YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2023/2661 E.  ,  2024/5273 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/523 Esas, 2023/454 Karar
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/124 E., 2019/182 K.

Taraflar arasındaki markaya tecavüzün tespiti, önlenmesi, haksız rekabet durumunun tespiti, ticaret unvanının terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin "..." ibareli markalara sahip olduğunu, markanın tanınmış olduğu belirterek, davalının eğitim hizmetleri alanında "... KOLEJİ" ibaresini kullanmasının, bu ibare için marka başvurusu yapmasının hukuka aykırı olduğunu, nitekim Türk Patent Marka Kurumunun (TÜRKPATENT) davalı başvurusunu reddettiğini, markasının tanınmış olduğunu, davacı vakfın eğitim alanında faal olduğunu ileri sürerek öncelikle tedbiren önleme, marka tecavüzü ve haksız rekabetin durdurulmasını, ticaret unvanının terkinini, "tekfenkoleji.com" sitesine erişimin engellenmesini, ilan yapılmasını talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, açılan davanın haksız olduğunu, iki tarafın markalarının ve faaliyet alanlarının farklı olduğunu, ilgili tüketicinin bilinçli olduğunu, karıştırmaya uğramayacağını, tanınmışlık iddiasının başka hizmetlere ilişkin olduğunu, markalarının şekil itibariyle farklı olduğunu, renklerinin farklı olduğunu, marka ihlali bulunmadığını, marka başvurularının devam ettiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacı tarafın markasının sektörel anlamda tanınmış olduğu, her ne kadar davacının inşaat, yol, köprü gibi temel altyapı hizmetleri vermesinin dışında, başka sektörlere açılmasına ilişkin fiili bir engel bulunmasa da, eğitim sektöründe mevcut bir markasal faaliyetinin bulunmamış olması nedeniyle, salt seri marka yaratma hakkının saklı kalması adına davalı kullanımlarının haksız tecavüz olarak nitelenmesinin mümkün olmadığı, davacı vakfın okul olarak kullanılmak üzere bina yapmasının ve burs vermesinin 41. sınıfa girmediği, 6769 sayılı Sinai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 7 nci maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi ve 29 uncu maddesinin şartlarının bulunmadığı, öte yandan davalının yapmış olduğu marka başvurusunun sonuçlandığı, "Özel ... Koleji" markasının TÜRKPATENT'de kaydedildiği, hukuki koruma altına girdiği, kullanılan markanın daha detaylı bir logo ile birleştirildiği, davalı tarafın 11.12.2017'de ilan edilen 25.08.2017'de ticaret sicile kaydedilen unvanının "... Özel Eğitim Kurumları İnşaat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti" olduğu, davalının markası bakımından dayandığı savunmalarının unvan bakımından kabul edilemeyeceği, davalı şirketin ticaret unvanında inşaat hizmetleri bilgisi verildiği için davalının bu unvanının terkine tabi olduğu, www.tekfenkoleji.com alan adı yönünden davacı tarafın "..." ibaresi üzerindeki markasal ve ticaret unvanından gelen önceliğinin bulunduğu, davacı şirketin ise, salt eğitim hizmeti bakımından marka kullanma hakkı bulunduğu, ancak "..." esas unsurunun yanında okulu ifade eden sözcüğün bulunması karşısında sanal ortamda şirketlere ulaşmak isteyenlerin yanılmasının mümkün olmadığı, davacı tarafın inşaat, yol, otoyol, altyapı yapımları alanında "..." markasını meşhur ettiği, 1997'den beri, www.....com.tr alan adını da kullandığı, iki şirketin tanıtımlarında alan adına yer vermeleri halinde "..." esas unsuru bakımından doğan benzerliğin, karıştırmaya neden olabileceği, ancak her iki şirketin alan adlarının uzantılarının farklı olduğu, davacının com.tr iken, davalının koleji.com şeklinde olduğu, alan adlarının numerik karşılıkları nedeniyle adreste hata olmayacağı, davalının da ticaret unvanında "inşaat hizmeti" yer alması nedeniyle şirket olarak alan adını kullanması ve tahsisini sürdürmesinin davacının şirket unvanından gelen öncelik hakkını ihlal edilmesi sonucunu doğuracağı, davacının ticaret unvanından ve ilk alan adı tahsisinden gelen önceliğinin dikkate alınması ve böylece davalı unvanının terkini ile davalı alan adının erişime kapatılması gerektiği sonucuna varılmakla; davanın kısmen kabulüne, marka hakkına tecavüzün tespiti, önlenmesi, ortadan kaldırılması ve bağlı taleplerin reddine, davalı ticaret unvanından "..." ibaresinin terkinine, davalı adına tahsis edilmiş olan tekfenkoleji.com alan adına erişimin önlenmesine, ilan isteminin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle, marka-patent vekili bilirkişi tarafından düzenlenen 25.01.2019 tarihli bilirkişi raporunda ... İnşaat ve Tesisat A.