YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2022/840 E.  ,  2023/4352 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi
SAYISI :2020/908 Esas, 2020/1575 Karar
HÜKÜM :Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ :Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI :2019/456 E., 2020/39 K.

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince taraf vekillerinin başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, davalıya ve iştiraki olan bağlı şirketlere ait bazı gayrimenkullerin satılması veya kiralanması işlerinin takibi için komisyon karşılığında anlaşma sağladığını, bu anlaşma ile verilen yetki ve vekaletler üzerine müvekkilinin üç adet gayrimenkulün satışı için alıcı bulduğunu, aracılık hizmeti sunulduğunu ve satış yapıldığını, bu satışlardan dolayı müvekkili lehine doğan komisyon alacağı için 20.08.2007 tarihli protokolün imzalandığını, bu protokole göre satışı yapılan gayrimenkullerin satış bedeli üzerinden hesaplanacak %5 komisyon oranı %3'e çekilerek toplamda 480.000,00 TL olarak mutabakat sağlanarak, bu bedelin 31.12.2007 tarihine kadar ödeneceğinin kararlaştırıldığını, aradan uzun zaman geçmesine rağmen ödeme yapılmadığını, alacağın tahsili için icra takibi başlatıldığını ancak davalının itiraz ettiğini ileri sürerek, itirazın iptaline, takibin devamına ve alacağın %40'ı oranında davalı aleyhine icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; sözleşmedeki imzanın davalı ... tek başına temsile yetkili olmadığını, davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6762 sayılı Kanun) 106 ncı maddesinin ikinci fıkrasında tellalın ücret isteme hakkının muamelenin yapıldığı günden itibaren bir yıl geçince müruru zamana uğrayacağının hüküm altına alındığını, sözleşmenin kurulduğu tarihten itibaren bir yıllık sürenin dolduğunu, bu nedenle davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, ayrıca sözleşmede imzası bulunan şahsın temsil yetkisini kötüye kullandığını, davalı şirket yararına hareket etmediğini, sözleşmenin davacı yararına düzenlendiğini, Kombassan Holding A.Ş.'nin, Kombassan Giyim Gıda A.Ş.'ne ait bir gayrimenkulun satışına karar verme yetkisini haiz olmadığını, kararın yoklukla malul olduğunu, ayrıca dava dışı Kombassan Giyim Gıda A.Ş.'nin, münhasıran kendi faaliyetleri neticesinde marketler zincirini bir üçüncü şahsa sattığını, bu satışta davacının hiçbir emeği ve katkısının bulunmadığını, sözleşmedeki tellallık ücretinin bu nedenle oluşmadığını, ayrıca tellallık sözleşmesinde belirlenen tellal ücretinin fahiş olduğunu, sözleşmenin geçerli kabul edilmesi halinde bu ücretin oranında düzenleme yapılması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 6762 sayılı Kanun'un 106 ncı maddesi gereğince muamele yapılınca veya mukavele bir şarta bağlıysa şart tahakkuk edince bordroyu vermiş olan tellalın ücretini istemek hakkını haiz olacağı, bu hakkın muamelenin yapıldığı günden itibaren bir yıl geçince müruru zamana uğrayacağı, eğer mukavele yapılmaz veya talik olunduğu şart tahakkuk etmezse tellalın bu işteki teşebbüslerinden dolayı ücret isteyemeyeceği, bu maddeye göre ticari işler için yapılan tellallık sözleşmelerinde taraflar arasında aracılık yapmayı meslek edinen kişi, yani tellal için muamelenin yapıldığı tarihten başlamak üzere bir yıllık zamanaşımı süresinin söz konusu olduğu, uzun yıllardan beri davalı şirket ve bağlantılı şirketlerle davacı arasında mal ve hizmet alma verme, gayrımenkul alım satımı, bunlara aracılık edilmesi, ödünç para verme gibi birçok ticari ilişki olduğunu, İstanbul ili, ... İlçesi, 2. Bölge, Yukarı ...Mah., 13461 parsel numarasında kayıtlı taşınmazın 17.11.2006 tarihinde, ...ili, Merkez İlçesi, Ş. Körfez Mah., 4215 ada, 12 parsel numarasında kayıtlı taşınmazın 27.03.2007 tarihinde, ...İli, ... İlçesi,...Mah., 3812 ada, 1 parsel ile 3813 ada 1 ve 2 nolu parsel numarasında kayıtlı taşınmazların 16.08.2007 tarihinde satışlarının yapıldığı taşınmazların satış tarihleri ile icra takibinin yapıldığı 04.08.2009 tarihi itibarıyla bir yıllık zamanaşımı süresinin sona erdiği gerekçesiyle davanın zamanaşımı nedeniyle reddine davacı aleyhine kötü niyet tazminatına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki sözleşmenin tellallık sözleşmesi olmadığını, davalının 20.08.2007 tarihli sözleşmeyi kabul ettiğini, müvekkilinin gayrımenkul alım satımı, bunlara aracılık edilmesi işini meslek edinmediğini, kötü niyetli kabul edilerek aleyhine tazminata hükmedilmesinin de yerinde olmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 20.08.2007 tarihli sözleşmedeki imzanın sahte olduğunu, bu hususun da gerekçeli kararda yer alması gerektiğini, ayrıca