YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2022/6349 E.  ,  2024/2663 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/2351 Esas, 2022/1018 Karar
HÜKÜM : Davanın kabulü
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2014/11 E., 2018/81 K.

Taraflar arasındaki eser sahipliğinden doğan haklara tecavüzün önlenmesi, durdurulması, maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı şirket vekili ve davalı ... tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı şirket vekili ve davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; dava konusu ''Polisler için Anayasa Hukuku (Vatandaşlık Hukuku)'' isimli kitabın davalılardan ... tarafından yazıldığını ve diğer davalı tarafından da yayınlandığını, davalının kitabında müvekkilinin ''Anayasa Hukukuna Giriş'' ve ''Devletin Genel Teorisi'' isimli kitaplarından yapılmış usulsüz alıntıların bulunduğunu, davalı şirketin dava konusu kitabın yayınlanması konusunda gerekli özeni göstermediğini, bu sebeple sorumlu olduğunu, örnek olarak 23 adet usulsüz alıntının sunulduğunu, ancak çok daha fazla sayıda usulsüz alıntı bulunduğunu, dava konusunda pek çok bölümün alıntılardan ibaret olduğunu, davalının alıntılarının 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (5846 sayılı Kanun) 35 inci maddesinde öngörülen şartlara aykırı olduğunu ileri sürmek suretiyle 1.000,00 TL maddi, 9.000,00 TL manevi tazminatın tahsilini, basılan bütün nüshaların toplanarak imhası suretiyle tecavüzün ref' ine ve tecavüzün men' ine karar verilmesinini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... Yayıncılık A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; yayınlanması amacıyla kendilerine gelen her kitabı detaylı şekilde inceleme imkanlarının olmadığını, genel olarak da eserlerdeki bu tür alıntıların kontrolünün yapılmasının çok güç olduğunu, yayınevlerinin kitabın satışını durdurduğunu, kendilerinden manevi tazminat talep edilemeyeceğini, kendilerinin kusurunun bulunmadığını, kitap satışından elde edilen rakam karşısında talep edilen tazminat oranının yüksek olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... cevap dilekçesinde; derslerde kullandığı ders notlarını toplamak amacıyla öncelikle matbaada basmaya karar verdiğini, daha sonra kitap olarak ... yayıncılık tarafından basıldığını, derslerde kullanılması amacıyla öğrencilere dağıtıldığını, başta ders notu olarak hazırlandığı için kitap içerisindeki atıflarda eksiklik olabileceğini, kitabın ders notu olarak değerlendirilmesi gerektiğini, davacının maddi ve manevi zararının talep ettiği miktarlarda olmadığını, davacının eserlerinden alınan kısımların genel ifadeler olduğunu, sadece davacının eserlerinde olan özgün bölümler olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının kitabında, davacı eserlerinden yararlanmanın iktibas sınırlarının ötesinde olduğu ve davacı tarafın eser sahibi olmasından kaynaklanan haklarını ihlal ettiği, ancak bu ihlalin davalı kitabının bütünü içerisinde dar kapsamda gerçekleştiği, dava dosyasının, bilirkişi raporlarının, taraflarca sunulan belge ve bilgilerin incelenmesinde davalı ...' in kendi eserine aldığı cümlelerin bir kısmının iktibas serbestisini aşar mahiyette olduğu ve usulsüz alıntı kapsamında değerlendirilebileceği, ayrıca maddi tazminat bakımından davacı talebiyle sınırlı kalınması gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, davalılar tarafından yayınlanan "Polisler İçin Anayasa Hukuku" isimli kitabın (ISBN:975-02-1731-9) bütün baskılarının satışa sunulmuş olsun veya olmasın, bütün nüshalarının toplanarak imhası suretiyle tecavüzün ref'ine, kitabın yeni baskılarının yapılmaması konusunda tecavüzün men'ine, hükmün masrafı davalılardan alınarak Türkiye genelinde yayınlanan en yüksek tirajlı 3 gazetede ilanına, 1.000,00 TL maddi tazminatın haksız fiilin gerçekleştiği Ekim 2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, 9.