YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2023/1629 E.  ,  2024/625 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1889 Esas, 2022/2246 Karar
ASIL VE BİRLEŞEN
DAVADA DAVACI : LTS Tekstil Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. vekili
Avukat ...
ASIL VE BİRLEŞEN
DAVADA DAVALI : ... vekili Avukat ...
DAVA TARİHİ : 21.01.2009 (Asıl dava)-10.08.2009 (Birleşen dava)
HÜKÜM : Asıl dava karar verilmesine yer olmadığına, birleşen dava kabul
BİRLEŞEN DAVA : Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/339 E.sayılı dosyası
(Fikri ve Sınaı Haklar Hukuk Mahkemesi Sıfatıyla)

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen asıl faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü, birleşen faydalı model ve tasarıma tecavüzün tespiti ve önlenmesi davalarında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl davada karar verilmesine yer olmadığına, birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; davalının "sünnet külotu" isimli 2003/02811 tescil no.lu faydalı model belgesinin bulunduğunu, ancak faydalı modelin ... olmadığını, zira söz konusu sünnet çamaşırının müvekkiline ait 2003/02168 Y no.lu faydalı model belgesi ve 2003/03747 no.lu endüstriyel tasarım belgesi tescilli olduğunu ileri sürerek davalıya ait 2003/02811 tescil no.lu faydalı modelin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; davalının müvekkilinin buluşunu taklit ederek faydalı model belgesi aldığını, her iki ürününde aynı olduğunun mahkeme kararı ile tespit edildiğini, bu durumun müvekkilinin faydalı modeli ile tasarım hakkına tecüvüz ve haksız rekabet oluşturduğunu ileri sürerek haksız rekabet ve tecavüzün tespitini, önlenmesini, ürünlerde kullanılan kalıplara el konulmasını, maddi ve manevi tazminat haklarının saklı tutulmasını talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı asıl ve birleşen davaya cevap dilekçesinde; davacı yanın 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (551 sayılı KHK) 158 ... maddesinin ikinci fıkrasına göre dava açma hakkı bulunmadığını, davacı aleyhine açılan 2003/02168 Y no.lu faydalı model belgesi ve 2003/03747 no.lu endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü davası bulunduğunu, müvekkilinin faydalı modelinin tescili kapsamındaki kullanımının tecavüz ya da haksız rekabet oluşturmadığını, davacının davayı ikame etmekte hukuki yararı bulunmadığını savunarak asıl ve birleşen davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 21.02.2019 tarih, 2009/22 E. ve 2019/86 K. sayılı kararı ile asıl ve birleşen dava yönünden davalı adına tescilli 2003/02168 no.lu faydalı modelin 10 yıllık koruyucu süresi dolmakla faydalı model belgesinin geçerliliğini yitirdiği, yine davacıya ait 2003/02811 no.lu faydalı modelin de Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) kayıtlarına göre hükümden düştüğü dolayısıyla davanın konusu kalmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davada esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 08.10.2020 tarih, 2019/1142 E. ve 2020/1228 K. sayılı kararı ile 551 sayılı KHK'nın 165 ... maddesine göre faydalı modelin hükümsüzlüğü davasının korumanın devam ettiği sürece açılabileceği, davalıya ait faydalı model belgesinin hükümden düşmüş olması nedeniyle asıl dava yönünden davanın konusuz kalması nedeniyle esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, birleşen davada, davacıya ait 2003/02168 no.lu faydalı modelin 10 yıllık koruma süresinin 11.12.2013 tarihinde dolduğu ancak davacıya ait 2003/03742 no.lu endüstriyel tasarım tescil belgesinin halen geçerli olduğu, denetime ve hüküm vermeye elverişli olan bilirkişi raporuna göre; davalının ürününün, davacının hem faydalı modeline hem de endüstriyel tasarımına tecavüz teşkil ettiğinin belirlendiği, davalının eylemlerinin davacıya karşı haksız rekabet ve tasarıma tecavüz mahiyetinde olduğu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 333 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre davanın konusuz kalması sebebiyle, davanın esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre yargılama giderinin takdir edilmesi gerektiği, asıl davada davanın açıldığı tarihte davacının haklı olduğu, birleşen davada ise davanın kabulüne karar verilmesi nedeniyle davalının yargılama gideri ve vekâlet ücretinin tamamından sorumlu olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, ilk derece kararının kaldırılmasına, asıl