YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2023/3226 E.  ,  2024/1741 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2020/419 Esas, 2022/916 Karar
DAVALILAR :1.Yıldız Kardeşler Petrol Ürün. Tic. San. Ltd. Şti.
2.... vekilleri Avukat ...
3....
4....
5....
6.... vekilleri Avukat ...
DAVA TARİHİ :
HÜKÜM : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki alacak davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalılardan ...’a ait taşınmaz üzerinde davalı ... Kardeşler Petrol Ürünleri Ltd. Şti. tarafından tesis edilen akaryakıt satış istasyonunun işletilmesi için davacı şirket ile davalı şirket arasında akaryakıt bayilik sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmeyi diğer davalılar ..., ..., ..., ...'ın garantör olarak imzaladıklarını, davalı ... taşınmazı üzerine davacı şirket lehine tesis edilen 15 yıllık intifa hakkının Rekabet Kurumu Kurul kararı gereği süresinden önce terkin edildiğini ve iki şirket arasındaki bayilik sözleşmesinin sona erdiğini belirterek davacı tarafından verilen intifa bedelinin bakiye süreye tekabül eden güncellenmiş değeri ile davacı tarafından akaryakıt istasyonuna tesis edilen kanopi (Çatı platform) bedeli için toplam 256.559,00 TL+KDV'nin davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalılar Yıldız Kardeşler Petrol Ürünleri Ltd. Şti. ve ... vekili cevap dilekçesinde, davalı ...’ın bayilik sözleşmesinin tarafı olmadığını, davacının intifanın terkini nedeniyle bir talepte bulunamayacağını, davacının bedelini istediği kanopi çatı platformunun davalı şirketçe tesis edildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Diğer davalılar cevap dilekçesi vermemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Mahkemece Verilen (Birinci) Karar
Mahkemece 11.12.2015 tarihli ve 2014/441 E., 2015/1053 K. sayılı karar ile 08.10.2012 tarihli 1. bilirkişi raporunun taraflara tebliğinden sonra davacı tarafından verilen beyan dilekçesinde dava dilekçesinde talep edilen 256.559,00 TL’nin 239.106,00 TL’sinin intifa bedelinin kullanılmayan süresi için 17.453,00 TL’sinin ise kanopi çatı platform bedeli olarak istediğinin belirtilmiş, Mahkemece davanın kısmen kabulü ile 63.257,96 TL kanopi çatı platform bedelinin davalılardan tahsiline ve fazla ilişkin taleplerin reddine karar verilmiş, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı
Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 04.06.2020 tarihli ve 2018/4074 E., 2020/806 K. sayılı kararında; hükümde fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilerek davacının kullanılmayan dönem için intifa bedeli talebi de reddedilmiş ise de karar gerekçesinde bu konuda hiç bir değerlendirme yapılmadığı, ayrıca dosya içerisindeki kayıtlardan dava tarihi itibariyle intifanın terkin edilip edilmediği ve hangi koşullarda terkin edildiği konusunda belge bulunmadığı, Adapazarı Erenler Tapu Müdürlüğünün müzekkere cevabında bilgisi istenen parselin idari sınır değişikliği sebebiyle Adapazarı Maltepe mahallesine taşındığı bildirildiği halde o yer tapu müdürlüğünden bilgi istenmediğinden tahkikatın eksik tamamlanmadığı, eksik tahkikatla ve hiç bir gerekçe gösterilmeden intifa hakkının kullanılmayan kısmına ilişkin talebin reddinin doğru olmadığı, davacının kanopi çatı platform bedel talebine gelince, davacı kanopi çatı platformunu kendisinin tesis ettiğini ispatlayamadığı halde talep hakkının kabul edilmesi ve ayrıca değeri saptanırken kanopi çatı platformunun yıpranma payının düşülmemesi ve buna dair davacının 17.453,00 TL talebinin aşılarak karar verilmesinin de doğru olmadığı gerekçesiyle mahkeme kararı bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı şirket ile davalılardan ...'