YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2023/1250 E.  ,  2024/4610 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/388 Esas, 2022/2176 Karar
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/384 E., 2020/344 K.

Taraflar arasındaki faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının "airflow system" adını verdiği Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde 2011/03651 sayı ile tescil ettirdiği “Bir Ayakkabı” başlıklı ürününün-faydalı modelinin tekniğin bilinen durumuna herhangi bir yenilik getirmediğini, özellikle EP 2 152 111 B1 ve EP 1 202 644 B1 tescil no.lu ürünlerin bire bir taklit edilmesi suretiyle oluşturulduğunu, davalının yenilik özelliği taşımayan, ayrıca açık olmayan istemler içeren bu ürünü haksız şekilde sahiplenerek kendi adına tescil ettirdiğini, davalının faydalı modele tecavüz iddiası ile Mahkemenin 2019/531 D. İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda, teknik incelemesi yapılan ayakkabının 2011/03651 no.lu faydalı model belgesinin koruma kapsamında olmadığının tespit edildiğini ve müvekkilinin davalıya ait faydalı modelin hükümsüzlüğünü istemede menfaati bulunduğunu ileri sürerek davalı adına tescilli 2011/03651 no.lu faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde, Mahkemenin 2019/531 D. İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu ile davacının müvekkiline ait 2011/03651 numaralı faydalı model tesciline tecavüz etmediğinin tespit edildiğini, dolayısıyla davalının davayı açmakta hukuki menfaatinin olmadığını, davacı delillerinin müvekkilinin tescilindeki yenilik unsurunu ortadan kaldırmadığını, müvekkilinin tescilinin ayakkabı sektörüne faydalı modelin yenilik kriterini ihtiva eden bir ayakkabı kazandırdığını, önceki tescillere kıyasla farklı bir teknik kullanılarak yeni bir ürün geliştirildiğini, aynı neticenin farklı yöntemlerle gerçekleştirilmesinin yenilik unsurunu ortadan kaldırmayacağını, zira faydalı model tescilinde korunan unsurun meydana gelen neticedeki yenilik değil, bunun teknik olarak gerçekleştirilmesindeki yenilik olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, TR 2011/03651 Y sayılı "Bir Ayakkabı" buluş başlıklı faydalı model belgesinin, 14.04.2011 tarihinden itibaren 10 yıl süre ile davalı adına tescilli olduğu, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) Geçici 1 inci maddesi uyarınca faydalı modellerin hükümsüz kılınmasında, başvuru tarihinde yürürlükte olan mevzuat hükümlerinin uygulanacağı, dava konusu faydalı modelin hükümsüzlüğüne ilişkin eldeki bu davanın başvuru tarihinde yürürlükte bulunan 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (551 sayılı KHK) 165 inci maddesinde hükümsüzlük nedenlerinin belirtildiği, 17.02.2010 yayın tarihli EP2152111 B1 no.lu patent belgesi karşısında, davalıya ait TR 2011/03651 Y tescil no.lu faydalı model belgesinin tüm istemlerinin (istem 1-5), 14.04.2011 başvuru tarihi itibarıyla yenilik vasfını taşımadığı, dava konusu faydalı modelin 551 sayılı KHK'nın 156 ncı maddesi anlamında yenilik vasfını taşımadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, davalı adına tescilli 2011/03651 tescil no.lu faydalı modelin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin herhangi bir faydalı model tecavüzü bulunmadığı 2019/531 D. İş dosyasında alınan bilirkişi raporu ile sabit olmasına rağmen davacının hukuki menfaati bulunmamasına rağmen faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü davası açtığını, davacının dosyaya sunduğu yabancı patentlere ait belgelerin delil olarak kabul edilemeyeceğini, bu resmi belgelerin apostilli, noter tasdikli yeminli tercümelerinin dosyaya sunulmasının zorunlu olduğunu, bilirkişi raporunda patent belgesinin gerçekliği ve geçerliliği ihtimali üzerinden re'sen çeviri yapılarak rapor tanzim edildiğini, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 223 ve 224 üncü maddelerine aykırılık olduğunu, müvekkilinin tescilinin yenilik unsuruna haiz olduğunu, faydalı modelde mutlak yenilik unsurunun aranmadığını, faydalı model tescilinde korunan unsurun, meydana gelen neticedeki yenilik değil, bunun teknik olarak gerçekleştirilmesindeki yenilik olduğunu, müvekkilinin ürünündeki süspansiyon vantuzlarının, en az 3 boğumdan oluşan, hem havanın sirkülasyonunu arttıran hem de konforu arttıran özellikteki vantuzlar olduğunu, bu sebeple müvekkilinin geliştirdiği ürünün sanayiye uygulanabildiğini ve ticari başarı kazandığını, davalının ileri sürdüğü İtalyan patentindeki tabanların ise ticarileştirilemediğini ve ticari bir başarı kazanamadığını, davaya cevap dilekçelerinde