YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2023/1496 E.  ,  2024/1270 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/94 Esas, 2022/1621 Karar
DAVACILAR-KARŞI DAVALILAR : 1-Müteveffa ... ... tereke tasfiye memurları
a-...
b-...
2-... (Anfisan) vekili Avukat ...
DAVALI -KARŞI DAVACI : Koluman Motorlu Araçlar Tic. ve San. A.Ş. vekili Avukat ...
DAVA TARİHİ :
HÜKÜM : Asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen asıl davada faydalı modelden ... haklara tecavüzün tespiti, meni, refi ile maddi ve manevi tazminat davası, karşı dava yönünden ise faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı-karşı davalı ... vekili, davalı-karşı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dileklerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde;müvekkillerinin TR 2012 05912 Y sayılı "Yol Süpürge Araçlarında Kullanılan Kızaklı Soket Fırça" isimli faydalı modelin sahibi olduğunu, davaya konu faydalı modeli 3 yıl boyunca müvekkillerinden satın ... davalının 2015 yılı sonlarında üretim kalıplarını test ve deney amaçlı talep ettiğini, söz konusu kalıpların gönderilmesi sonrasında ürün alımını bıraktığını, kalıpları vermekten de kaçındığını, davalı yanın daha sonra müvekkiline ait faydalı model konusu kalıpları başka bir firmaya teslim ettiğinin ve o firma tarafından üretildiğinin öğrenildiğini, davalı yanın son olarak müvekkiline ait faydalı model konusu ürünü kullanarak Devlet ... Meydanları İşletmeciliği tarafından 2015 yılında düzenlenen ihaleyi kazandığını ileri sürerek, davalının müvekkillerine ait TR 2012 05912 Y sayılı faydalı modelden ... hakları ihlal ettiğinin tespitine, men'ine ve ref'ine ve şimdilik 10.000,00 TL maddi 50.000,00 TL manevi tazminatın ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline ve hüküm özetinin ilanına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Karşı davada davacı vekili dava dilekçesinde; davacı-karşı davalıya ait TR 2012 05912 Y sayılı faydalı modelin, SAJA isimli firmaya ait 2007/08877 numaralı faydalı model belgesi karşısında ... olmadığını, davalı belgesindeki çizimin ve iki adet görselin dahi, 2003 rüçhan tarihli Saja 2007/08877 sayılı tescilinde yer ... görsellerden bire bir alınmış olduğunu, diğer iki görselin tamamen gerçeğe aykırı ve ... açılı olmaları nedeniyle tekniğe aykırı bulunduğunu ileri sürerek, TR 2012 05912 Y sayılı faydalı modelin hükümsüzlüğü ve sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı vekili cevap dilekçesinde; faydalı model haklarına bir tecavüzün olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Karşı davada davalı vekili cevap dilekçesinde; haksız açılan davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 03.10.2018 tarihli ve 2016/32 E., 2018/369 K. sayılı kararıyla; karşı davada TR 2012 05912 Y sayılı faydalı model belgesinin "1, 2, 3 ve 8, 9, 10" no.lu istemlerin yenilik kriterini taşımadığı ve hükümsüzlüğünün gerektiği, mahkemece tekniğin bilinen durumunu temsil edeceğine kanaat getirildiğinden 4 no.lu istemin de yenilik vasfını taşımadığı, bu durumda asıl davada da herhangi bir hak ihlalinden söz edilemeyeceği gerekçesiyle asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne, karşı dava konusu TR 2012 05912 Y sayılı faydalı modelin 1, 2, 3, 4, 8, 9, 10 no.lu istemler yönünden hükümsüzlüğüne, sicilden terkin edilmesine, diğer kısımlar yönünden karşı davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 12.06.2020 tarihli ve 2019/132 E., 2020/451 K. sayılı kararıyla; taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-karşı davalı ... ve davalı-karşı davacı vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 22.11.2021 tarih, 2021/6555 E. ve 2021/6437 K. sayılı kararıyla ''.. 