YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2022/6247 E.  ,  2024/640 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1493 Esas, 2022/521 Karar
2. ... Grup Yapı ve Yapı Malzemeleri İnş. Nakliye Hayvancılık Ltd. Şti.
3.Türkiye ... A.Ş. vekili Avukat ...
DAHİLİ DAVALI : ... vekili Avukat ...
DAVA TARİHİ :
HÜKÜM : Kısmen kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Balıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/122 E., 2021/327 K.

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ile davalı banka vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı vekili tarafından duruşmasız olarak davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 23.01.2024 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılmış olup hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ile davalı banka vekili Avukat ... ... ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; 605.000,00 TL arsa satış bedeli için verilmiş olan çek bedelinin ... ... dışındaki davalılardan müşterek ve müteselsilen alınması, bunun mümkün görülmemesi durumunda Balıkesir, Merkez, 2. Bölge, pafta No:18 L 30 ada, no:4998 parsel no:8 de kayıtlı arsa niteliğindeki taşınmazın satışlarının iptali ile tapu kaydının eski malik üzerine geçirilmesini, davacının babası ... ...'e ait Balıkesir, Merkez, 2. Bölge, pafta no:18 L 30 ada, No:4998 parsel No:8 de kayıtlı arsayı babasından aldığı vekalet ile 605.000,00 TL'ye davalılardan ... Grup Ltd. Şti'ye sattığını, şirketi satış işleminde Selçuk ...'in temsil ettiğini, satış bedelinin davalı şirket tarafından banka şube müdürü ... tarafından ... Anafartalar Şubesine yatırıldığını, bloke edildiği belirtilmiş olduğundan davacıya satış bedeli karşılığı bu bankanın 31.07.2015 tarihli, 3177379 no.lu 605.000,00 TL lik banka müdürünün imzalamış olduğu banka çeki verildiğini, satışın 09.07.2015 tarihinde yapıldığını, banka müdürünün satış bedelinin bankaya depo edildiğini ve bu bankanın teminatı altında bulunduğunu belirttiğinden satış bedeli olarak çek alındığını, çekin 31.07.2015 tarihinde ... Anafartalar Şubesine ödenmek üzere ibraz edildiğini, ancak bankanın çek bedelini ödemediği gibi karşılığı yoksa karşılıksızdır şerhini vurmaktan imtina ettiğini, iptalini talep ettikleri Balıkesir, Merkez, Altıeylül İlçesi, Subay mahallesi, Pafta No:18, L 30 ada, No:4998 parsel No:8 de kayıtlı taşınmazın üçüncü kişilere dava sonuna kadar devrinin önlenmesi için tapu kaydına ihtiyati tedbir konulmasına, çek bedeli olan 605.000,00 TL'nin vade tarihinden itibaren başlamak üzere ticari faizi, çek tazminatı ile birlikte ilk 3 davalı olan Türkiye ... A.Ş, Türkiye ... Anafartalar Şubesi müdürü ... ve davalı ... Grup Ltd Şti.'den müştereken ve müteselsilen yargılama giderleri ve vekalet ücreti ile birlikte alınarak davacıya verilmesine, ön taleplerinin mümkün görülmemesi durumunda satışa konu olan taşınmazın davalı şirket ve şirket tarafından ... ...'a yapılan satışların iptali ile taşınmazın eski malik üzerinde bırakılmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalılar ... ve ... Grup.. Ltd Şti yargılamaya katılmamıştır.

2. Davalı banka vekili cevap dilekçesinde; çekin geçersiz olduğunu, kambiyo vasfı bulunmadığını, Cemalettin'in yetkisiz temsilci olduğunu, müvekkilinin mağdur olduğunu, nedensellik bağının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

