YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2022/6242 E.  ,  2023/5924 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
HÜKÜM : Kısmen kabul
TEMYİZ EDENLER : Davacı vekili ve davalı Şahbazlar Gıda Akaryakıt Nak. İnş. Tur. Tarım ve Hayvan Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili

Taraflar arasındaki tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili ve davalı Şahbazlar Gıda Akaryakıt Nak. İnş. Tur. Tarım ve Hayvan Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin CMR sigortalısı olan Sağnak Uluslararası Nakl. Tic. Ltd. Şti.'nin Mersin'den Rusya'ya taşıdığı dava dışı Menas Mersin Zirai Ürn. İhr. ve Tic. A.Ş.'ne ait gıda emtiasının, davalı Şahbazlar Gıda Akary. Nakl. İnş. Tur. Tar. ve Hayv. Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin sahibi, davalı ...'ın sürücüsü, davalı ...Ş.'nin zorunlu mali mesuliyet sigortacısı olduğu aracın kusurlu olarak arkadan çarpması sonucu hasarlandığını, müvekkilinin sigortalıya ve sigorta aleyhine takip yapan emtia sahibine toplam 18.508,95 euro ödeme yaparak sigortalısının haklarına halef olduğunu ileri sürerek 18.508,95 euronun fiili ödeme tarihindeki TL karşılığının ödeme tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un (3095 sayılı Kanun) 4/a maddesi uyarınca işleyecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi kapsamında 17.500,00 TL ile sorumluluklarının sınırlandığını, davacının gerçek zararı ispatlamasının gerektiğini, müvekkilince sigortalanan araç sürücüsünün kusurunun bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı Şahbazlar Gıda Akary. Nakl. İnş. Tur. Tar. ve Hayv. Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde, yetki itirazında bulunduklarını, müvekkiline ve müvekkilinin sigortacısına bir ihbar yapılmadığını, zararın ve kusurun ispatının gerektiğini, asıl kusurun davacının sigortalısına ait araçta olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

3...., davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Mahkemece Verilen İlk Karar
Mahkemece 10.10.2013 tarih, 2011/2 E. ve 2013/234 K. sayılı karar ile yetki itirazının süresinde yapılmadığı, davacının gerek sigortacısına gerekse emtia sahibine hasara ilişkin yaptığı ödemeler nedeniyle aktif dava ehliyetine sahip olduğu, davalı ...'ın oluşan hasara bağlı tam kusurlu kabul edildiği, bu kapsamda aracın maliki Şahbazlar Gıda Akary. Nakl. İnş. Tur. Tar. ve Hayv. Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin de 6047 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (6047 sayılı Kanun) hükümlerine göre işleten sıfatıyla sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 18.508,60 euronun davalı Şahbazlar Gıda Akary. Nakl. İnş. Tur. Tar. ve Hayv. Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile davalı ...'dan 28.04.2011 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesine göre yürütülecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davalı ...Ş.'nin sorumluluğunun bu miktar içinde 17.500,00 TL ile sınırlı olmak üzere tahsili ile adı geçen sigorta şirketinden alınıp yine 28.04.2011 tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davacıya verilmesine karar verilmiş, karar davalı Şahbazlar Gıda Akary. Nakl. İnş. Tur. Tar. ve Hayv. Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı
Dairemizin 27.05.2015 tarih, 2015/5201 E. ve 2015/7126 K. sayılı kararıyla davanın, taşıma esnasında meydana gelen hasar nedeniyle ödenen hasar tazminatının rücuen tahsili istemine ilişkin olduğu, dosyada mevcut ekspertiz raporunda hasar tutarının 19.631,51 euro olarak hesaplandığı, sigortalı tarafından hasarlanan emtia için teklif edilen bedel hesaplanarak 8.056,46 euro olarak bulunduğu, ancak 07.01.2011 tarihli temlik beyanında sigortalıya 13.810,00 euro ödendiği ifade edilerek bu miktar üzerinden alacağın temlik edildiğinin belirtildiği, ibraz edilen bilirkişi raporlarında hasarlanan emtia bedeli, sigortalıya ve icra