Ş.'nin T/03096 sayılı tanınmış “...” markasının sahibi olduğu, “...” ibaresinin gerek ticaret unvanı olarak gerekse marka olarak davacılar tarafından uzun yıllardır kullanılageldiği ve ibarenin belli bir ayırt ediciliğe ve tanımmışlığa ulaştığı, bu markanın tanınmışlığı nedeniyle seri marka kapsamında davacının farklı sektörlerde de faaliyet göstermesi mümkün olduğu için ortalama tüketicinin davalının kullanımını da davacının markalarından biri olarak algılayabileceği, 6769 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasının (d) bendinde açıkça işaretin alan adı olarak kullanılmasının marka tecavüzü oluşturacağı ve bu durumun marka sahibi tarafından yasaklanabileceği davacıların www.tekfenkoleji.com alan adlı internet sitesine erişimin engellenmesini isteme hakkına sahip olduğu, davalı şirketin “ÖZEL ... KOLEJİ” şeklindeki kullanımının davacıların marka hakkına tecavüz ettiği ve bu eylemlerin aynı zamanda haksız rekabet oluşturduğu yönünde görüş bildirildiği; İlk derece mahkemesince marka uzmanı bilirkişilerden alınan 27.05.2019 tarihli bilirkişi raporunda 6769 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi koşulların somut olayda var olduğu, bu bakımdan davacı şirketin tescilli tanınmış markasının esas unsuru olan “...” ibaresinin aynı, benzer veya farklı mal veya hizmetlerde olmasına bakılmaksızın marka sahibinin izni alınmadan davalı tarafından kullanılmasının marka hakkına tecavüz kapsamında değerlendirilebileceği, davalı şirketin eğitim-öğretim hizmeti alanında “...” ibaresini markasında esas unsur olarak kullanmasının, tescilli ve tanınmış olan “...” esas unsurlu markanın sahibi olan davacı şirketin emeğinden haksız faydalanma olarak değerlendirilebileceği, davacı şirketin “...” markasının tanınmış marka olduğu dikkate alındığında, 6769 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendi çerçevesinde, davalı şirket unvanından “...” ibaresinin terkini şartlarının mevcut olduğu; davalı tarafından ticari amaçla kullanılan https//www.tekfenkoleji.com adlı internet sitesinin marka hakkına tecavüz kapsamında erişime kapatılması şartlarının oluştuğu, müvekkilinin “...” markasının bir tanınmış marka olması nedeniyle, davalı tarafından aynı “...” ibaresinin kullanılması durumunda, 6769 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi belirtilen markanın itibarından haksız yarar elde edilmesi, markanın itibarına zarar verilmesi veya markanın ayırt edici karakterinin zedelenmesi koşullarının oluştuğunu ve bu sebeple de marka tecavüzü fiilinin meydana geldiği yönünde görüş bildirilmiş olduğunu; ilk derece mahkemesinin müvekkilinin tanınmış “...” markası ile davalının “ÖZEL ... KOLEJİ” kullanımlarının benzer olmadığı şeklindeki yorumunun hatalı olduğunu, ilk derece mahkemesinin “...” ibaresinde vurgunun “Fen” ibaresinde olduğu, bu kelimenin eğitim alanında belirli bir derse gönderme yaptığı, davalının “...” logosu ile benzer olmadığı, bu logoda “T” harfine yapılan vurgunun davalı kullanımlarında yer almadığı şeklindeki gerekçesinin kendi içinde çelişkili olduğunu, kararda davalının “... Koleji” marka başvurusundan bahsedilirken “sadece işaret benzerliği içeren bu markanın, önceki farklı sınıf davacı markasına tecavüz oluşturması söz konusu değildir” denildiğini, ancak tekfenkoleji.com alan adına ilişkin talepleri değerlendirirken “iki şirketin tanıtımlarında alan adına yer vermeleri halinde ... esas unsuru bakımından doğan benzerlik karıştırılmaya neden olabilecektir” denildiğini, müvekkilinin markasının esas unsurunun “T” harfi değil, “...” ibaresi olduğunu, davalı şirketin internet sitesinde, Facebook ve Instagram hesabında yalnızca “...” ibaresinin kullanılmakta olduğunu, davalının, müvekkilinin ayırt edici hale gelmiş ve tanınmış olan “...”
