YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2022/5147 E.  ,  2024/1663 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/2319 Esas, 2022/933 Karar
DAVACILAR : 1....
2.... vekilleri Avukat ...
DAVA TARİHİ :
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/278 E., 2019/102 K.

Taraflar arasındaki markaya tecavüzün tespiti, önlenmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketlerin kurucusu olan ...'un eğitim metodları geliştirdiğini, müvekkili ...'in "..." markasının sahibi olduğunu, müvekkili ...'in Türkiye'de aktif olarak faaliyet gösteren 16 eğitim kurumu bulunduğunu, bu kapsamda dava dışı Erken Yaşta Modern Eğitim Kurumları A.Ş. ile ... anaokulu programı ulusal franchising sözleşmesi ve ... İngilizce programı ana franchise sözleşmesi olmak üzere iki ana franchise sözleşmesi imzaladığını, dava dışı şirketin alt-franchise bayileri ile alt-franchise sözleşmeleri imzalayarak bayilikler kurduğunu, bu bayilerle faaliyet konularına göre ilgili sözleşmeler imzaladığını, faaliyetlerini sadece sözleşmede kendilerine verilen yetkiler çerçevesinde kullanabildiklerini, ancak dava dışı şirketin anaokulu sözleşmesi ve İngilizce sözleşmesinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmediği ve sözleşmenin feshine neden olan ağır ihlallerde bulunduğunu, bu şirketin vaatlerini yerine getirilmemesi üzerine İngilizce sözlemesinin sona erme tarihi olan 30.06.2017 tarihinde yenilenmediğini, anaokulu sözleşmesinin de feshedildiğini, bu kapsamda dava dışı şirketle 13.06.2014 tarihinde İngilizce sözleşmesi kapsamında alt franchise sözleşmesi imzalayan davalıya da dava dışı şirketi ile imzalanan İngilizce sözleşmesinin 30.06.2017 tarihinde sona ermesi sebebiyle dava dışı şirketi ile aralarında imzalanan franchise sözleşmelerinin aynı tarihte sona erdiği bildirildiğini ve ... alt-franchise alan olarak tüm faaliyetlerini durdurmaları ihtar edildiğini, buna rağmen davalının ... markası, materyalleri ve yöntemlerini kullanarak faaliyetlerine devam ettiğini, müvekkili ... Limitedin marka hakkına tecavüz etmekten vazgeçmediğini, müvekkili tarafından davalı aleyhine marka hakkına tecavüzün tespiti ve durdurulması istemiyle Karşıyaka 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/646 E. sayılı dosyası üzerinden açtıkları davanın yargılaması devam ederken davalının "... Anaokulu" olarak tanıttığı anaokulunu açtığını, davalının marka hakkına tecavüz ettiğini, davalıya hiçbir zaman ... kuruluşu olarak faaliyet gösterme yetkisi verilmediğini, kendisi ile anaokulu sözleşmesi kapsamında alt-franchise sözleşmesi imzalanmadığını, sadece davalının İngilizce kurs açma yetkisi veren alt franchise sözleşmesi imzaladığını, bu sözleşmenin dayanağının da ortadan kalktığını ileri sürerek, markaya tecavüzün tespitine, tecavüzün durdurulmasına, kararın ilanına, tecavüz oluşturan tüm ürün ve işaretler üzerinde ... Limted adına mülkiyet hakkı tanınmasına ve ...'e teslimine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının bu davadaki talepleri Karşıyaka 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/646 E. sayılı dosyası üzerinden ikame edilen dava konusu olup davacının ikinci kez aynı davayı açtığı için dava şartı yokluğundan davanın reddi gerektiğini, davacıların devir tarihi itibariyle franchise ilişkilerine müvekkili ile birlikte devam ettiğini, dava dışı Faal Özel Eğitim ... Ltd. Şti. ile 06.06.2014 tarihinde imzalanan işyeri devri sözleşmesi ile bu şirkete ait ... Bostanlı Şubesini ...'dan edinilen franchise hakkını, bu hakka ait imtiyazları, şubeye ait milli eğitim ruhsatlarını, tüm ... ve eğitim malzemelerini devraldığını, bu devrin davacılara bildirildiğini, davacıların devir tarihi itibariyle franchise ilişkilerine müvekkili ile birlikte devam ettiğini, müvekkilinin devraldığı işyeri ile davacıların ana bayisi dava dışı şirket ile 15.02.2011 tarihinde eğitim merkezi franchise sözleşmesi imzaladığını, 15.02.2015 tarihinde süre uzatım sözleşmesiyle sözleşme süresinin 14.02.2019 tarihine kadar uzatıldığını, dava dilekçesinde hem Erken Yaşta ... A.Ş. ile aralarındaki sözleşmenin 30.06.2017 tarihinde sona erdiğini ve bu tarihten sonra yenilenmediğini, hem de sözleşmenini 26.06.2016 tarihi saat 11.59 itibariyle sona erdirdiklerini iddia edildiğini, davacıların bu beyanlarının dahi çeliştiğini, sözleşmenin fesih tarihlerinin kendileri tarafından net olarak bilinmediğini, müvekkilin Erken Yaşta ... A.