davanın konusuz kalması nedeniyle esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, birleşen davanın kabulüne, davalının 2003/02811 tescil no.lu faydalı model belgesine konu ürününün ve eylemlerinin davacının tasarımına haksız rekabet ve tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, tecavüzün men'ine, üretimde kullanılan kalıplara el konulmasına, maddi ve manevi tazminat haklarının saklı tutulmasına karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 08.06.2022 tarih, 2021/90 E. ve 2022/4616 K. sayılı kararıyla, birleşen davada her bir tarafa ait faydalı modelin istem setleri dikkate alınarak faydalı modele tecavüzün bulunup bulunmadığının bilirkişi marifetiyle değerlendirilerek karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davada hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesi talep edilen davalıya ait 2008/02811 no.lu faydalı model belgesinin ücretinin ödenmemesi nedeniyle 2017 yılında, yargılama devam ederken hükümden düştüğü, davacı şirket adına kayıtlı 2003/02168 tescil no.lu Faydalı Model Belgesinin 10 yıllık koruma süresinin yargılama sırasında 11.12.2013 tarihi itibariyle dolduğu ve korumasının kalmadığı, dava tarihi itibarıyla uygulanması gereken 551 sayılı KHK'nın 165 ... maddesindeki faydalı modelin hükümsüzlüğü davasının korumanın devam ettiği sürece açılabileceğine ilişkin düzenleme ile davalıya ait faydalı model belgesinin hükümden düşmüş olması dikkate alındığında; asıl dava yönünden davanın konusuz kaldığı, mahkemece asıl davada; davanın konusuz kalması nedeniyle esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinde yasaya ve dosya kapsamı delillere aykırılık bulunmadığı, birleşen davada; davalıya ait faydalı modelin, davacıya ait faydalı model ve endüstriyel tasarımına karşı haksız rekabet ve tecavüz teşkil ettiğinin tespiti, tecavüzün men'i, üretimde kullanılan kalıplara el konulması ve maddi ve manevi tazminat haklarının saklı tutulmasının talep edildiği, davacıya ait 2003/02168 no.lu faydalı modelin 10 yıllık koruma süresinin 11.12.2013 tarihinde dolduğu ancak davacıya ait 2003/03742 no.lu endüstriyel tasarım tescil belgesinin halen geçerli olduğu, denetime ve hüküm vermeye elverişli olan 31.10.2022 tarihli bilirkişi raporuna göre; davalının ürününün, davacının hem faydalı modeline hem de endüstriyel tasarımına tecavüz teşkil ettiği, dairemizce faydalı model belgeleri ve endüstriyel tasarım belgesi ile istem setleri de dikkate alınarak yapılan görsel incelemede davalının ürününün ayırt edici ve farklı bir unsura sahip olmadığı ve tarafların ürünlerinin aynı olduğu konusunda genel intiba oluştuğu hususlarında tam bir kanaate ulaşıldığı, bu şekilde bilirkişi raporunun denetlendiği, davalının eylemlerinin davacıya karşı haksız rekabet ve tasarıma tecavüz mahiyetinde olduğu gerekçesiyle asıl davanın konusuz kalması nedeniyle esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, birleşen davanın kabulü ile davalının 2003/02811 tescil no.lu faydalı model belgesine konu ürününün ve eylemlerinin davacının tasarımına haksız rekabet ve tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, tecavüzün men'ine, üretimde kullanılan kalıplara el konulmasına, maddi ve manevi tazminat haklarının saklı tutulmasına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun kendi içerisinde çelişki oluşturduğunu, rapora itirazlarının dikkate alınmadığını, davacının faydalı modelinin tescil edilebilirlik şartlarını taşımadığını, bu nedenle tecavüzden söz edilemeyeceğini, davacının faydalı modelinin yenilik taşımadığının mahkeme kararı ile tespit edildiğini, davalının kullanımının tescilli faydalı model belgesine dayandığını, davacının tasarımı ile davalının faydalı modeli arasında farklılıklar olduğunu, tecavüz oluşturmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, asıl davada, davalıya ait faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesi istemine, birleşen davada, davalıya ait faydalı modelin, davacıya ait faydalı model ve endüstriyel tasarımına karşı haksız rekabet ve tecavüz teşkil ettiğinin tespiti, tecavüzün men'i, üretimde kullanılan kalıplara el konulması ve maddi ve manevi tazminat haklarının saklı tutulması istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri, 551 sayılı KHK'nın 165 ... maddesi

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden asıl ve birleşen davada davalıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.