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiilin gerçekleştiği Ekim 2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili ve davalı ... istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı ... Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş. vekili istinaf dilekçesi ile; bilirkişi raporlarında hesaplamaların yanlış yapıldığını, mahkemece 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesinde belirtilen 3 kat tazminat hesabının yapıldığını, bu hesaplamanın usul ve yasaya aykırı olduğunu, maddi tazminat talepleri yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, yayınınevi yönünden kusurun ispat edilmediğini, manevi tazminat yönünden hükmedilen bedelin fahiş olduğunu, yayınevinin manevi tazminat yönünden de kusurun ispat edilemediğini, içerik denetimi yapma yetkisi olmadığını, davacının müştereken ve müteselsilen talebi olmadan mahkemece müştereken ve müteselsilen tahsile karar verdiğini, bilirkişi raporunun hesaplamalarının yanlış ve fazla olduğunu, bilirkişilerin tüm kitap ve satış fiyatları üzerinden telif ve zarar hesaplaması yaptığını, tecavüzün ref'i halinde 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesi gereğince tazminat istenemeyeceği, bilirkişi kurulunun yanlış oluşturulduğunu, 3 büyük gazete de ilan verilmesinin yanlış ve fahiş olduğunu, vekalet ücretinin yanlış hesaplandığını belirterek, kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... istinaf dilekçesi ile; davaya konu kitabın kendi öğrencilerin ders notu ihtiyacını karşılamak amacı ile sadece bir kez ve 350 adet basıldığını, herhangi çalışma gaye ve akademik kariyer beklentisi amacı ile hazırlanmadığını, bu çalışmada toplam 266 dipnot şeklinde atıfta bulunulduğunu, bu atıflara ait yaklaşık 85 adet kitap da kaynakça kısmında yer aldığını, dipnotlarda bazıları müstakil bazıları da başka eserlerle birlikte olmak üzere dipnot şekline 59 yerde davacı ...'e atıf yapıldığını, kaynakça kısmında 15 adet çalışmasına yer verildiğini, ...'in çalışmalarını yok farz etme ve bir başkasına eserini kendi eseriymiş gibi gösterme durumunun söz konusu olmadığını, iktibasın yararlanılan kaynakların bağımsız özelliğini ortadan kaldırmayacak ve asıl eserlere ihtiyacı kaldırmayacak düzeyde olmasından bahisle, gerek atıf yapılan diğer kitapların gerekse davacı eserlerinin bağımsızlığını ortadan kaldıracak nitelikte olmadığını, çalışmada faydalandığı eserleri ve yazarlarını gizlemek ve başkalarına ait olan fikirleri kendi fikri gibi yansıtmak gibi bir kastının ya da gayesinin olmadığını, 350 adet basılan bu çalışmadan dolayı davacının maddi ve manevi zarara uğramasının mümkün olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının mali haklarına sahip olduğu eserden maksadı aşacak biçimde usulsüz biçimde, kaynak gösterilmeksizin çokça iktibaslar yapıldığı, bu suretle davacının çoğaltma ve yayma haklarının ihlal edildiği, davalıların bu eserlerden alıntı yaptığının hüküm kurmaya elverişli bulunan bilirkişi raporları ile açıkça belirlendiği, bu suretle davacının mali haklarından “çoğaltma” ve “yayma” haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle davalı şirket vekilinin ve davalı ...'in istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili ve davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı şirket vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrarlayarak kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ... temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrarlayarak kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, eser sahipliğinden kaynaklanan mali haklara tecavüzün durdurulması, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı şirket vekilince ve davalı ... tarafından temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalı şirkete yükletilmesine,

Temyiz harcı davalı ...'den peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.