3. Dahili davalı ... vekili, müvekkilinin iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu savunarak davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın alacak ve tapu iptal ve tesciline ilişkin olarak ikame edildiği, dava konusu yapılan 605.000,00 TL bedelli çekin davacı ... emrine ödeneceğinin çek içeriğinde belirtildiği, çekin davalı bankanın şube müdürü olan diğer davalı ... tarafından şube müdürü sıfatıyla imzalandığı, çekin arkasına "işbu çek ... adına gayrimenkul (arsa) satış bedeli olarak verilmiş olup, blokelidir. Devir, temlik ve ciro edilemez" şeklinde şerh düşüldüğü, düşülen bu şerhin altının da şube müdürü sıfatıyla ... tarafından imzalandığı görülmekle davacının çekten kaynaklanan alacağı talep etmekte hukuki yararının ve hakkının bulunduğu, çekin temsilci veya vekil sıfatıyla değil doğrudan davacı adına düzenlenmesi nedeniyle çekten ... yasal hakları kullanmanın davacıya ait olduğu, bu durumda davacının emrine düzenlenmiş bulunan çeke dayalı olarak alacak isteminde bulunabileceği, ceza dosyasında sanık olarak yargılanan ... Grup Ltd. Şti. yetkilileri ... ... ve Selçuk ...'in T. ... Müdürü ... ile birlikte hareket ettikleri haklarında dolandırıcılık suçundan mahkumiyet kararı verildiği, arsayı ... ve Selçuk ...'in birlikte hareket ederek, ... Grup Ltd. Şti. adına geçirtmeleri nedeniyle sorumluluklarının tam olduğu, dolayısıyla dosyamız davalısı şirketin sorumluluğunun tam olduğu, ...'in tanzim ettiği gerçeği yansıtmayan çeki vererek bu dolandırıcılığın ifasında aktif olduğu tespit edildiğinden, T. ... Balıkesir Anafartalar Şube Müdürü ...'in davalı ile müştereken ve müteselsilen borçlu olduğu, her birinin borcun tamamından sorumlu olduğu, T. Halkbankasının sorumluluğunun ise borçlar Kanunu 116 ncı maddesinde düzenlenen adam çalıştıran sıfatından kaynaklı olduğu, çek bedeli olan 605.000,00 TL çek bedelinin dava tarihinden itibaren işletilecek ticari faiziyle birlikte davalılar Türkiye ... A.Ş. ..., ... Grup Yapı ve Yapı Malzemeleri İnş. Nak. Hay. Limited Şirketinden müştereken ve müteselsilen tahsiline davacının terditli olarak ileri sürdüğü ikinci talebi olan, ... ... adına tapu iptali ve tesciline ilişkin olduğu, ... ...'in ...'i davaya konu olan taşınmazın satış işlemleri ile ilgili vekil olarak atadığı, tapu iptali ve tescil talebinin de davanın tapu maliki tarafından açılmadığı dikkate alınarak aktif husumet ehliyeti yokluğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı banka vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; çeki keşide edenin Türkiye ... adına şube müdürü ... olduğunu, ilgili yasalar gereğince çek tazminatından keşideci-borçlunun sorumlu olduğunu, çek bedelinin davalılardan tahsili amacıyla açılmış bulunan işbu davada çek tazminatının dava konusu yapılamayacağı, aynı davada ileri sürülerek talep edilemeyeceği şeklinde bir hukuki düzenleme bulunmadığını, usul ekonomisi yönünden çek bedeli için ayrı çek tazminatı için de ayrı bir dava açılmasının zaman, para ve emek kaybına neden olacağını, kararın hüküm fıkrasında bir karar verilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı ...Ş. vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; çift imza kuralı kapsamında ancak iki yetkili imzası ile Banka adına çek tanzim edilebildiğini, Bankanın temsil ve ilzam yetki sınırlamaları mevzuat gereği ticaret sicilde ilan olunduğunu, bu şekilde dışarıya ilan olan temsil yetkisindeki sınırlamaların iyiniyetli üçüncü şahıslar dahil herkesi bağladığını, ... imza ile usulsüz keşide edilen çekten olsa olsa diğer davalı ...'in bizzat kendisinin sorumlu olacağını, davaya konu çekin arkasına düşülmüş olan şerhten dolayı da söz konusu çekin geçersiz olup, kambiyo senedi vasfına haiz olmadığını, hükmün dayandırıldığı bilirkişi raporunda da çekin geçerli olup olmadığı yönünden çelişki mevcut olduğunu, geçersiz kambiyo senedi vasfına haiz olmayan ve Banka tüzel kişiliğini bağlamadığı çok açık olan çekten kaynaklı olarak bankanın "çek tazminatı" ödemeye mahkum edilemeyeceğini, bankanın davaya konu olayda adam çalıştıranın sorumluluğu kapsamında sorumlu tutulmasının da mümkün olmadığını, uygun illiyet bağının bulunmadığını, faiz türünün de hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile temsil yetkisini aşarak davaya konu çeki keşide eden davalı ...'in söz konusu çekten dolayı bizzat sorumlu olduğu, davalı bankanın, personel seçme, denetim ve gözetim yetkilerini gereği gibi yerine getirmediğinden adam çalıştıran sıfatıyla banka müdürünün sebep olduğu zarardan sorumlu olduğu, davacıya atfedilecek kusurun bulunmadığı, davalı banka yönünden isteminin hukuki sebebinin haksız fiil olması nedeniyle yasal faize hükmedilmesi gerektiği, davaya konu çekin karşılıksızlık sebebi ile değil çekin yetkili temsilci tarafından imzalanmamış olması sebebiyle ödenmediği, dolayısıyla karşılıksız olmayan çekten dolayı davacıya çek tazminatı ödenemeyeceği gerekçesi ile yerel mahkemenin kararının davacı ve davalı banka lehine kaldırılmasına, kararın çek tazminatı yönünden davacı lehine, faizin türü yönünden ise istinafa gelen davalı banka lehine düzeltilmesi gerektiği gerekçesi ile davacı vekilinin ve davalı ...Ş. vekilinin istinaf itirazlarının kısmen kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına, davacının davasının kısmen kabulüne, 605.000,00 TL çek bedelinin dava tarihinden itibaren davalı ...Ş. den yasal faiziyle, diğer davalılar ... ve ... Grup Yapı ve Yapı Malzemeleri İnş. Nak. Hay. Limited Şirketinden ise ticari faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, %10 oranındaki çek tazminatının davalı ...'ten tahsili ile davacıya ödenmesine, davacının dahili davalı ...'a karşı tapu iptal ve tesciline yönelik davasının usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı banka vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz başvuru dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ...Ş. vekili temyiz başvuru dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, arsa satım bedeli karşılığı olarak verilen çek bedelinin tahsili; bu talep kabul edilmediği takdirde ise taşınmaz satışının iptali, tapu iptal ve tescili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davacı vekili ile davalı banka vekilinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Takdir olunan 17.100,00'... TL duruşma vekalet ücretinin davacı ve davalı bankadan alınarak yekdiğerine verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.