YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2023/3508 E.  ,  2024/5096 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/1809 Esas, 2023/359 Karar
HÜKÜM : Yeniden esas hakkında kurulan hüküm ile davanın kabulüne
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2019/12 E., 2019/579 K.

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, davalı şirket ile ithal kömür ticaretinde anlaştığını, ekte sundukları çeklerin ön ödeme şeklinde davalıya gönderildiğini, fakat davalı şirketin haziran ayı başında bağlantılarını geri çekmek istediklerini ve kömür ticaretini durduracaklarını bildirdiklerini, ancak müvekkilinin verdiği çekleri geri göndermediklerini, davacının 06.06.2015 tarihli çeki ödemek zorunda kaldığını ve bu tarihten sonra yapılan tüm telefon görüşmelerinin sonuçsuz kaldığını ileri sürerek, davanın kabulü ile müvekkilinin söz konusu çeklerin borçlusu olmadığının tespitine, davalının haksız ve kötü niyetli olması sebebi ile çek bedellerinin %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının, 11.02.2015 tarihli 30.000,00 TL'lik ile 30.03.2015 günlü 30.678,00 TL'lik kömür iade faturalarına ilişkin mal teslimini müvekkiline yapmadığını, muaccel borcun ve bedelin ödenmediğini, davaya konu çeklerin tahsilatına mesnet olan 292.682,00 TL'lik kömür teslim talebi varit bulunmakta olup davacı tarafça çek bedellerinin yasal ibraz süresi içinde tahsil edilmediğini, ticari defter ve kayıtlarda da bu hususun sabit olduğunu savunarak davanın reddini istemiş,13.06.2016 tarihli beyan dilekçesinde, mal teslimi olmadığından çeklerin iade edilmediğini, bu nedenle müvekkili şirket uhdesinde mal teslimine ilişkin bir belgenin bulunmadığını belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bölge adliye mahkemesinin kaldırma kararı doğrultusunda davacı vekilinin yemin deliline başvurmayacaklarını bildirmesi nedeniyle davaya konu çeklerin veriliş nedeninin talil edilmesi durumunda ispat yükünün davalıya geçeceği ancak davacının mal karşılığı verdiği çeklerin bedelsiz kaldığı, davalının da nakit borca karşılık alındığı yöndeki savunması nazara alındığında çekin ödeme aracı olduğu ve bunun aksinin davacı tarafça ispatlanması gerekirken ispatlanamadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı vekilinin 13.06.2016 tarihinde vermiş olduğu beyan dilekçesinde çek bedellerinin ödenmemesi nedeni ile mal tesliminde bulunmadıklarını, müvekkillerinin davacıdan alacaklı olduğunu beyan etmek sureti ile teslimatın yapılmadığını ve çeklerin bedelsiz kaldığını kabul ettiğini, eldeki davanın 23.06.2015 tarihinde açıldığını ve o tarihte ödenmemiş çek bulunmadığını, bedelsizliğini iddia ettikleri çeklerin tarihinin ise 11.07.2015 tarihi itibari ile başladığını, davalı tarafından teslimatın yapılmayacağı bildirilince menfi tespit davası açtıklarını, dosyada mevcut bilirkişi raporunda müvekkilin davalıdan 292.682,17 TL alacaklı olduğunun tespit edildiğini, verilen çeklerle ilgili 240.000,00 TL'lik eldeki menfi tespit davası açıldığını, bakiye 52.682,17 TL için de İzmir 24. İcra Müdürlüğünün 2015/15440 E. sayılı icra takibi başlatıldığını, davalının bu dosyaya itiraz etmesi sonucu yine İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/626 E. sayılı dosyası ile itirazın iptali davası açıldığını, o dosyalardaki savunmalarında da davalının, teslimatın yapılmadığını ve çeklerin avans çeki olduğunu kabul ettiğini, dosyadaki mevcut bilirkişi raporu, taraflar arasındaki hukuk dosyaları ve davalının beyanları doğrultusunda müvekkilce davalıya verilen çeklerin bedelsiz kaldığının anlaşıldığını ileri sürerek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı vekilince 31.05.2016 günlü oturumda çeklerin karşılığı malların müvekkilince teslim edildiği, buna ilişkin belgelerin dosyaya sunulacağı belirtilmiş ise de dosyaya sunulan 13.06.2016 tarihli dilekçede, "Öncelikle belirtmek gerekir ki 31.05.2016 tarihli son duruşma tutanağında sehven çek bedelleri ödenmediği için mal teslimi yapılmamıştır ifadesi yerine teslim edilmiştir şeklinde hatalı bir beyan söz konusu olmuştur. Davaya karşı beyan dilekçemizde de belirttiğimiz gibi mal teslimi olmadığından çek bedelleri ödenmemiştir. Bu nedenle bu hususu düzeltiyoruz. Bu nedenle müvekkil şirket uhdesinde mal teslimine ilişkin herhangi bir belge mevcut değildir." şeklinde beyanda bulunulduğu, taraflar arasındaki kömür ticareti kapsamında davacı tarafından avans olarak verilen çek bedelleri ödenmediğinden çekler karşılığı malın davacıya gönderilmediği hususunun davalı tarafın kabulünde olması nedeni ile çeklerin avans çeki olduğu hususunun ispatlandığı, çekler karşılığı malın davacıya teslim edilmediği, davacının çekler nedeniyle borçlu olmadığı gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne karar verilerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması sureti ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; taraflar arasında önceye dayalı ticari ilişkinin bulunduğunu, ancak davacının, dava konusu çek bedellerini müvekkiline ödemediği gibi evvelce davalıdan aldığı ve fakat fiilen iade etmediği bir kısım kömürden ötürü 11.02.2015 tarihli 30.000,00 TL'lik ve 30.03.2015 günlü 30.678,00 TL'lik iade faturalarını da keşide ettiğini, davacının usulsüz davaranışlarının taraflar arasındaki ilişkiyi ve güveni bitirdiğini, istinaf mahkemesince çeklerin hukuki niteliğinin hatalı değerlendirildiğini, dava dilekçesinde anlaşma doğrultusunda ön ödeme şeklinde çeklerin gönderildiği sonrasında kömür alındığının belirtildiğini, ispat külfetinin davalıya geçtiğinin söylenemeyeceğini, bu halde çekin ödeme aracı olduğu ve bunun aksinin davacı tarafça avans çeki olduğunun ispatının gerektiği gözetilmeden hüküm kurulduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu çekler nedeni ile borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.