1-) Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden davacı karşı davalı ...’un, istinaf aşamasında 01.10.2019 tarihinde öldüğü, istinaf mahkemesince müteveffa vekilinin huzuruyla davaya devam edilip, taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. Ancak Dairemizin emsal nitelikteki 2019/4870 Esas- 2020/2659 Karar sayılı ilamıyla ayrıntılı olarak izah edildiği üzere, yargılama süresince tarafların taraf ve dava ehliyetine sahip bulunmaları usul hukukunun ... ilkelerindendir ve dava şartıdır. Taraf ehliyeti ise ölümle birlikte son bulur. Bu nedenle davaya ölen tarafa karşı veya onun tarafından devam edilmesine imkan bulunmadığı gibi TBK'nın 513.maddesi gereğince ölümle birlikte vekalet ilişkisi de son bulacağından vekilin de davaya devam etme imkanı bulunmamaktadır. Bu durumda, dava yalnız öleni ilgilendirmeyen başka bir deyişle mirasçıları da ilgilendiren bir davaysa dava ölümle birlikte konusuz kalmaz ve davaya ölen tarafın mirasçılarına karşı (veya mirasçıları tarafından) devam edilir. Bu halde mirasçılar davaya hep birlikte mecburi dava arkadaşı olarak devam ederler. Mirasçıların davayı birlikte takip etmekten kaçınması halinde ise terekeye temsilci atanır ve davaya tereke temsilcisi tarafından devam edilir. En yakın mirasçıların tamamının mirası reddetmesi halinde ise TMK’nın 612. maddesine göre mirasın sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilmesi gerektiğinden keyfiyetin ilgili Sulh Hukuk Mahkemesine bildirilmesi ve mahkemece atanacak kayyum aracılığıyla davaya devam edilmesi gerekir. Yargılama sırasında taraflardan birinin ölmesi halinde belirtilen şekilde işlem yapılması kamu düzeninden olması hasebiyle her aşamada gözetilmesi gereken işlemlerden olup, taraf teşkili sağlanmadan davanın esası hakkında karar verilemez.
Bu itibarla, Bölge Adliye Mahkemesince, taraf teşkilinin sağlanması için yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapılıp, taraf teşkili sağlandıktan sonra taraf vekillerinin istinaf istemleri hakkında bir karar verilmesi gerekirken taraf teşkili sağlanmaksızın karar verilmesi doğru görülmediği...'' gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ilk derece mahkemesince alınan 02.05.2017 tarihli uzman bilirkişi heyet raporunda da belirtildiği üzere, karşı dava konusu TR 2012 05912 Y sayılı faydalı modelin 1 numaralı ana istemi ile 2, 3, 8, 9, 10 numaralı istemlerin, D1 dokümanı (SAJA firmasına ait 2007/08877 sayılı döküman) karşısında yenilik niteliğini taşımadığı, 15.11.2017 tarihli ek bilirkişi raporunda da bildirildiği üzere 4 numaralı istemin dahi yenilik niteliğini yitirdiği, zira 4 numaralı istemin, sadece fırça kılı deliği sayısının en az 6 olması hususunu koruduğu, Dairenin de önceki tarihli kalıp faturalarının ve 05.10.2010 tarih 6T3373306 numaralı "Turboline" ürününün delil olarak kabul edilmesinin gerektiğini, sadece fırça deliği sayısına ilişkin 4 numaralı istemin yenilik niteliğini taşıdığının söylenebilmesinin mümkün olmadığı, geçmişte her iki tarafın da SAJA firmasının "Turboline" ürününe ait soket kalıplarının lisanslı ürünlerini üretme konsusunda yoğun çabalarının olması, Anfisan firması üzerinden birlikte ticari faaliyetlerinin bulunması hususları birlikte nazara alındığında, SAJA firmasının internet sayfasındaki geçmiş arşiv dökümalarına da itibar edilmesi gerektiği yönündeki ilk derece mahkemesi görüşüne iştirak edildiği, 15.11.2017 tarihli ek bilirkişi raporunda da açıklandığı üzere, asıl davada davalının tecavüz iddiasına konu ürünü, dava konusu TR 2012 05912 Y sayılı faydalı model konusu ürünün 1-4 ve 8-10 numaralı istemlerinin koruma kapsamında kaldığı, karşı davada anılan istemler yönünden dava konusu faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiği tespit edildiğinden, asıl davanın da reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne, karşı dava konusu TR 2012 05912 Y sayılı faydalı modelin 1,2, 3, 4, 8, 9, 10 sayılı istemler yönünden hükümsüzlüğüne ve sicilden terkin edilmesine, diğer kısımlar yönünden karşı davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-karşı davalı ... vekili ile davalı-karşı davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı-karşı davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; ... mahkeme hukuki değerlendirmeler çerçevesinde tartışması ve tespit etmesi mümkün olmayan bir konuya