022/550 K. sayılı kararlarıyla; HSK 1. Dairesinin 1232 sayılı kararında belirtilen asliye ticaret mahkemeleri ile aynı yerdeki diğer asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu benimsenmiştir.

B. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesinin 2022/1811 E., 2022/1369 K. sayılı ve 44. Hukuk Dairesinin 2022/1675 E., 2022/1803 K. sayılı kararlarıyla; HSK 1. Dairesinin 1232 sayılı kararında belirtilen asliye ticaret mahkemeleri ile aynı yerdeki diğer asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olmadığı, görevsizlik kararı değil, gönderme kararı verilmesi gerektiği benimsenmiştir.

IV. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
HSK 1. Dairesinin 1232 sayılı kararıyla bankacılık ve finans uyuşmazlıklarına bakması kararlaştırılan asliye ticaret mahkemeleri ile aynı yerdeki diğer asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi mi yoksa iş dağılımı ilişkisi mi olduğu noktasında toplanmaktadır.

B. İlgili Hukuk
1.Bölge adliye mahkemelerinin benzer olaylarda kesin nitelikteki kararları arasındaki uyuşmazlığın giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 35 inci maddesinde yer alan düzenlemedir.

2. 5235 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin beşinci fıkrası.

3. HSK 1. Dairesinin 25.11.2021 tarihli, 1232 sayılı kararı.

C. Değerlendirme
1.5235 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin beşinci fıkrası; "...İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde hukuk mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır. Özel kanunlarda başkaca hüküm bulunmadığı takdirde, ihtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır..." düzenlemesini içermekte olup bu düzenlemede verilen yetkiye istinaden HSK 1. Dairesinin 25.11.2021 tarihli ve 1232 sayılı kararı ile; "...Asliye ticaret mahkemelerine gelen işlerin vasıf ve mahiyeti itibarıyla çeşitli olması, bu çerçevede finans davalarının yoğunluğu ve niteliklerinin farklı olması göz önünde bulundurularak, gerek uygulama birliğinin sağlanması, gerekse etkinlik ve verimliliğin artırılması ile ihtisaslaşmanın önemi nazara alınarak, finans davalarında iş dağılımı bakımından iki veya daha fazla dairesi bulunan mahallerde ihtisaslaşmaya gidilmesinde fayda olacağı değerlendirilmiştir.

Kanuni düzenlemelerden ya da Hâkimler ve Savcılar Kurulunun kararlarından kaynaklı olarak, asliye ticaret mahkemesinin hangi dairelerinin iflâs ve konkordato, deniz ticareti ve deniz sigortaları gibi davalar dolayısıyla gelecek işlere ilişkin ihtisas mahkemesi sıfatıyla bakacağı gözetilerek, aynı dairelerde iş yoğunluğu oluşmaması bakımından finans davalarına olabildiğince farklı dairelerde bakılmak üzere ihtisas mahkemeleri belirlenmiştir..." denilerek devamında banka ve finans uyuşmazlıklarından kaynaklanan davalara bakacak asliye ticaret mahkemeleri, daire sayılarına göre belirlenmiştir.

2.Yukarıya metni alınan 5235 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin beşinci fıkrasında, "...İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde hukuk mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır. Özel kanunlarda başkaca hüküm bulunmadığı takdirde, ihtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenebilir...", HSK 1. Dairesi kararında ise, "...Asliye ticaret mahkemelerine gelen işlerin vasıf ve mahiyeti itibarıyla çeşitli olması, bu çerçevede finans davalarının yoğunluğu ve niteliklerinin farklı olması göz önünde bulundurularak, gerek uygulama birliğinin sağlanması, gerekse etkinlik ve verimliliğin artırılması ile ihtisaslaşmanın önemi nazara alınarak, finans davalarında iş dağılımı bakımından iki veya daha fazla dairesi bulunan mahallerde ihtisaslaşmaya gidilmesinde fayda olacağı değerlendirilmiştir..." denilerek yapılan düzenlemenin, mahkemelerin görevine ilişkin değil daireler arasındaki iş dağılımının belirlenmesine ilişkin olduğu açıkça belirtilmiştir.

3. Bu sebeple, açılan davanın konusu banka ve finans uyuşmazlıklarına ilişkin ise adliye tevzi bürosu, dosyayı HSK 1. Dairesinin 25.11.2021 tarihli ve 1232 sayılı kararı doğrultusunda ilgili mahkemeye tevzi edecek, tevzinin yanlış yapılması durumunda dosya kendisine tevzi edilmiş asliye ticaret mahkemesi, bu durumu tespit ederek dosyanın doğru daireye tevzi edilmek üzere tevzi bürosuna iadesine/ gönderilmesine karar verecektir. Dosya kendisine yanlış tevzi edilen asliye ticaret mahkemesinin vereceği karar, teknik anlamda bir görevsizlik kararı olmayıp gönderme kararı niteliğindedir.

4.Yukarıda açıklanan hususlar çerçevesinde, HSK 1. Dairesinin 1232 sayılı kararıyla bankacılık ve finans uyuşmazlıklarına bakması kararlaştırılan asliye ticaret mahkemeleri ile aynı yerdeki diğer asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi mi yoksa iş dağılımı ilişkisi mi olduğu noktasında toplanan uyuşmazlıkta, HSK 1. Dairesinin 1232 sayılı kararında belirtilen asliye ticaret mahkemeleri ile aynı yerde bulunan diğer asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olmayıp iş dağılımı ilişkisi olduğuna, dosya kendisine yanlış tevzi edilen asliye ticaret mahkemesinin görevsizlik kararı değil, gönderme kararı vererek esasını bu şekilde kapatması gerektiğine karar vermek gerekmiştir.

V. KARAR
1.HSK 1. Dairesinin 1232 sayılı kararıyla bankacılık ve finans uyuşmazlıklarına bakması kararlaştırılan asliye ticaret mahkemeleri ile aynı yerdeki diğer asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi mi yoksa iş dağılımı ilişkisi mi olduğu noktasında toplanan uyuşmazlıkta, HSK 1. Dairesinin 1232 sayılı kararında belirtilen asliye ticaret mahkemeleri ile aynı yerde bulunan diğer asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişkinin GÖREV İLİŞKİSİ OLMAYIP İŞ DAĞILIMI İLİŞKİSİ OLDUĞUNA, DOSYA KENDİSİNE YANLIŞ TEVZİ EDİLEN ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN GÖREVSİZLİK KARARI DEĞİL, GÖNDERME KARARI VEREREK ESASINI BU ŞEKİLDE KAPATMASI GEREKTİĞİNE,

2. Dosyanın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kuruluna gönderilmesine,

3. Karardan bir örneğin Bölge Adliye Mahkemelerinin hukuk dairelerine bildirilmesi için Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliğine gönderilmesine,

16.10.2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.