YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2022/6151 E.  ,  2023/5856 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi
HÜKÜM : Davanın reddi

Taraflar arasındaki tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili kurumdan davalı aracılığı ile dul aylığı almakta olan ...'un 20.02.2004 tarihinde vefat ettiğini, fakat vefatın müvekkilince geç öğrenilmesi nedeniyle 20.02.2004-01.03.2007 tarihleri arasında davalı nezdindeki maaş hesabına maaş ödemelerinin yapıldığını, vefatın öğrenilmesi üzerine yatan paraların iadesinin talep edildiğini, ancak yatan paranın davalının ihmali nedeniyle ATM kartı ile hesaptan çekildiğini, parayı çekenler hakkında da dava açıldığını, davalı bankanın ATM kartlarına son kullanma süresi koymadığını, ATM cihazlarında kamera sistemini kurmadığını, ayrıca davalı ile müvekkili arasında emekli maaşlarının ödenmesi için protokol yapıldığını, protokol ile maaş hesapları için verilen ATM kartlarının bir yıl süreli olacağının belirlendiğini, bu hususların yerine getirilmesi halinde zararın oluşmayacağını ileri sürerek 7.203,77 TL’nin tahsilde tekürrür oluşturmamak kaydıyla ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; asıl sorumluluğun davacıda olduğunu, kayıtlarını her zaman güncel tutması gerektiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Mahkemece Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 21.09.2017 tarih, 2013/1266 E. ve 2017/1315 K. sayılı kararı ile muris ...'un mirasçıları olan Hatice Demir, Ayşe Bucak hakkında Sakarya 3. Asliye Ceza Mahkemesinde açılan ceza davasında sanıkların ayrı ayrı delil yetersizliğinden dolayı beraatlerine karar verildiği ve kararın kesinleştiği, sanıkların delil yetersizliğinden beraat etmeleri karşısında davalı bankanın da bir sorumluluğunun bulunmadığı, bankamatik kartını davalı bankanın haksız bir şekilde mirasçılara vermediği ve mirasçıların da haksız bir şekilde elinde bulundurduğunun tesbit edilemediği, ayrıca davacı kurumdaki veri güncelliğinin zarara neden olaydan sonraki yıllarda düzene konulduğu, davacı kurumun hak sahibinin sağ olup olmadığını araştırıp maaş ödemesini kesebilecek fiziki ve hukuki imkanlara sahip olduğu ve hukuken bu araştırmayı yapabilecekken ödemeye devam ettiği, bu durumda araştırma yükümlülüğünün ve kusurun bankaya isnat edilemeyeceği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı
Dairemizin 23.10.2019 tarih, 2018/5617 E. ve 2019/6672 K. sayılı kararı ile“.. 1-Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde değildir. Davacı haksız olarak çekilen miktarlardan dolayı akdedilen protokolle üstlendiği yükümlülüğü yerine getirmeyen ve asgari dikkat ve özeni göstermeyen davalı bankanın sorumlu olduğunu iddia ederek, uğradığı zararın davalı bankadan tazminini istemiştir. Mahkemece, davacı kurumun hak sahibinin sağ olup olmadığını araştırıp maaş ödemesini kesebilecek fiziki ve hukuki imkanlara sahip olduğu ve hukuken bu araştırmayı yapabilecekken ödemeye devam ettiği ve araştırma yükümlülüğünün davalı tarafa yüklenemeyeceğinden davalının kusurun bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Dosyaya sunulan belgelerde hak sahibinin 20.02.2004 tarihinde vefat etmiş olduğu, davacı Kurum tarafından 01.03.2007 tarihine kadar ölen sigortalının hesabına maaş gönderilmeye devam edildiği anlaşılmıştır. Davacı SGK ile davalı Banka arasında yapılan protokoller uyarınca davalı banka tarafından davacı Kurumdan aylık alanlara maaşları ödenmekte olup, dosya kapsamına sunulan protokol hükümlerine göre ölümden sonra çekilen maaşlar nedeniyle haksız çekilen maaşların Banka veznesinden mi yoksa kartla mı ödendiği, kartla ödenmiş ise aradan geçen süreç içerisinde Banka kartının yenilenip yenilenmediği, yenilenmiş ise ne şekil surette yenileme yapıldığı, davalı Bankanın paranın ilgilisine ödenmesinde gerekli dikkat ve özeni gösterip göstermediği ve zararın oluşumunda tam ya da müterafık kusurunun bulunup bulunmadığı incelenip değerlendirilmeden eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm tesis edilmesi doğru görülmediği.. ” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile muris ...' un mirasçıları hakkındaki Sakarya 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 2009/320 E., 2011/584 K. sayılı dosyasında sanıkların ayrı ayrı beraatlerine karar verildiği ve kararın Yargıtayca onandığı, davacı kurumun yersiz ödeme yapıldığını 01.03.2007 tarihli yazı ile sigortalının hesabındaki paraların kuruma iade edilmesi için davalı bankadan istenildiği belirtilmiş ise de; davacı kurumun sigortalının mirasçılarına karşı ayrıca yersiz ödemelerin iadesi sebebiyle icra takibine giriştiği, itirazın iptali davası sonucunda Sakarya İş Mahkemesinin 2008/1087 E., 2015/74 K. sayılı ilamı ile görevsizlik kararı verildiği, eldeki davanın davacı kurumun zarar uğraması sebebi ile tazminat isteminden ibaret olduğu, kurumun yersiz ödemleri 01.03.2007 tarihinde öğrendiği, ancak eldeki davanın 02.05.2011 tarihinde açıldığı, tazminat isteminin, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren başlayarak iki yılın ve herhalde on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrayacağı, davalı tarafın süresinde sunduğu cevap dilekçesi ile zamanaşımı definde bulunduğu, dava tarihi itibariyle alacağın zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun (5510 sayılı Kanun) 93 üncü maddesi gereğince müvekkili kurumun tüm alacaklarının 10 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğunu, buna göre davaya konu kurum alacağının tabi olduğu zamanaşımı süresi 10 yıl olduğundan Yerel Mahkeme kararının yasaya aykırı karar verdiğini, ayrıca Yargıtayın bozma ilamında belirttiği hususlar değerlendirilmeksizin müvekkili aleyhine hüküm tesis edildiğini, davalı tarafın gerek davaya cevap dilekçesinde gerek istinaf ve temyiz dilekçelerinde zamanaşımı defini kanun yolu gerekçesi yaptığını, ancak 23.10.2019 tarihli bozma ilamında bu hususun bozma gerekçesi yapılmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı Kurumdan dul aylığı almaktayken ölen ...’un ölümünden sonra da hesabına yatan paraların çekilmiş olması nedeniyle uğranılan zararın tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun (5510 sayılı Kanun) 93 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları.

