YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2022/87 E.  ,  2023/3029 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/262 Esas, 2021/1891 Karar
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2019/220 E., 2020/558 K.

Taraflar arasındaki asıl dava sözleşmenin haksız feshinin tespiti ile portföy tazminatı, birleşen dava zarar nedeniyle tazminat istemine ilişkin olup yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 16.05.2023 günü hazır bulunan asıl ve birleşen davada davacı vekili Av. ... ile Av. ... ile asıl ve birleşen davada davalılar vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; davalılardan Proximity Instrumentation Controls GmbH (PIC)'nin, reed kontak satışı ve reed sensör üretimi yapan, merkezi Almanya’da bulunan bir şirket olduğunu, müvekkilinin 29.05.2007 tarihinden itibaren PIC Türkiye distribütörü olarak işe başladığını, davalı PIC'in, 08.06.2007 tarihinde müvekkilinin Türkiye distribütörü ve acentesi olduğuna dair belge düzenlediğini, böylece taraflar arasında distribütörlük ve acentelik ilişkisi kurulduğunu, müvekkilinin distribütör olarak Almanya’dan reed kontak ve reed sensör ithal ederek Türkiye pazarında satışını yaptığını ve teknik destek verdiğini, yine müvekkilinin Arçelik'e yaptığı satışlar nedeniyle ciro üzerinden %5 komisyon aldığını, PIC'in 2014 yılında davalı PIC Turkey’in kurulmasından ve üretime başlamasından sonra komisyon ödemelerini sonlandırdığını, 2017 yılının sonunda PIC'in çalışma sistemini değiştirerek kendisi doğrudan satış yapma yoluna gittiğini ve devam eden süreçte müvekkil ile çalışmak istemediğini ortaya koyduğunu, müvekkilin bulduğu müşterilere direkt satış yapılacağının belirtildiğini, 2018 yılı satışları için stokları geri almadığı gibi aynı müşterilere daha uygun fiyat sunarak kâr kaybına da sebep olduğunu, 15 Nisan 2018 tarihinden itibaren her iki davalının da iş ilişkisini herhangi bir ihbarda bulunmaksızın tamamen sonlandırdığını ileri sürerek distribütörlük ve acentelik sözleşmesinin haksız feshedildiğinin tespiti ile fazlaya ilişkin hak saklı kalmak kaydıyla şimdilik 120.000,00 USD denkleştirme tazminatı ve sözleşme ilişkisinin devamı sırasında davalıların sözleşmeye aykırı tutum ve davranışları nedeniyle uğranılan zarardan dolayı 150.000,00 USD tazminatın 15.04.2018 fesih tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un (3095 sayılı Kanun) 4/a maddesi uyarınca faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, uğranılan müspet zarar nedeniyle 50.000,00 USD tazminatın 15.04.2018 fesih tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; asıl davada Mahkemece tazminat taleplerinin zorunlu arabuluculuğa tabi olduğu halde, davadan önce arabuluculuk yoluna başvurulmadığı gerekçesiyle onlara ilişkin davanın tefrik edildiğini ve dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verildiğini, tazminat talepleriyle ilgili arabuluculuk yoluna gittiklerini ancak sonuç alınamadığı için dava yoluna başvurduklarını ileri sürerek sözleşme ilişkisinin devamı sırasında davalıların sözleşmeye aykırı tutum ve davranışları nedeniyle uğranılan zarardan dolayı 150.000,00 USD tazminatın 15.04.2018 fesih tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, uğranılan müspet zarar nedeniyle 50.000,00 USD tazminatın 15.04.2018 fesih tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı PIC Sensör San ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; dava şartı olan arabuluculuk usulünün yerine getirilmediğini, davanın dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini, portföy tazminatı talebi için hak düşürücü sürenin geçtiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... İnstrumentation Controls GMBH vekili cevap dilekçesinde; dava şartı olan arabuluculuk usulünün yerine getirilmediğini, davanın dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini, portföy tazminatı talebi için hak düşürücü sürenin geçtiğini, davalıların ayrı tüzel kişilikleri bulunduğunu, fesih beyanının 12.12.2017 tarihinde davacı tarafa gönderildiğini, fesih beyanında fesih sebeplerinin detaylı olarak izah edildiğini, ticari ilişkinin 11.12.2017 tarihinde sona erdiğini, davacı tarafın sadakat yükümlülüğünü ve rekabet etmeme yükümlülüğünü ihlal eden davranışlarda bulunduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin davacı tarafın kusuru dolayısıyla haklı sebeple feshedilmiş olduğundan portföy tazminatına hak kazanmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleşen davanın davalı PIC Sensor Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine, asıl davanın davalı ... yönünden asıl davanın dava şartlarına ilişkin noksanlık nedeniyle usulden reddine, denkleştirme tazminatı istemli davanın sözleşme ilişkisinin sona erdiği 11.12.2017 tarihinden itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığı gerekçesi ile reddine, birleşen davaya konu tazminat istemlerinin ise sözleşmenin davalı tarafından haklı nedenle fesih edildiği gerekçesi ile reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşendavada davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Asıl ve birleşen davada davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; asıl dava yönünden; perdeni aralanması ilkesi gereğince her iki davalının da müvekkiline karşı sorumlu olduğunu, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin 11.12.2017 tarihli mail ile sona erdirilmediğini, bu tarihten sonra da 15.04.2018 tarihine kadar ilişkinin devam ettiğini, yasada öngörülen 1 yıllık süre içerisinde ihtarname ile portföy tazminatı talebinde bulunduğunu, akabinde arabuluculuk yoluna başvurduğunu, tarafların anlaşamaması üzerine dava açtığını, davalıların hak düşürücü süre itirazlarının reddi gerektiğini, birleşen dava yönünden ise; davalı tarafın sözleşmeyi haklı nedenlerle fesih ettiğini ispat edemediğini, yasada belirtilen fesih sürelerine uyulmadığını, rekabet etmeme ve sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışların da ispat edilemediğini beyan ederek kararın kaldırılmasını ve davanın kabulünü istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile PIC Sensör Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile davacı arasında distribütörlük veya acentelik ilişkisi bulunmadığından bu davalı yönünden pasif husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, davalı ... yönünden, sözleşme ilişkisinin 11.12.2017 tarihinde sona erdiği, bu tarih sonrasına ait ilişkinin fesih edilen sözleşmenin tasfiyesine yönelik olduğu, davacı tarafından tazminat istemine yönelik 06.01.2029 tarihli ihtarname ve dava tarihi itibariyle bir yıllık hak düşürücü sürenin geçtiği, feshin haklı nedene dayalı olduğu, İlk Derece Mahkemesinin bu yöndeki kabulünde isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Asıl ve birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Asıl dava, portföy tazminatının tahsili, birleşen dava ise, sözleşmeye aykırılık ve haksız fesih nedeniyle uğranılan zararların tazmini istemine ilişkin olup, uyuşmazlık, feshin haklı sebeplerle yapılıp yapılmadığı, portföy tazminat talebi yönünden hak düşürücü sürenin geçip geçmediğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A maddesi, 122 nci maddesi.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Takdir olunan 8.400,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.