ın maliki olduğu taşınmazın 30.06.2006 tarihinde başlamak ve 30.11.2021 tarihine kadar geçerli olmak üzere 15 yıl süreli olarak intifa hakkını resmi senet ile aldığı; davacı şirketin intifa hakkına sahip bulunduğu bu taşınmazın akaryakıt istasyonu olarak kullanılması ve işletilmesine yönelik davalı şirket ile bayilik sözleşmesi imzalandığı ve 30.05.2006 tarihli sözleşme kapsamında ticari ilişkinin rekabet kurumu kararı ile sona erene kadar da bu şekilde devam ettiği ve davalı şirketin Akpet bayisi olarak faaliyette bulunduğu; diğer davalıların davacı şirket ile davalı bayi şirketin imzalamış olduğu, taraflar arasındaki bayilik sözleşme tarihi 30.05.2006 olup, davalı taşınmazından sağlanan 15 yıllık intifa süresi Rekabet Kurumu'nun 12.03.2009 tarihinde yayınlanan genelgesi ile (5) yıldan fazla olamayacağından intifa süresinin bitiş tarihinin 30.06.2011 olduğu, taşınmazın üzerindeki intifa hakkının Serdivan Tapu Müdürlüğü ile yapılan yazışmaya göre terkin edilmiş olduğu, Tapu Resmi Senedinde 30.06.2006 tarihinde başlamak ve 30.11.2021 tarihine kadar 15 yıl süreyle 100.000,00 (yüz bin) YTL bedelle Aytemiz Akaryakıt Dağıtım ve Pazarlama A.Ş lehine ekli resmi senette belirtilen şartlar dahilinde intifa hakkı tesis edildiği, sözleşmenin başlangıçta geçerli olarak kurulduğu, başlangıçta geçerli olan sözlemelerde artık güncellenmiş bedele hükmedilmesinin mümkün olmadığı, davalı tarafın intifa bedelini kötü niyetli olarak elinde tuttuğunun söylenemeyeceği, bu kapsamda 15 yıl için ödenen 100.000,00 TL'nin sözleşmenin süre yönünden 5 yıl (1/3) kadar ayakta kalması nedeniyle 33.333,00 TL mahsup edildiğinde, kalan 66.666,67 TL fazla ödenen bedel olduğu; kanopi çatı platformunu davacı şirketin tesis ettiğinin ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne 66.666,67 TL intifa bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalılardan tahsiline, fazlaya ilişkin istemlerin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararı süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu intifa bedeline ilişkin olarak resmi senette belirtilen 100.000,00 TL esas alınarak hüküm kurulmuşsa da intifa hakkının başladığı ertesi gün düzenlenen gayri maddi hak bedeli açıklamalı faturaya istinaden 100.000,00 USD+KDV tutarının dikkate alınması gerektiğini, denkleştirici adalet ilkesine göre bedele hükmedilmesi gerektiği halde, sözleşmenin baştan geçerli kurulduğu gerekçesiyle güncellenmiş bedele hükmedilmemesinin emsal kararlara aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalılar vekilleri temyiz dilekçesinde özetle; davalı Hacı ...'a dava safahatında hiç bir tebligat yapılmadığını, davacı tarafın intifa hakkında feragat ettiğini, kendi talepleri ile kaldırdıkları intifa hakkına dayanarak dava açılamayacağını, davalı şirkete verilen 100.000,00 TL'nin nakdi değil akaryakıt istasyonunun dış cephe giydirmesi, kanopi inşası, pompaların yenilenmesi vs için gayri nakdi olarak verildiğini, ve bu bedele denk gelen tüm malzemenin davacı tarafça iade alındığını, intifa bedeli olarak ödenmesi gereken meblağın 300.000,00 USD olduğunu ancak bunun sadece 100.000,00 USD'sinin ödendiğini, dolayısıyla bu miktar zaten 5 yıla denk geldiğinden davacının talep edebileceği bir bakiye intifa bedelin olmadığını, ...'ın bayilik sözleşmesinin tarafı olamdığını, taşınmaz sahibi olarak kendisine ödenmesi gereken intifa bedelinin müvekkili ...'a ödenmediğinden bu kişi yönünden davanın reddi gerektiğini, davacının, tarafı olduğu resmi senetteki bedel muvazaası iddiasını yazılı delille ispatlaması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, Rekabet Kurulu Kararı gereği süresinden önce sona eren bayilik sözleşmesi nedeniyle, bakiye süreye tekabül eden intifa bedeli ile bayilik sözleşmesi kapsamında yaptırılan kanopi çatısının bedelinin davalılardan tahsili talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
Rekabet Kurulu'nun 12.03.2009 tarihli Kararı.