davacının ticari tellal olduğu hususunun Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2009/872 E. sayılı dosyasının kesinleşen ilamı ile sabit olduğunu, mahkemece bu hususa gerekçeli kararda yer verilmemesinin hatalı olduğunu, müvekkili lehine nisbi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek, İlk Derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava tarihi itibarıyla taraflar arasındaki uyuşmazlığa 6762 sayılı Kanun'un uygulanması gerektiği, söz konusu Kanun'un 106 ncı maddesi gereğince tellalın ücretini istemek hakkının muamelenin yapıldığı günden itibaren bir yıl geçince müruru zamana uğrayacağı, 20.08.2007 tarihli protokole konu İstanbul ili, ... İlçesi, 2. Bölge, Yukarı ...Mah., 13461 parsel numarasında kayıtlı taşınmazın 17.11.2006 tarihinde, ...ili, Merkez İlçesi, Ş.... Mah., 4215 ada, 12 parsel numarasında kayıtlı taşınmazın 27.03.2007 tarihinde, ...İli, ... İlçesi,...Mah., 3812 ada, 1 parsel ile 3813 ada 1 ve 2 nolu parsel numarasında kayıtlı taşınmazların 16.08.2007 tarihinde satışlarının yapıldığı taşınmazların satış tarihleri ile icra takibinin yapıldığı 04.08.2009 tarihi itibarıyla bir yıllık zamanaşımı süresi sona erdiğinden mahkemece davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verildiği, davalı yararına maktu vekalet ücreti takdirinde herhangi bir isabetsizlik olmadığı, davalı vekilinin mahkemece 20.08.2007 tarihli protokolün imza ve temsil yönünden geçersiz olup olmadığının hükme esas alınmadığını belirterek gerekçeye yönelik ve davacı vekilinin kötü niyet tazminatına yönelik istinaf başvurusunun kabulüne, mahkemenin gerekçesi yönünden hata edildiğinden gerekçenin düzeltilerek ve değiştirilerek yeniden esas hakkında karar verilmesine, davanın zamanaşımı nedeniyle reddine, davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesince 20.08.2007 tarihli işbu dava konusu sözleşmenin daha öncesinde kesinleşmiş bir davaya konu olan 22.01.2007 tarihli sözleşmenin devamı gibi gösterilerek davanın reddine gerekçe yapıldığını, 22.01.2007 tarihli sözleşmenin tellallık sözleşmesi olup iki taraflı borç doğurduğunu, işbu davaya konu 20.08.2007 tarihli sözleşmenin ise her iki tarafa borç yükleyen bir tellallık sözleşmesi değil, tek taraflı borç doğuran bir sözleşme olduğunu, doğmuş bir borcun sözleşmeyle kabulünü gösteren bir sözleşme olduğunu, uygulanacak zamanaşımı süresinin 10 yıl olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesince davanın zamanaşımı nedeniyle esastan reddedilmesine rağmen davalı lehine maktu vekalet ücretine hükmedildiğini, müvekkili lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, davaya konu icra takibinde 20.08.2007 tarihli sözleşmenin dayanak gösterildiğini, Ankara Polis Kriminal raporu ile bu sözleşmede davalı ... temsilen atılan imzanın sahte olduğunun tespit edildiğini, sahte belgeye dayalı olarak davalı aleyhine takip başlatılması sebebiyle davacının kötü niyet tazminatına mahkum edilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, ticari işler tellallığı sözleşmesi kapsamında komisyon bedelinin tahsiline ilişkin başlatılan ilamsız icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67 nci maddesi, 6762 sayılı Kanun'un 106 ncı maddesi.

3. Değerlendirme
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gerek hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dava, ticari işler tellallığı sözleşmesi kapsamında komisyon bedelinin tahsiline ilişkin başlatılan ilamsız icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. Bölge Adliye Mahkemesince tellalın ücret isteme hakkının zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir. Mahkemece yapılan bu değerlendirme işin esasına yönelik bir değerlendirme olup, doğrudan dava şartı yokluğu nedeniyle usulden verilmiş bir ret kararı niteliğinde değildir. Bu durumda mahkemece verilen karar esastan verilmiş bir ret kararı niteliğinde olduğundan, yargılamada kendisini vekil ile temsil ettirmiş davalı yararına hüküm tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince nispi vekâlet ücreti verilmesi gerekir. Bu durumda Bölge Adliye Mahkemesince davalı yararına "41.050,00 TL" vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken, "3.400,00 TL maktu" vekalet ücretine hükmedilmesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı vekilinin Bölge Adliye Mahkemesi kararına yönelik temyiz itirazının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm kısmının ikinci fıkrasının (f-) bendinde yer alan "3.400,00 TL maktu" ibaresinin çıkartılarak yerine “41.050,00 TL” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davalıya iadesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.