Ş. ana franchise yetkilisi olduğu dönemde alt franchise yetkilisi olduğu dönemde alt-franchise sözleşmesi imzaladığını, tüm sözleşme bedelini ödediğini, aksinin kabulü halinde 14.02.2019 tarihine kadar kullanmak üzere ödemiş olduğu franchise bedelinin karşılıksız kalacağını, davacıların müvekkili ile yapmış olduğu tüm görüşmelerde dava dışı şirket ile yapılan sözleşmenin süresi boyunca sözlemenin geçerli olduğu, sözleşme süresince sözleşmede belirtilen yetkilerin davalı tarafından kullanılabileceğinin beyan ve taahhüt ettiklerini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının bayilik verme yetkisi tanıdığı dava dışı şirket 2013 tarihli bir sözleşme yaptığı ancak ticari uygulamalar nedeniyle anlaşamayarak, ana franchise sözleşmelerini feshettiği, dava dışı şirketin lisans verdiği davalı firmanın durumdan haber edilmesi gerçeğine rağmen kullanımını sürdürdüğünün e-tespit tutanaklarıyla belirlendiği, davalı firmaya 28.03.2018 tarihli ihtarname göndererek ana franchise verilen dava dışı şirketinin yetkilerinin kaldırıldığı, yeni ana bayileri Tek Çare ... Ltd. Şti.'ye giderek lisans sözleşmesi imzalamaları gerektiği hususunun bildirildiği ancak davalı tarafın fiili kullanımını sürdürdüğü, dolayısıyla sözleşme dışı kullanım nedeniyle marka hakkına tecavüz ettiği, dava dışı şirketin marka üzerinde tekel hakkı bulunmaması, fesih nedeniyle bitmiş olması nedeniyle aralarındaki sözleşmesel ilişkinin nisbi olduğu, davalıya meşru bir savunma sağlamayacağı, nitekim marka sahibinin, yazılı sözleşmeyle veya fiilen göz yumduğu marka kullanımına istediği zaman son verebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne, davalının davacıya ait "..." markalarını izinsiz kullanmasının marka hakkına tecavüz oluşturduğunun tespitine, tecavüzün durdurulmasına, hükmün ilanına, tecavüz oluşturan marka işaretlerinin fiziki ve internet ortamından kaldırılmalarına, çıkartılmalarına, bu konudaki yükümlüğün davalıya ait olduğuna, tecavüz oluşturan tanıtım gereçlerin toplatılarak davacıya teslimine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının bu davadaki talepleri Karşıyaka 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/646 E. sayılı dosyası üzerinden ikame edilen dava konusu olup davacının ikinci kez aynı davayı açtığı için dava şartı yokluğundan davanın reddi gerektiğini, müvekkilinin ikamet adresine göre Karşıyaka mahkemelerinin yetkili olduğunu, müvekkilinin dava dışı Faal Özel Eğitim ... Ltd. Şti. ile 06.06.2014 tarihinde imzalamış olduğu işyeri devri sözleşmesi ile bu şirkete ait ... Bostanlı Şubesini ...'dan edinilen franchise hakkını, bu hakka ait imtiyazları, şubeye ait milli eğitim ruhsatlarını, tüm ... ve eğitim malzemelerini devraldığını, bu devrin davacılara bildirildiğini, davacıların devir tarihi itibariyle franchise ilişkilerine müvekkili ile birlikte devam ettiğini, müvekkilinin devraldığı işyeri ile davacıların ana bayisi Erken Yaşta ... A.Ş. 15.02.2011 tarihinde Eğitim Merkezi franchise sözleşmesi imzaladığını, 15.02.2015 tarihinde müvekkili ile ana bayi Erken Yaşta ... A.Ş. arasında imzalanan süre uzatım sözleşmesiyle sözleşme süresinin 14.02.2019 tarihine kadar uzatıldığını, dava dilekçesinde hem Erken Yaşta ... A.Ş. ile aralarındaki sözleşmenin 30.06.2017 tarihinde sona erdiğini ve bu tarihten sonra yenilenmediğini, hem de sözleşmeyi 26.06.2016 tarihi saat 11.59 itibariyle sona erdirdiklerini iddia ettiğini, davacıların bu beyanlarının dahi çeliştiğini, sözleşmenin fesih tarihlerinin kendileri tarafından net olarak bilinmediğini, müvekkilin Erken Yaşta ... A.Ş. ana franchise yetkilisi olduğu dönemde alt-franchise yetkilisi olduğu dönemde alt franchise sözleşmesi imzaladığını, tüm sözleşme bedelini ödediğini, aksinin kabulü halinde 14.02.2019 tarihine kadar kullanmak üzere ödemiş olduğu franchise bedelinin karşılıksız kalacağını, davacıların müvekkili ile yapmış olduğu tüm görüşmelerde Erken Yaşta şirketi ile yapılan sözleşmenin süresi boyunca sözlemenin geçerli olduğunu, sözleşme süresince sözleşmede belirtilen yetkilerin davalı tarafından kullanılabileceğinin beyan ve taahhüt ettiklerini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile franchise veren davacı şirket ile dava dışı şirket arasındaki franchise sözleşmesinin sona erdiğinin davalıya 28.03.2018 tarihli ihtarname ile bildirilmiş olmakla dava dışı şirket ile alt franchise sözleşmesi kapsamında markayı kullanan davalının marka üzerinde kullanım hakkı sona ermiş olup davacı tarafça sunulan noterlik tespitleriyle davalının "..." markasını anaokulunda kullandığı ispatlandığı, davalının dava dışı şirket ile olan alt franchise sözleşmesinin süresinin sona ermemiş olması marka hakkı sahibine karşı hüküm ifade etmeyeceği, zira davalı ile dava dışı şirket arasındaki ilişki nispi nitelikte olup marka hakkı sahibini bağlamayacağı, marka sahibi marka sahibi olmaktan doğan hakkını istediği zaman davalıya karşı ileri sürmesi mümkün olup davacının davalıya marka hakkını kulanması için yetki verdiğine, kötü niyetli olduğuna dair delil de sunulmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekilince, istinaf dilekçesinde ileri sürülen ve re’sen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istenmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, markaya tecavüzün tespiti, önlenmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.