3. Değerlendirme
1.Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

2.Mahkemece, resmi senette yazılı 100.000,00 YTL bedel üzerinden 15 yıl süre ile intifa hakkı tesis edildiği, sözleşmenin başlangıçta geçerli kurulduğu, başlangıçta geçerli olan sözleşmede artık güncellenmiş bedele hükmedilemeyeceği gerekçesiyle 15 yıl için ödenen bu bedelden sözleşmenin ayakta kaldığı süreye denk gelen miktar mahsup edildiğinde kalan miktar yönünden davanın kabulüne, kanopi çatı platformunu davacı şirketin tesis ettiğinin ispatlanmadığı gerekçesiyle bu talep yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

3. Davacı vekili, dosyada mübrez dilekçelerinde ve temyiz dilekçesinde intifa bedeline ilişkin olarak resmî senette belirtilen 100.000,00 TL'nin aslında intifa hakkının başladığı tarihin ertesi günü düzenlenen gayri maddi hak bedeli açıklamalı faturaya istinaden 100.000,00 USD +KDV olduğunu ileri sürmekte, davalı taraf ise taşınmaz sahibi ...'a herhangi bir intifa bedeli ödenmediğini, resmî senette yazılı miktarın nakdî olarak değil, akaryakıt istasyonunun dış cephe giydirmesi, kanopi inşaası, pompaların yenilenmesi vs. için gayri nakdi olarak verildiğini ve bu bedele denk gelen malzemenin davacı tarafça iade alındığını savunmaktadır.

Dosyada mübrez evrak incelendiğinde, davalı ...'a ait taşınmaza ilişkin 28.06.2006 tarihli ve 7522 no.lu resmî senette, ".. İntifa bedeli 100.000.- YTL (yüzbinyenitürklirası) dir. Tesis edilen intifa hakkının bedeli -; istasyondaki donanımın (pompaların, dış cephe dizaynının, kanopinin, vs) inşa ve iktisap bedellerinin Aytemiz tarafından ödenmesiyle karşılanmıştır..." ibaresine yer verilmiş, davalı şirket tarafından davacı şirkete tanzim edilen 01.07.2016 tarihli faturada ise, "Gayri Maddi Hak Bedeli" açıklaması ile 100.000,00 USD bedeli olarak 190.192,40 TL ibarelerine yer verilmiştir.

Resmî senette yazılı miktar ile bahsekonu faturada belirtilen miktar, para cinsi ve tutarı olarak denk değilse de, gerek resmî senette yazılı yukarıdaki ibare gerek taraf iddia ve savunmaları intifa bedelinin nakdî değil gayri nakdî olarak verildiği hususunda birbirini teyid etmektedir.

Davalılar vekilinin 12.01.2012 tarihli cevap dilekçesi ekinde sundukları Kurumsal Kimlik Söküm Listesi ve ekli diğer evraka göre pompa, kanopi, market alnı, kolon kaplamaları vs.nin sökümünün yapıldığını belirtmiş, davacı vekili 07.02.2012 tarihli cevaba cevaba dilekçesinde bunların sökümünün yapılmadığı yönünde bir itiraz olmamış, resmî senette yazılı 100.000,00 TL bedelin tapu işlemi sırasında harcın belirlenmesine yönelik olduğu, resmî senette yazılı bedelden daha fazla olacak şekilde gayri maddi hak bedeli altında 161.180,00 TL'lik ödeme yapıldığını yinelenmiştir.

Yukarıdaki tespitlerden sonra dosyadaki tüm bilgi, belge ve taraf iddia ve savunmaları birlikte değerledirildiğinde, intifa bedelinin nakdî değil gayrî nakdî hak bedeli olarak verildiği, intifa senedine konu malzemenin de kanopi dahil davacı tarafa teslim edildiği dikkate alınarak davanın tümden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde kısmen kabul kararı verilmesi doğru olmamış hükmün bu nedenle davalılar yararına bozulması gerekmiştir.

V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı vekilin tüm temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Mahkeme kararının davalılar yararına BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davalılara iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

04.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.