YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2023/4475 E.  ,  2024/3775 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul 1.Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/230 Esas, 2023/78 Karar
HÜKÜM : Asıl davanın reddi, karşı davanın kısmen kabulü

Taraflar arasındaki asıl patente tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, maddi ve manevi tazminat- karşı patentin hükümsüzlüğü davalarının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece asıl davanın reddine karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacılar- karşı davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar-karşı davalılar vekili asıl dava dilekçesinde, müvekkilinin, TR 2004/01066 T4 numarası ile patent belgesine bağlanan "... Çikolata Parçaları Üretme Yöntemi ve Aleti’’ isimli buluşun sahibi olduğunu, davalılardan ... Gıda’nın müvekkiline ait buluşun aynısını başka bir makineye uygulamak suretiyle kıvrık çikolata ürettiğini, diğer davalılarınsa üretilen bu ürünleri mağazalarında satışa sunduğunu, davalıların bu eylemlerin patent hakkına tecavüz ve haksız rekabet niteliğinde olduğunu ileri sürerek, haksız rekabetin ve tecavüzün tespiti ile önlenilmesini, tecavüzlü ürünlerin üretildiği makineler ve bu ürünler ile ilgili basılı evrak, fatura ve benzeri ticari belgelerin ve tanıtım vasıtalarının silinmesini veya imha edilmesini, 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin (551 sayılı KHK) 137 ve 138 inci maddelerine istinaden belirlenecek 20.000,00 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi tazminat ile 140 ıncı maddesine istinaden belirlenecek 3.000,00 TL yoksun kalınan kazancın davalılardan tahsilini ve kararın ilanını talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı-karşı davacı vekili asıl davaya cevap dilekçesinde, davacılara ait patent belgesiyle istemleri ve sınırları belirlenen makineyle müvekkiline ait makinenin farklı olduğunu savunarak davanın reddini istemiş, karşı davada, davacı karşı davalı tarafa ait patent belgesi kapsamında yer alan istemlerin tamamının yenilik ve tekniğinin bilinen durumunu aşma koşulunu taşımadığını ileri sürerek, davacı tarafa ait patent belgesinin hükümsüz kılınmasını talep etmiştir.

2.Asıl davada davalı konumunda bulunan diğer davalılar davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Mahkemece Verilen Karar
Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, 24.02.2015 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda, davalıya ait makinenin, davacıya ait patent belgesiyle istemleri ve sınırları belirlenen makineye benzer olmadığı bu nedenle patent hakkına tecavüzden söz edilemeyeceği gerekçesiyle asıl davanın reddine, davacıya ait patent belgesinde yer alan 1,2,3,4,5 ve 6 nolu istemlerin yenilik niteliğinde olduğu ancak tekniğin bilinen durumunu aşacak bir buluş içermedikleri bu nedenle patent belgesiyle korunmalarının mümkün olmadığı, 7 nolu istemin ise hem yenilik hem de tekniğin bilinen durumunu aştığı için patente konu edilebileceği gerekçesiyle karşı davanın kısmen kabulüne, davacıya ait patent belgesinin 1,2,3,4,5 ve 6 nolu istemler bakımından kısmen hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine karar verilmiştir. Kararı, davacılar- karşı davalılar vekili temyiz etmiştir.