takibi sonrasında gönderene ödenen tazminat tutarının yerinde olup olmadığı hususunda bir açıklamaya yer verilmediği, ayrıca, hasar gören emtia bedeli dışında Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DİFİF) alacağı olarak talep edilen miktar da hüküm altına alındığından, bu alacak kaleminin davalıdan istenip istenemeyeceği hususunda bir değerlendirme yapılmadığı, mahkemece, kabul edilen her bir alacak için davacının zararının ne şekilde gerçekleştiği hususunda içinde ziraat mühendisi bir bilirkişinin de bulunduğu bilirkişi heyetinden ayrıntılı rapor alınarak hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmadığı, mahkemece icra takibinden sonra emtia sahibine ödenen icra takibi masrafları ile vekâlet ücretinin de tahsiline karar verilmişse de, Menas Zirai Ürünleri İth. İhr. San. Tic. A.Ş.'nin 28.04.2011 tarihli temlik beyanında temlik edilen alacağın içinde icra takip masrafları ile vekâlet ücretine yer verilmediği halde bu alacak kalemlerinin de tahsiline karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle karar davalı Şahbazlar Gıda Akar. Nakl. İnş. Tur. Tar. ve Hayv. Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti. yararına bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemece 04.04.2018 tarih, 2016/791 E. ve 2018/309 K. sayılı karar ile dava dışı sigortalının temlik niteliğindeki ibranamede davacı sigortacının ödediği tazminat tutarı olarak 13.810,00 euronun belirtildiği, ibranamenin son satırlarında ferilere ilişkin olarak bilahare ödenecek tazminatlar için beyan verilmişse de miktar konusunda bir açıklamaya yer verilmediğinden davacı sigortacının ibranamede belirtilen ve zarar görene ödenen 13.810,00 euro tutarının halefiyet ilkesi gereği davalılara rücu hakkının bulunduğu, davalı sigortacının emtia hasarından poliçe limiti ile sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 13.810,00 euronun davalı Şahbazlar Gıda Akar. Nakl. İnş. Tur. Tar. ve Hayv. Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile davalı ...'dan 28.04.2011 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesine göre yürütülecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, (davalı ... şirketinin sorumluluğunun bu miktar içinde 17.500,00 TL ile sınırlı olmak üzere tahsili ile adı geçen davalı ... şirketinden alınıp yine 28.04.2011 tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek avans faizi ile birlikte davacıya verilmesine) karar verilmiş, karar davacı vekili ve davalı Şahbazlar Gıda Akaryakıt Nak. Turz. Tar. ve Hay. Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmiştir.

D. İkinci Bozma Kararı
Dairemizin 18.12.2019 tarih, 2019/4884 E. ve 2019/8283 K. sayılı kararıyla davanın, taşıma esnasında meydana gelen hasar nedeniyle ödenen hasar bedelinin rücuen tahsili istemine ilişkin olduğu, mahkemece verilen ilk karar Dairemizin 27.05.2015 tarih, 2015/5201 E. ve 2015/7126 K. sayılı ilamı ile “… hasar gören emtia bedeli dışında DİFİF alacağı olarak talep edilen miktar da hüküm altına alınmış olup, bu alacak kaleminin davalıdan istenip istenemeyeceği hususunda bir değerlendirme yapılmamıştır. Bilirkişi raporları bu yönlerden hüküm kurmaya ve kurulan hükmü izlemeye elverişli değildir. Mahkemece, kabul edilen her bir alacak için davacının zararının ne şekilde gerçekleştiği hususunda içinde ziraat mühendisi bir bilirkişinin de bulunduğu bilirkişi heyetinden ayrıntılı rapor alınarak hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış,…” gerekçesi ile bozulduğu, mahkemece, bozma ilamına uyularak karar verilmiş ise de, alınan bilirkişi raporunda ürün ihracını gerçekleştiremeyerek zarar görenin DİFİF iade/teşvik ödemelerinden yoksun kaldığı belirtilerek anılan meblağın tazminat kapsamında olup olmadığı yönündeki değerlendirmenin mahkemenin taktirinde olduğu bildirilmesine rağmen, kararda bu hususun tartışılmamasının doğru görülmediği gerekçesiyle karar davacı yararına bozulmuştur.

E. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile zararın dava dışı davacının sigortacısı taşıyanın yine dava dışı taşıtana ait mandalinaların taşınması esnasın meydana geldiği, dava dışı taşıyanın 07.01.2011 tarihli belge ile sigorta hükümlerinin yerine getirilmesi nedeni ile davacıyı ibra ettiğini ayrıca davacı tarafından ödenen 13.810,00 euro ile daha sonra davacı tarafından doğrudan zarar görenlere ödenecek tazminat miktarı kadar tutarı davacıya temlik ettiğini beyan ettiği, dava dışı taşıtanın 28.04.2011 tarihli ibraname başlıklı belge ile 22.859,00 USD mal bedelinin tarafına ödendiği bakiye 1.882,50 USD DİFİF alacağı, 2.659,67 TL mahrum kalınan KDV alacağı, icra vekâlet ücreti ile icra masraflarının avukatlarının hesabına ödenmesi halinde borçlu taşıyan ve CMR sigortacısından hiç bir hak ve alacağının kalmadığını, gayri kabil rücü ve ibra ettiğini bildirdiği, yine aynı tarihli ibraname ve temlikname başlıklı belge ile dava dışı taşıtanın icra takibine konu 24.741,50 USD taşınan mal bedeli +DİFİF alacağı ile 2.659,67 USD mahrum kalınan KDV alacağının ödenmesi nedeniyle borçlu taşıyan ile davacı sigortacıyı ibra ettiğini bu kalemlere mahsus olmak üzere bedeli davacı yana temlik ettiğini beyan ettiği, 28.04.2011 tarihli ibraname ve temlikname başlıklı belge ile alacaklı taşıtan emtia zarar bedeli, DİFİF alacağı ve KDV alacağının ödenmesi nedeni ile bu kalemleri davacı yana temlik ettiği, dava dışı taşıyan tarafından verilen 07.01.2011 tarihli temlik ile birlikte değerlendirildiğinde davacının bu kalemleri talep hakkı bulunduğu, DİFİF ve KDV alacağı zararının meydana gelen kaza nedeni ile oluştuğundan davalıların da taşıtanın bu zararından sorumlu olacakları, davacının talep edebileceği alacak kalemlerinin 13.810,00 euro emtia zarar bedeli, mahrum kalınan 1.882,50 USD DİFİF alacağı ile 2.659,67 TL KDV alacağı olup, mahkemece bu miktarın toplam 16.274,76 euro olarak hesaplandığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 16.274,76 euronun davalılar Şahbazlar Gıda Akaryakıt Nak. Turz. Tar. ve Hay. Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve davalı ...'dan 28.04.2011 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi gereğince işleyecek faizi ile birlikte alınarak davalı ...Ş.'nin bu miktardan poliçe limiti olan 17.500,00 TL ile sorumlu olmak üzere 28.04.2011 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı Şahbazlar Gıda Akaryakıt Nak. Turz. Tar. ve Hay. Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; mahkemenin bozma öncesi 10.10.2013 tarihli ve 04.04.2018 tarihli kararlarında gerek alacak kalemlerinin gerekse yargılama giderleri ile diğer kalemlerin müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine hükmedildiğini, bu hususta davacı yararına usulü müktesep hak oluşmasına rağmen mahkemece “müştereken-müteselsilen” ifadesine ne hükmedilen alacak ne de yargılama giderleri ile diğer alacak kalemlerinin yer aldığı kısımlarda yer verilmediğini, mahkemece 16.274,76 euroya hükmedildiğini, karar tarihi olan 14.12.2021 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) efektif satış kuruna bakıldığında 1 euro=16,0625 TL olduğu, vekâlet ücretinin 16.274,76x16,0625=261.413,44 TL üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre yapılan hesaplamaya göre 26.739,94 TL vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken 6.131,61 TL’ye hükmedildiğini, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 1301 inci maddesi çerçevesinde sigorta bedelini ödeyen sigortacının hukuken sigorta ettiren kimse yerine geçeceği, dava dosyasında mübrez belgelerden görüleceği üzere içerisinde icra vekâlet ücreti ile icra masraflarının da yer aldığı 4.698,60 euroluk ödemenin müvekkili şirket tarafından dava dışı Menas Mersin Zirai Ürn. İhr. ve Tic. A.