EP 23152111 B1 numaralı patent tescilinin geçerliliğinin sorgulanması ve ayrıca davacı tarafa delil olarak dayandığı İtalyan patentindeki ürünü dosyaya sunması için kesin süre verilmesini, dosyaya sunacakları orijinal ürün ile davacının iddiasına dayanak yaptığı ürünün teknik incelemeye tabi tutulması talep ettiklerini, EP 23152111 B1 numaralı yabancı patent belgesinde tarif edilen vantuz kullanım biçimi ile müvekkilin faydalı modelindeki vantuz kullanım biçimi ve diğer unsurlarda bariz farklılıklar olduğunu, müvekkilinin kendi tarifnamesindeki işlevi gerçekleştiren ve sanayiye uygulanabilir bir buluşa imza attığını, EP 23152111 B1 numaralı yabancı patentin ise tarifnamesindeki işlevi gerçekleştiremediğinin açık olup sanayiye uygulanabilir olmadığını, bilirkişi raporuna itirazlarının ve dosyaya sundukları uzman mütalaasının dikkate alınmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 14.04.2011 başvuru ve 21.12.2011 tescil tarihli TR 2011/03651 Y sayılı "Bir Ayakkabı" buluş başlıklı faydalı model belgesinin, 14.04.2011 tarihinden itibaren 10 yıl süre ile davalı adına tescilli olduğu, Faydalı Model Belgesinin 1 bağımsız, 4 bağımlı istemden oluştuğu, Buluş Özetinin “Bu buluş, yürüyüş sırasında havalandırılmasını, su girişinin engellenmesini, kullanıcının rahatlığını sağlayan katmanlı (5, 6, 7) bir taban (3) yapısına sahip bir ayakkabı (1) ile ilgilidir. Buluşun amacı, içerisine hava giriş çıkışını sağlayan bir tabana (3) sahip, içine su girişini engelleyen bir tabana (3) sahip, tabanında (3) kullanıcınım rahatlığı için uygulanan basınca en üygün şekilde karşılık veren süspansiyon vantuzlarına (8) sahip bir ayakkabı (1) gerçekleştirmektir.” şeklinde; faydalı modelin istemlerinin - kararda yazılı şekilde- açıklandığı, davacı vekilinin yenilik giderici olarak yerli ve yabancı patent tescil belgeleri sunduğu, bilirkişi heyeti tarafından D1:17.02.2010 yayın tarihli EP2152111 B1 no.lu patent belgesi referans alınarak inceleme yapıldığı, davacı tarafça patent belgesinin Türkçe tercümesinin dosyaya sunulduğu, 19.10.2020 havale tarihli bilirkişi heyet raporunda; "...17.02.2010 yayın tarihli EP2152111 B1 nolu patent belgesi karşısında, davalıya ait TR 2011/03651 Y tescil nolu faydalı model belgesinin tüm istemlerinin (istem 1-5), 14.04.2011 başvuru tarihi itibarıyla yenilik vasfını taşımadığı"nın belirtildiği, tarafların ayakkabı sektöründe faaliyet gösterdiği ve davalı tarafça davacı aleyhine tecavüz suçlamasıyla delil tespiti yaptırıldığı anlaşıldığından hükümsüzlük davası açmakta davacının hukuki yararının bulunduğu, bilirkişi raporunda hükümsüzlük delili olarak D1:17.02.2010 yayın tarihli EP2152111 B1 no.lu patent belgesi referans alınarak inceleme yapıldığı, davacı tarafça yabancı patent belgesinin Türkçe tercümesinin dosyaya sunulduğu, Avrupa Patent Ofisinde tescilli patent belgesinin online kayıtlarına erişim mümkün olup, apostilli kaydının dosyaya sunulmamasının sonuca etkili olmadığı, tercümesi dosyaya sunulduğu gibi bilirkişilerce de İngilizce metin üzerinde de inceleme yapılarak denetlendiği, karşılaştırmalı tablo üzerinde, davalı Faydalı Model Belgesinin 1 numaralı bağımsız istemi ve bağımlı istemleri ile yenilik giderici, davalı faydalı model belgesinin başvuru tarihinden önce EPO'da yayınlanarak kamuya sunulan patent belgesinin istemlerinin karşılaştırılarak, davalı faydalı model belgesinin yeni olmadığının tespit edildiği, bilirkişilerce yapılan incelemenin usule uygun olup, davalı tarafça vantuzların her iki belgede farklı olduğu ileri sürülmüşse de, davacı faydalı model belgesinde vantuzların "ucu açık, ters, kesik konik şekle sahip en az bir süspansiyon vantuzu" şeklinde tarif edildiği, yenilik giderici belgede ise "açık kum saati veya körük veya silindir şekline sahip vakumlu ağızlar" şeklinde tarif edildiği ve farklılık bulunmadığı, Avrupa Patent Belgesine konu ürün ile davalı FM belgesine konu ürünün karşılaştırılmasına gerek olmadığı anlaşıldığından yenilik giderici delil ile bilirkişi raporuna yönelik istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı, davalı tarafça dosyaya sunulan uzman mütalaasında, davacı ve davalı tarafa ait ayakkabı tasarımlarının tasarım tekniği ve görsel tasarım açısından karşılaştırıldığı, yapılan tespitlerin bu davanın sonucuna etkisinin bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde istinaf aşamasındaki itirazlarını yineleyerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.6769 sayılı Kanun'un geçici 1 inci maddesi.

3.551 sayılı KHK'nın 156 ve 165 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.