ilişkin olarak bilirkişi heyetinden muhtelif defalar rapor almış ve aldığı bu raporlar neticesinde ise müvekkilin faydalı modelinin 4. isteminin ... olduğu ortaya çıkmıştır. Ancak ... mahkeme 4 no.lu istem ile ilgili olarak hiçbir teknik açıklamaya ve gerekçeye yer vermeksizin "... olmadığı" gerekçesine dayalı olarak hükümsüzlüğünün gerektiği yorumunda bulunmasının hiçbir izahatının olmadığını, bilirkişi raporunda kullanılan ifade ve yer verilen tespitler son derece açık olup davalı tarafça sunulan ürünlerin hiçbirinde davalının TURBOLINE isimli ürünü ile sunulan ürünün aynı ürün olduğuna kanaat getirilmesi mümkün olmadığını, müvekkilin 4 no.lu isteminin hangi mutlak ve somut delile dayalı, hangi teknik gerekçeye bağlı olarak tekniğin bilinen durumuna dahil olduğu ve yenilik kriterine haiz olmadığı kanaatine varılmış olunduğu anlaşılamadığını, SAJA firmasına ait doküman incelendiğinde gövdeye takılıp çıkartılan ve fırça bölümü olarak tanımlanan parçalarda, fırça kıllarının bu parçalara bütünleşik yapıda olduğu, başka bir ifadeyle soket üzerinde fırça kıllarının takılması için delik yapılarının bulunmadığı, halbuki müvekkil faydalı model belgesinde fırça kıllarının fırça soketlerine, soket üzerinde yer ... deliklerden takılıp çıkartılabilir nitelikte olduğunu, müvekkili faydalı model belgesine konu buluşta tellerin, soketlere nasıl takılıp çıkartıldığı tarifname bölümünde etraflıca anlatıldığını, nitekim müvekkil tarafından yapılan ar-ge çalışması neticesinde de işlevsel olarak çok daha kolay bir kullanım sağlayan ve fırça kıllarının kırılması, bozulması ya da aşırı yıpranması halinde soketin bir bütün olarak değiştirilmesini değil, yıpranan ... bir fırça telinin dahi değiştirilmesi sağlanarak maliyeti hayli düşüren bu sistem meydana getirdiğini, hal böyleyken hükme esas alınan bilirkişi raporunda müvekkil faydalı model belgesinin ana isteminin ... olmadığı yönündeki değerlendirmelere bu çerçevede açık itirazlarının olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı-karşı davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; asıl davada davacıya ait buluşun 5 no.lu isteminde tanımlanan şeyin, fırça kıllarının sokete sabitlenmesi değil, soketin taşıyıcıya sabitlenmesi hususu olduğunu, mahkemece kurulan hükme mesnet alınan bilirkişi raporlarında ise fırça kıllarının sokete sabitlenmesi için kullanılan snap-fit sisteminde pin kullanımına ihtiyaç duyulmaz görüşünden hareketle yenilik değerlendirilmesinin yapıldığını, esneyerek kilitleme sisteminin ise 8 no'lu istemle ilgili olduğunu ve 8 no.lu istemin ... olmadığının bilirkişi raporu ile belirlendiğini, tablaya geçirilen sokette sabitleyici eleman bulunmasının teknik bir zorunluluk olup, bu sistemin Turboline'da bulunduğunu, dolayısıyla 5, 6 ve 7 no.lu istemler yönünden de karşı davanın kabulüne karar verilmesinin gerektiğini, davacının replik dilekçesindeki "Turboline ile 2012/05912 no.lu faydalı model arasındaki en önemli farkın, fırça kıllarının sokete geçmeli yapıda olması" şeklindeki ikrarının da değerlendirmeye alınmasının gerektiğini, temyiz incelemesine konu kararın 10 no.lu hüküm fıkrasında, tamamen reddolunan asıl davanın yargılama giderleriyle ilgili olarak yanılgılı bir şekilde karşı davanın kabul ve ret oranından hareket edilmesi ve yargılama giderlerinin 3/10’luk kısmının müvekkil şirketten alınarak davacı – karşı davalılara ödenmesine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, asıl dava, faydalı modelden ... haklara tecavüzün tespiti, men'i, ref'i ile maddi ve manevi tazminat; karşı dava, faydalı model hükümsüzlüğü istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri, 551 Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (551 sayılı KHK) 156 ncı maddesi, 164 , 165 ve 166 ncı maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı-karşı davalı ... vekili ile davalı-karşı davacı vekilince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı-karşı davalı ... vekili ile davalı-karşı davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.