markasını kullanmasında herhangi bir haklı sebebinin bulunmadığını, Türkiye'nin en büyük holdinglerinden birine ait
olan “...” markasını taşıyan “... KOLEJİ” isimli bir okul ile karşılaşan tüketicinin aklına, müvekkilinin tanınmış “...” markasının geleceğini, davalının veya davalı şirketin ortağı ...'un marka başvuruları hakkındaki değerlendirmenin de yerinde olmadığını, davalının veya ...'un “Özel ... Koleji” şeklinde bir marka başvurusu veya tescilli markasının bulunmadığını, “... Koleji” marka başvurunun reddi kararının iptali için ... tarafından bir YİDK karar iptal davası açıldığını, Ankara 2 FSHHM'nin 2018/375 E. sayılı dosyasında görülen bu davada, YİDK kararının iptaline karar verilmiş ise de, kararın henüz kesinleşmediğini, mahkemece haksız rekabete ilişkin iddiaların değerlendirilmediğini, dosyada alınan her iki bilirkişi raporunda da, davalının eylemlerinin haksız rekabet oluşturduğunun kabul edildiğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle, ilk derece mahkemesinin yargılama sonucunda verdiği marka hakkına tecavüzün tespiti, önlenmesi, ortadan kaldırılması ve bağlı taleplerin reddine dair kararının hukuka uygun olduğunu, ancak müvekkilinin markasına ait olan tekfenkoleji.com alan adına erişimin önlenmesine dair verilen hüküm ile ticaret unvanındaki "..." ibaresinin terkinine dair verilen hükmün hukuka aykırı olduğunu, müvekkilinin usulüne uygun olarak ve işletmenin ana konusuna uygun şekilde ticaret unvanı aldığını, müvekkili şirketin ticaret unvanında "İnşaat, Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi" ibaresinin yer aldığını, ticaret unvanının markasal açıdan çekirdek unsurunu oluşturan "..." ibaresinin ticaret unvanından terkinine ilişkin hüküm kurulması müvekkilin markasına büyük zarar verdiğini, ilk derece mahkemesinin terkin kararını kabul etmemekle birlikte, müvekkili şirketin inşaat alanında faaliyet göstermediğini, diğer alanlarda ise aktif olarak faaliyette bulunduğunu, markanın çekirdek unsurunun terkini yerine somut olayda faaliyet unsuru olan "inşaat" ibaresinden terkin edilmesinin mümkün olduğunu, müvekkilinin ticaret unvanının Patent ve Marka Kurumu'nun "... KOLEJİ" marka başvurusunu kabul edip yayın kararı alındıktan sonra, Ticaret Sicil Müdürlüğünce TTK ve TST hükümlerine göre gerekli inceleme yapılarak tescil ve ilan edildiğini, iki ticari işletme arasında ticaret unvanı kullanımı bakımından herhangi bir unvan tecavüzü ve iltibas durumunun söz konusu olmadığını, davacının alan adı uzantısı com.tr iken müvekkili şirketin alan adı uzantısının koleji.com şeklinde olduğunu, alan adlarının numerik karşılıkları nedeniyle adreste hata olmayacağının gerekçeli kararda belirtildiğini, buna rağmen hükümde davalı adına tahsis edilen tekfenkoleji.com alan adına erişimin önlenmesine karar verildiğini, Özel Okul Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin dördüncü fıkrasına göre "Kurumlar tabela, reklam, ilan ve her türlü işlemlerinde sadece kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatında yer alan kurum adını kullanır. Okulların kurum açma izni ve iş yeri açma ve ve çalışma ruhsatlarında reklam ve ilanlarında koleji ibaresi kullanılabilir." hükmü gereğince müvekkilinin www.tekfenkoleji.com alan adının kullanılmasının yasadan kaynaklanmakta olduğunu, müvekkilinin farklı bir alan adını kullanmasının mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil ettiğini, "..." ibaresinin www.....com alan adından silinmesinin hukuka aykırılık teşkil ettiğini, “... Koleji” marka başvurusuna davacıların yaptıkları itirazların reddedildiğini, ilk derece mahkemesince 41. sınıfta yapılan marka tescilinin hukuka uygun bulunduğunu, davacıların eğitim ve öğretim hizmeti vermedikleri ve 41. sınıfta tescilli bir markalarının bulunmadığı belirtilerek marka tecavüz iddialarının da reddedildiğini, bu iddialar reddedilirken müvekkilinin ticaret unvanından "..." ibaresinin