YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2022/7023 E.  ,  2024/3252 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/1906 Esas, 2022/1640 Karar
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2018/5 E., 2020/206 K.

Taraflar arasındaki sözleşmenin feshinin tespiti, aynen iade davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında finansal kiralama sözleşmesi akdedildiğini, ancak davalının sözleşme gereği hazırlanıp kesinleşen ödeme planına aykırı hareket ederek finansal kiralama taksitlerini ödemede temerrüde düştüğünü, 18.04.2018 tarihli ihtarnamenin keşide edilip 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu’nun (6361 sayılı Kanun) 31 inci gereğince kira, kira temerrüt, sigorta, sigorta temerrüt ve kira masraf borçlarının ödenmesi için 60 gün süre verildiğini, aksi takdirde sözleşmenin feshedileceğinin bildirildiğini, yapılan ihtara rağmen davalının ödeme yapmadığını, finansal kiralama sözleşmesinin münfesih hale geldiğini, 6361 sayılı Kanun’un 23 üncü maddesi uyarınca finansal kiralamaya konu malların mülkiyetinin kiralayana ait olduğunu, sözleşmede de bu hususun belirtildiğini, aynı Kanun’un 31 ve 33 üncü maddelerinde fesih halinde kiracının malları iadesinin gerektiğinin düzenlendiğini, fesih ile davalının haksız zilyet durumuna düştüğünü ileri sürerek sözleşmenin feshinin tespiti ile birlikte finansal kiralama konusu malların müvekkiline iadesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili hakkındaki iflasın ertelenmesi davasında ihtiyati tedbir kararı verildiğini, ticari işletmede fiilen bulunan ve işletmenin amacına tahsis edilen özellikle iyileştirme projesinin gerçekleşmesi için kullanılması zorunlu olan makina, ekipman, alet edevat ve taşıtların ertelenme yargılaması sonuna kadar borçlu şirketin işletmesinde aynen muhafazası, şirket mal varlığının korunması kavramına dahil olduğunu, işbu dava ile malın iadesi ve dava süresince tedbiren teslimi istenen malların müvekkil şirketin üretim için kullanması gereken ve iyileştirme projesinin uygulanması için zaruri olan mallar niteliği taşıdığını, bu malların iadesinin halinde iflasın ertelenmesi davasının hiçbir anlamının kalmayacağını, müekkili şirketin mali durumunun iyileştirilmesinin de zora gireceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 6361 sayılı Kanun uyarınca kira konusu emtiaların mülkiyetinin davacıya ait olduğu, davalı kiracının kira bedelini ödemede temerrüte düştüğü, ihtarname tarihi ve dava tarihi itibarı ile halen davacıya finansal kiralama sözleşmesinden kaynaklanan kira borcunun bulunduğunu, davacının sözleşmeleri Kanuna uygun feshettiği, fesih ile beraber kiracının sözleşme konusu emtiaları derhal kiralayana iade etmesi gerektiği, davacının sözleşmeye konu malları teslim ettiği, edimlerini yerine getirmesine rağmen sözleşme konusu kiralanan mallarla ilgili davalının herhangi bir kira ödemesi yapmadığı, malların iade ve teslimini de gerçekleştirmediği, 6361 Sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrası gereğince bir yıl içinde sözleşmede yer alan kira bedellerinden üçüncü veya üst üste iki kira bedelinin zamanında ödenmemesi nedeniyle ihtara muhatap olunması halinde sözleşmenin fesh edilebileceği, kiralayan tarafından sözleşmenin feshi halinde kiracının malı iade ile yükümlü olduğu gerekçesiyle hükümde gösterilen malların davalıdan alınarak davacıya aynen iadesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili iflas idaresi adına verdiği istinaf dilekçesinde özetle; iflas erteleme davasında kayyım atandığını, Mahkemenin ihtiyati tedbir kararı verdiğini, kayyum atanmasından sonra borçların bir kısmının yapılandırılarak ödenmeye başlandığını, ancak fabrika binasına yıldırım isabet ettiğini, zarar oluştuğunu, çatı tadilatı nedeni ile 8 ay üretim yapılamadığını, mücbir sebep nedeni ile ödemelerde aksaklıklar için süre talep edildiğini, müvekkilinin ifa sorumluluğunun mücbir sebep ile kesildiğini, mücbir sebebin etkisinin 1-2 yıl sürdüğünü, bu