B. Bozma Kararı
Dairemizin 25.10.2018 tarih, 2016/15011 E.- 2018/6716 K. sayılı kararıyla; " Asıl dava, patent hakkına tecavüzün tespiti, önlenmesi ve maddi ve manevi tazminatın tahsili, karşı dava davacıya ait patentin hükümsüz kılınması istemine ilişkindir. Mahkemece, asıl davanın reddine, karşı davanın ise kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Uyuşmazlığın niteliği itibariyle çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektirdiğinden HMK’nun 266 vd. maddeleri uyarınca bilirkişi görüşü alınması gerekir. Nitekim, mahkemece de bu husus kabul edilerek, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Mahkemece alınan 21.05.2013 tarihli raporda, hükümsüz kılınması talep edilen dava konusu patentin 6 numaralı isteminin yenilik ve buluş basamağı vasfını taşımadığı bu nedenle hükümsüz kılınması gerektiği ve davalı ... Gıda A.Ş’ye ait makinanın davacı patentinin ilk 6 istemine tecavüz eder nitelikte olduğu yönünde görüş bildirilmiştir. Makine Mühendisi Patent vekili ... tarafından düzenlenen kök ve ek raporlarda, davacıya ait patentte bulunan tüm istemlerin yeni ve buluş basamağı niteliğine sahip olduğu bu nedenle hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı, davalı ... Gıda A.Ş’ye ait makinanın davacı patentine tecavüz etmediği mütalaa edilmiştir. Mahkemece hükme esas alınan 24.02.2015 tarihli raporda ise, hükümsüzlük hususunda ilk iki raporla çelişecek şekilde, davacıya ait patente bulunan ilk 6 istemin yeni olduğu ancak buluş basamağı niteliğine sahip olmadığı belirtilerek patentin anılan istemler bakımından hükümsüz kılınması gerektiği bildirilmiş, asıl dava bakımından ise ilk rapor ile çelişecek şekilde patent hakkına tecavüzün söz konusu olmadığı sonucuna varılmıştır. Mahkemece, 24.02.2015 tarihli rapor benimsenmek suretiyle hüküm tesisi yoluna gidilmişse de, yukarıda yapılan özetten de görüleceği üzere önceki bilirkişi raporlarında asıl ve karşı davalar bakımından çelişki giderilmediği gibi farklı sonuçlara ulaşırken ilk iki raporda açıklanan görüşlere neden itibar edilmediğide açıklanmamıştır. Bu durumda, 24.02.2015 tarihli bilirkişi raporu da hüküm vermeye elverişli görülmediğinden mahkemece patent vekili ve patentin koruma altına aldığı buluş konusunda uzman kişilerden oluşan yeni bir bilirkişi heyeti oluşturularak, raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yetersiz bilirkişi raporu hükme esas teşkil ettirilmek suretiyle hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
" gerekçesiyle karar davacı-karşı davalılar yararına bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve numarası belirtilen karar ile; TR 2004/01066 Nolu “... çikolata parçaları üretme yöntemi ve aleti” buluş başlıklı patent belgesinin 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 no.lu istemlerinin buluş basamağı özelliği taşımadığı, patent tarifnamesinin 7 no.lu isteminin ise başvuru tarihi itibariyle yenilik vasfina haiz olduğu ve buluş basamağı içerdiği, 551 sayılı KHK'nın 7 nci maddesine göre tekniğin bilinen durumuna dahil olmayan buluşun yeni sayılacağı, tespit mahallinde görülen çikolata makinasının TR 2004/01066 no.lu “... çikolata parçaları üretme yöntemi ve aleti” buluş başlıklı patent belgesinin 1 ve 2 no.lu bağımsız isteminde tanımlanan tüm unsurları bünyesinde barındırmaması nedeniyle patent belgesinin koruma kapsamı dışında olduğu ve asıl davada patente tecavüzün şartlarının bulunmadığının anlaşıldığı, toplanan delillere göre problemin çözüm şeklinin eski tarihli dökümanlarda bulunmadığından ortalama bir uzman tarafından kolayca tahmin edilemeyeceği, dolayısı ile 7 no.lu istemin buluş basamağı kriterini taşıdığı anlaşıldığından, karşı davadaki hükümsüzlük talebinin kısmen kabul edilerek yeni olan ancak buluş basamağı kriterini taşımayan 1,2,3,4,5,6 no.lu istemler yönünden TR 2004 01066 T4 sayılı patentin kısmen hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, 7 no.lu istem yönünden ise hükümsüzlük talebinin reddine, asıl dava ile ilgili açıklanan gerekçelere göre dayanak olan patentin 1,2,3,4,5,6 no.lu istemleri hükümsüz kılındığı, hükümsüz kılınan bu istemler yönünden patentin baştan itibaren geçersiz sayılacağı, hükümsüzlük talebi reddedilen ve geçerli olan 7 no.lu istem yönünden de, davalının makinesinin üretim bandında dış örtüsünde açıklıklar olan ve içinde sıyırma bıçağı bulunan alt ve yan tarafından arada mesafe olmadan yapışık konumda bir sonsuz esnek taşıyıcı banta sahip tambur mekanizması ile dağıtma sistemi bulunmadığından, bunun yerine erimiş çikolatayı alt kısımdan geçen sonsuz esnek taşıyıcı banda püskürten enjeksiyon sistemi olduğundan ve ayrıca 2 no.lu istemde yer alan taşıyıcı bant dağıtım mekanizması da söz konusu üründe bulunmadığından, yani bağımsız istemin 2.1,2.2, 2.3 unsurunu bünyesinde barındırmadığından patentin 7 no.lu istemine ise birebir veya eşdeğer tecavüzünün bulunmaması sebebiyle davalı ... Çikolata San. Tic. A.Ş. ürünü yönünden patente tecavüz iddialarının subut bulmaması sebebiyle patentin koruması kapsamında olmayan adı geçen davalının ürettiği ürünleri satan diğer davalılar ... ve ... yönünden de subut bulmayan asıl davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar-karşı davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacılar-karşı davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacıya ait patent istemlerinin hükümsüz sayılmasının hukuka aykırı olduğunu, Mahkeme kararının aksine davacıya ait patente konu buluşun yasal koşulları sağladığını ve tüm istemler bakımından yeni, sanayiye uygulanabilir ve tekniğin bilinen durumunu aşar nitelikte olduğunu, 06.01.2023 tarihli bilirkişi raporunun eksik inceleme ve hatalı tespitler içerdiğini, somut dayanak ve gerekçe içermediğini, müvekkili patentinin çikolatanın çapraz bir şekilde kıvrılmasına getirdiği çözümleri görmezden gelerek farklı alandaki basit kıvrılma sistemlerini buluş basamağına esas alarak Mahkemece yanlış sonuca ulaşıldığını, Mahkemece müvekkilinin patentine tecavüzde bulunulmadığına karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, somut olayda davalı ... tarafından kullanılan makinenin müvekkili tarafından oluşturulan istemlerde yer alan esaslı unsurların tamamını içerdiğini, söz konusu makinede enjeksiyon bulunduğunu, tambur olarak isimlendirilmese de bu iki parçanın usul ve mantık itibariyle birbirinden farkı bulunmadığını, her iki üretim şeklinin müvekkili istemi ile korunduğunu, hiç bir inceleme yapılmadan 2 numaralı istemin olmadığından bahisle diğer istemlerin de olmadığına kanaat getirilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğini ileri sürerek ve resen tespit edilecek sebeplerle kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Asıl dava, patent hakkına tecavüzün tespiti, önlenmesi ve maddi ve manevi tazminatın tahsili, karşı dava davacıya ait patentin hükümsüz kılınması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

3. Değerlendirme
Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacılar-karşı davalılar vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR
Açıklanan sebeple;
Davacılar-karşı davalılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

09.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.