Ş.'nin vekili Hulki Özel’in hesabına yapıldığı, bu sebeple ayrıca bir temliknameye ihtiyaç olmaksızın işbu alacak kalemlerini talep etmeye hakkı olduğundan ve diğer alacak kalemleri yönünden de davanın tümüyle kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı Şahbazlar Gıda Akaryakıt Nak. Turz. Tar. ve Hay. Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; DİFİF iade/teşvik ödemeleri sebebiyle yoksun kalınan zararın tazminat kapsamında olup olmadığının mahkemece tartışılmadığını, davacı ... şirketinin sigortalısı olan taşıyıcıya karşı bir sorumluluğu olmamasına rağmen ödeme yaptığını, bu ödeme hatır ödemesi olduğundan rücu hakkı olmadığını, icra dosyasına yapılan bir ödeme olmadığını, dosyanın takipsizlikle düştüğünü, ambalajlanma hatasından kaynaklı zararın belirlenerek mahsup edilmesi gerektiğini, ayıklanmış 24.500.00 kg mandalinanın yerel piyasada satışının mümkün olduğunu, satışın yapılmayarak zararın indirilmemesi ile alakalı müvekkilin sorumluluğu söz konusu olamayacağını, bilirkişinin hem Ekim 2010 EURO/TL değerini hatalı baz aldığı hem de kalan mandalin satış bedelinin TZOB çeşitli yerlerdeki mandalin satış bedelinin aritmetik ortalamasını almayarak hatalı zarar hesaplamasına neden olduğunu, kaza sonrası malın depoya getirilmesi ve ürünün ayıklanması için belirlenen bedellerin fahiş bedeller olduğunu, ibraname içerisine alınan icra harçları ve avukatlık ücreti ile alakalı müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını, kusur incelemesi ve zarar gördüğü iddia edilen ürünlerin gerçekte ne kadar zarar gördüğünün tespiti hususunda talep etmiş oldukları keşif ve bilirkişi incelemelerine konu taleplerinin hiçbir şekilde değerlendirmeye alınmadığını, CMR hükümlerine göre kusurlu olmayan taşıyıcının sigortasının ödeme yapması doğru olmadığını, bilirkişi raporları arasındaki çelişki giderilmeden karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, nakliyat emtia taşıma sigorta poliçesinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6102 sayılı Kanun'un 1301 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1.Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde değildir.

2.Dava, taşıma esnasında meydana gelen hasar nedeniyle ödenen hasar tazminatının müştereken ve müteselsilen rücuen tahsili istemine ilişkin olup, davalılar söz konusu tazminat alacağından müştereken ve müteselsilen sorumlu olmalarına rağmen kararda bu hususun belirtilmemiş olması bozmayı gerektirir. Ayrıca dava değerinin yabancı para olarak gösterilmesi ve talep edilmesi halinde, Mahkemece, hükmedilen yabancı paranın karar tarihi itibarıyla TCMB efektif satış kuru üzerinden hesaplanacak Türk Lirası karşılığı üzerinden taleple bağlı kalınarak nispi vekâlet ücretine karar verilmesi gerekirken dava tarihindeki kur baz alınarak karar verilmiş olması bozmayı gerektirmiştir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesi ve 5236 sayılı Kanun’un geçici 2 nci maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 5236 sayılı Kanun’un 16 ncı maddesi ile değiştirilmeden önceki 438 inci maddesinin yedinci fıkrası gereğince mahkeme kararının düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan “...'dan” ibaresinden ve "17.500,00 TL ile" ibaresinden sonra "müşterek müteselsilen" ibaresinin yazılması, yine mahkeme kararının hüküm fıkrasının (3) numaralı bendinde yer alan "6.131,61 TL vekalet ücretinin ” ibaresinin çıkartılarak yerine “26.739,94 TL vekâlet ücretinin” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Davacının yatırdığı peşin harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

17.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.