silinmesinin ve davalı adına tahsis edilmiş olan tekfenkoleji.com alan adına erişimin önlenmesi hükmünün çelişki içerdiğini, müvekkili şirketin tek ortağı olan ...'un davacı olduğu Ankara 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2018/375 E. sayılı dosyasında 41. sınıfta yer alan "... Koleji" markasına ilişkin YİDK kararının müvekkili şirket ortağının lehine karar verildiğini, ...'un başlatmış olduğu ... Koleji markasının tescil işlemlerinin kaldığı yerden devam edeceğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının "..." esas ibareli markalarının olduğu, bu markalarından 87/099439 sayılı markasının 06, 07, 09 ve 19. sınıfta tescilli bulunduğu, bu markanın başvuru tarihinin davalının ticaret ünvanının tescili tarihinden önce olduğu, davalının faaliyet konularının ise eğitim hizmet sektörü ile ilgili bulunduğu, bu bağlamda davalının faaliyet konuları ile davacının markasının kapsamında bulunan mal ve hizmetlerin aynı veya benzer olmadığı, her ne kadar davacı markasının inşaat, yapı, altyapı, proje yürütme hizmetleri bakımından tanınmış olduğu tespit edilmiş ise de, davalının markasal kullanımının tanınmış markanın itibarından haksız bir yarar elde edecek veya itibarına zarar verecek veya ayırt edici karakterini zedeleyecek nitelikte olduğunun, ortalama yararlanıcı kitlesinin davalı tarafından sunulan hizmetlerin, davacı marka sahibi tarafından sunulduğu şeklinde, hizmetin kaynağına yönelik karışıklık yaşama ve tarafların ticari işletmeleri arasında bağlantı kurma ihtimali bulunduğunun kanıtlanamadığı; ticaret unvanı ve alan adı yönünden yapılan değerlendirmede de davalının ticaret unvanında inşaat hizmeti ibaresinin yer alması nedeniyle şirket olarak alan adını kullanması ve tahsisini sürdürmesinin davacının şirket unvanından gelen öncelik hakkını ihlal edilmesi sonucunu doğuracağı tespit edilmiş olmakla, ilk derece mahkemesince marka hakkına tecavüzün tespiti, önlenmesi, ortadan kaldırılması ve bağlı taleplerin reddine, davalı ticaret unvanından "..." ibaresinin terkinine, davalı adına tahsis edilmiş olan tekfenkoleji.com alan adına erişimin önlenmesine dair kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanaatine varılmış olup tarafların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle, dosya kapsamında alınan iki bilirkişi raporunda da tamamen aksi yönde tespitler yapılmış olmasına rağmen marka tecavüzü halinin tespiti, önlenmesi ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin talebin reddedildiğini, haksız rekabete ilişkin iddiaları bakımından ise bir inceleme yapılmamış ret ya veya kabul şeklinde bir karar verilmediğini, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 7 nci maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi çerçevesinde marka tecavüzü oluşmadığına ilişkin değerlendirmenin hatalı olduğunu, davalının davacı müvekkilin uzun yıllar ve emekler sonucu tanınmış hale getirdiği "..." markasını haksız bir şekilde kullanmakta olup, "..." markasının tüketicilerde yarattığı güven ve itibar imajını kendi şirket ve hizmetlerine transfer etmeye çalışmakta olduğunu, "..." markası inşaat dışındaki sektörlerde eğitim, kültür ve sanat alanında dahi bir marka olduğunu ve toplumun geneline hitap ettiğini, dosya kapsamındaki iki adet lehe bilirkişi raporu da dikkate alınarak ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerekirken Bölge Adliye Mahkemesinin bu yönde karar vermemesinin hatalı olduğunu belirterek kararın aleyhe olan kısımlarının bozulmasını talep etmiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü nedenleri tekrar ederek aleyhe olan kısımlar yönünden kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, markaya tecavüzün tespiti, önlenmesi, haksız rekabet durumunun tespiti, ticaret unvanının terkini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup taraflar vekilince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.