nedenle müvekkilinin 2018 yılı Nisan ayında temerrüde düştüğü yönündeki mahkeme kararının hataya dayandığını, 6361 sayılı Kanun’un 28 inci maddesi gereğince malların haciz ve devir tehlikesi de olmadığından davanın haksız açıldığını, iyileştirme projesine göre müvekkilinin faaliyetinin devamı için makinelere ve ekipmanlara ihtiyacının olduğunu, malların iadesi ile iflas erteleme müessesesinin uygulanamaz hale geleceğini, henüz kesinleşmeyen iflas kararına göre şirketin faaliyetine devam ettiğini, iflas müdürlüğünce işletme izni verildiğini, makinenin teslimi halinde tüm alacaklıların haklarının zarar göreceğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 6361 sayılı Kanun uyarınca finansal kiralama konusu malın mülkiyetinin davacı finansal kiralama şirketine ait olduğu, temerrüt nedeni ile sözleşmenin feshi ile davacının malın iadesini isteme hakkı bulunduğu, finansal kiralama sözleşmesinin 15. maddesinde temerrüt halinin düzenlendiği, 34. maddesinde bu durumun fesih nedeni kabul edildiğini, davalının finansal kira sözleşmelerinden doğan borç taksitlerini ödemeyerek temerrüde düştüğü, bilirkişi incelenmesinde davalının ihtarname tarihinde 5.112,00 euro ödenmemiş borç ve 274,60 euro faizin tespit edildiği, iflas erteleme davasının ve tedbirlerinin finansal kiralama konusu malların iadesi ya da sözleşmenin feshi konusunda dava açılmasını ve yürütülmesini engellemeyeceği, davalının savunmasına konu hususların mücbir sebep kapsamında değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili iflas idaresi adına verdiği temyiz dilekçesinde özetle; yaşanan olumsuzluklar üzerine müvekkilinin iflas erteleme istediğini, Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2016/83 E. sayılı dosyasında şirkete kayyım atanıp tedbir mahiyetinde ara kararlar verildiğini, firmanın borçların bir kısmını yapılandırarak ödemelere başladığını, ancak fabrika binasına yıldırım düşünce 8 ay boyunca üretim yapamadığını, bu hususun mücbir sebep niteliği taşıdığını, etkilerinin iki sene devam ettiğini, edimini mücbir sebeple ifa edemeyen müvekkilinin temerrüde düşürülemeyeceğini, Mahkemenin 2018 yılı Nisan ayında temerrüdün oluştuğu kabulünün yerinde olmadığını, fahiş temerrüt faizinin hakkın kötüye kullanılması mahiyeti arzettiğini, yönetici kayyımının çabasıyla fabrikanın faaliyetini sürdürdüğünü, ihracat yaptığını, borçlarını yeniden yapılandırarak ödeme niyeti güttüğünü, 6361 sayılı Kanun’un 28 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca finansal kiralamaya konu malların haczi veya devri tehlikesi bulunmadığından davanın haksız açıldığını, dava tarihi itibariyle iflasın ertelenmesi dosyası derdest olan müvekkilinin sunduğu iyileştirme projesi kapsamında kullanması ve işletmenin devamı için faaliyet göstermesi zorunlu olan makine ve ekipmanlara ihtiyacı olduğunu, şirketin iyileştirme projesi ve iflas erteleme süreci kapsamında kullanması zorunlu olan bu ekipmanlara ilişkin işbu dava ile malların iadesi halinde yasal bir hak olan iflasın ertelenmesi müessesesinin uygulanamaz hale geleceğini, henüz kesinleşmeyen iflas kararı uyarınca iflas dosyasında şirketin faaliyetine devam ettiği ve hali hazırda ileriye dönük fazlaca imalat sözleşmeleri bulunduğu dikkate alınarak iflas müdürlüğünce işletme izni verildiğini, bunun dahi tüm alacaklıların menfaatini korur nitelikte bir karar olduğunu, söz konusu makinelerin davacıya teslimi halinde üretim yapılamayacağından tüm alacaklıların hakları zarar göreceğini, iflas kararının kesinleşmeden ve ikinci alacaklılar toplantısı yapılmadan dava konusu malların iadesine karar verilmesinin hukuka aykırılık taşıdığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, sözleşmenin feshinin tespiti, aynen iade istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanunu'nun 23 ve 24 üncü maddeleri.

3. 6361 sayılı Kanun'un 30, 31, 32, 33 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalının iflas idaresi vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.