3.Değerlendirme
Dava, davacı Kurumdan dul aylığı almaktayken ölen ...’un ölümünden sonra da hesabına yatan paraların çekilmiş olması nedeniyle uğranılan zararın tahsili istemine ilişkin olup, Mahkemece davacı kurumun yersiz ödemleri 01.03.2007 tarihinde öğrendiği, ancak eldeki davanın 02.05.2011 tarihinde açıldığından dava tarihi itibariyle alacağın zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun (5510 sayılı Kanun) 93 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları; ''Kurumun prim ve diğer alacakları ödeme süresinin dolduğu tarihi takip eden takvim yılı başından başlayarak on yıllık zamanaşımına tâbidir. Kurumun prim ve diğer alacakları, hizmet tespiti veya asgarî işçilik uygulaması nedeniyle doğmuş ise zamanaşımı süresi; mahkeme kararının kesinleşme tarihinden, Kurum veya diğer kamu idarelerinin denetim ve kontrolle görevlendirilen memurları tarafından yapılan tespitler sonucunda doğmuş ise rapor tarihinden veya bu idareler tarafından düzenlenen belgelerden doğmuş ise belgenin Kuruma intikal ettiği tarihi takip eden yıl başından itibaren beş yıl olarak uygulanır. Ancak, bu durumda zamanaşımı süresi on yıldan az olamaz. Bu alacaklar için gecikme cezası ve gecikme zammı, alacağın ait olduğu ayın veya dönemin sonundan itibaren uygulanır.

Bu Kanuna dayanılarak Kurumca açılacak tazminat ve rücû davaları, on yıllık zamanaşımına tâbidir. Zamanaşımı tarihi; rücû konusu gelir ve aylıklar bakımından Kurum onay tarihinden, masraf ve ödemeler için ise masraf veya ödeme tarihinden itibaren başlar.'' şeklinde düzenleme içermektedir.

Bu durumda davacı kurumca açılacak prim ve diğer alacaklar ile tazminat ve rucü alacakları davalarının on yıllık zamanaşımına tabi olduğu ve 5510 sayılı Kanun'un 93 üncü maddesinin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 82 ve devamı maddeleri (mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun (818 sayılı Kanun) 66 ve devamı maddeleri) karşısında özel kanuni düzenleme olduğundan mahkemece işin esasına girilerek ve Dairemizin 23.10.2019 tarih, 2018/5617E., 2019/6672 K. sayılı bozma ilamındaki hususlar da dikkate alınarak, dosyadaki bilgi ve belgeler değerlendirilerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru olmamış kararın bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

16.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.