YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2023/1411 E.  ,  2024/3639 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/542 Esas, 2022/1651 Karar
HÜKÜM : Kısmen kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2016/676 E., 2018/1175 K.

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 07.05.2024 günü hazır bulunan tüm davacılar vekili Avukat ... ile davalılar vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalılar arasında 07.09.2015 tarihli sözleşme yapıldığını, bu sözleşmede dava dışı ... A.Ş.’ye ait olan bir kısım taşınmazların yeni kurulacak bir anonim şirkete aktarılacağını, yeni kurulacak şirket hisselerinin ... A.Ş.’nin sermayesinin nakdi ve ayni sermaye artışı ile karşılanmasının kararlaştırıldığını, kısmi bölünmenin TSG'de ilan tarihinden itibaren 15 gün içerisinde müvekkilin yeni kurulan şirketteki hisselerini yarı yarıya davalılara devredeceğini ve devir sırasında her birine 300.000,00 USD ödeyeceğini, bunun karşılığında davalıların ise ... A.Ş.'deki hisselerini davacıya devredeceğini, bu devirler sonucunda sıralanan gayrimenkullerin ve yeni kurulan şirket hisselerinin davalıların olacağını, ayrıca ek olarak her birinin 300.000,00 USD elde edeceğini, ... hisselerinin ve bir kısım taşınmazların ise davacıya kalacağını, temelde bu şekilde olan anlaşmaya taraflardan herhangi biri sözleşmede kararlaştırılan yükümlülüklerini yerine getirmediği ya da sözleşme hükümlerine uymaktan vazgeçtiği takdirde diğer tarafa 1.000.000,00 USD cezai şart ödeneceğinin kararlaştırıldığını, davalıların kendi yükümlülükleri açısından işbu sözleşmeyi ifadan kaçındıklarını, müvekkilin söz konusu sözleşmenin yerine getirilmemesi sebebi ile zarara uğradığını ileri sürerek neticeten; 07.09.2015 tarihli sözleşmenin davalı taraflarca yerine getirmemesi sebebi ile cezai şart olarak kararlaştırılan 1.000.000,00 USD cezai şartın muaccel olduğu tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müvekkil adına hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesinde, taraflar arasında düzenlendiği iddia edilen sözleşmenin, 07.09.2015 tarihinde tek nüsha olarak tanzim edildiğini, sözleşmenin aslının davacıda olduğunu bu nedenle cezai şartın tek taraflı olarak salt davacı lehine düzenlenmiş kabul edilmesi gerektiğini, noter marifetiyle yapılmayan hisse devri sözleşmelerinin hukuken geçerliliği olmadığını, tarafların eşit olarak ortak olduğu ... Yapı Üretim A.Ş.’deki hisselerin devrine yönelik olarak yapılan sözleşme içeriğine bakıldığı zaman aynı zamanda işbu sözleşmede şirkete ait olan taşınmazların da paylaşımının yapıldığını, ... A.Ş.’ye ait gayrimenkullerin kısmi bölünme yoluyla devredilmesi halinde sözleşmenin geçerlilik kazanacağını, taşınmazların, kısmi bölünme yoluyla devri yapılmadığından dolayı dava konusu olan protokol hükümlerinin geçerlilik kazanmadığını, sözleşmede hakem şartının olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sözleşmenin ... Yapı Üretim A.Ş.’ye ait gayrimenkullerin kısmi bölünme yolu ile taraflar arasında yeni kurulacak A.Ş.’ye devredileceği yönünde hükümler içerdiği, 16.10.2015 tarihinde kurulan ....Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin bu amaçla kurulduğu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 171 inci madde gereğince davalıların şart gerçekleşinceye kadar borcun gereği gibi ifasını engelleyecek her türlü davranıştan kaçınması gerektiği, bu meyanda bölünme işleminin ve taşınmazların yeni kurulan şirkete devrinin gerçekleşmesi için hazırlanmış olan genel kurul evraklarının davalılarca imzalanması gerektiği ve fakat davalıların edimlerini yerine getirmekten kaçındığı, sözleşmenin 10 uncu maddesinde seçimlik olarak cezai şart düzenlendiği, davacının edimlerini yerine getirmeye çabaladığı, davacı tarafın sözleşmenin 10 uncu maddesinde kararlaştırılan cezai şartı talep etmek hakkına sahip olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafın genel kurula çağrı yapacağı yerde ihtarname göndermesinin kötü niyetli olduğunu, davalıların şirket ortaklığı dışında tacir olmadıklarını, 07.09.2015 tarihli adi sözleşmedeki protokol hükümlerinin ... A.Ş.'ye ait olan gayrımenkullerin kısmi bölünme yolu ile devredilmesi halinde geçerlilik kazanacağını, burada geciktirici şart olduğunu, muaccel hale gelmiş bir cezai şarttan bahsedilemeyeceğini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kabulünün usul ve yasaya uygun olduğu ancak 6098 sayılı Kanun 182/son cümlesi gereği öngörülen fahiş cezai şarttan tarafların menfaat dengesi gereği bir miktar tenkis yoluna gidilmesinin yerinde olacağı gerekçesi ile davalılar vekilinin istinaf başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davanın kısmen kabulü ile 300.000,00 USD cezai şart alacağının davalı ..., 300.000,00 USD cezai şart alacağının davalı ...'den dava tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4.a maddesi uyarınca Devlet bankalarınca 1 yıllık vadeli USD mevduata verilen en yüksek oranda temerrüt faizi işletilerek davalılardan alınarak davacıya verilmesine, fazla istemin tenkis nedeniyle reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Bölge Adliye Mahkemesince davalıların tacir olmadığından bahisle cezai şartta tenkis uygulamasının usul ve kanuna uygun olmadığı gerekçesi ile kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; cevap ve istinaf dilekçelerini tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, taraflar arasında düzenlenen 07.09.2015 tarihli sözleşmenin davalılar tarafından ihlal edildiği iddiasına dayalı olarak sözleşmenin 10 uncu maddesinde öngörülen 1.000.000 USD cezai şartın tahsili talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.6098 sayılı Kanun 171, 179, 182 inci maddeleri.

3.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 159 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme
Taraflar arasındaki uyuşmazlık 07.09.2015 tarihinde imzalanan "SÖZLEŞME" başlıklı belgeden kaynaklanmaktadır. 13 maddeden oluşan sözleşmenin 10 uncu maddesi iki taraftan her hangi birisinin bu protokolde yer alan yükümlülüklerini yerine getirmediği ya da protokol hükümlerini uygulamaktan vazgeçtiği taktirde diğer tarafa 1 milyon Amerikan doları cezai şart ödeyeceğini hüküm altına almaktadır. Ancak, Sözleşme başlıklı metnin girişinde "Aşağıda yer alan protokol hükümleri ...'e ait gayrimenkullerin kısmi bölünme yoluyla devredilmesi halinde geçerlilik kazanacaktır." ibaresi yer almakta olup sözleşmenin 1 inci maddesi yeni kurulacak bir anonim şirkete kısmi bölünme yoluyla devredilecek taşınmazları saymıştır. Bir başka anlatımla cezai şartın geçerliliği taşınmazların devrine bağlanmıştır. Mahkemece dava tarihi itibari ile taşınmazların devri şartı henüz gerçekleşmediği için protokolün diğer maddelerinin de yürürlüğe giremeyeceği gözden kaçırılarak hatalı değerlendirme ile davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmamış kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davacılardan alınarak davalılara verilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istekleri hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

07.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.