YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2022/5141 E.  ,  2024/1641 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/588 Esas, 2022/777 Karar
DAVA TARİHİ :
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2019/89 E., 2020/464 K.

Taraflar arasındaki haksız rekabetin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; eski unvanı Çiçeksepeti Çiçekçilik San. ve Tic. Ltd. Şti. olan dava dışı A100 Tur. Tic. Ltd. Şti. (A100) ile dava dışı Edible Arrangements Int. Inc. arasında 2009 yılında Frutation markalı meyve aranjmanı işine yönelik bir master (ana) franchise sözleşmesi aktedildiğini, A100’ün bu sözleşmeden kaynaklanan hak ve yükümlülüklerini müvekkiline, Edible Arrangements’in ise davalıya devrettiğini, müvekkilinin de sözleşmeye istinaden ... ve tüzel kişilerle alt bayilik ilişkisi kurduğunu, davacının bu işten sürekli zarar etmesi sebebiyle 2011 yılından itibaren süregelen iyileştirmelerden netice alınamadığını, davalının iyileştirme sürecine dair pek çok talebi kabul ettiği halde hayata geçirmediğini, davalı ortağı Tariq Farid’in alt bayilerle organize bir ilişkide olduğunu, eğer kendilerine desteklerse alt bayilerle sözleşme yapıp onlardan tazminat talep etmeyeceği yönündeki vaatlerinin bir alt bayi sahibinden öğrenildiğini, bir kısım alt bayilerin aynı vekil vasıtasıyla müvekkili aleyhine açtıkları davaların birleştirildiğini, bu dosyaya sunulan rapor ve verilen karar uyarınca davalının müvekkili aleyhine ortak bir hareket içine girdiğinin görüldüğünü, alt bayilerin müvekkiline yönelttikleri sözleşmeye aykırılık iddialarının aslında davalıdan kaynaklandığının anlaşıldığını, anılan dosyaların Tariq’in yönlendirmesiyle açıldığını, bu eylemin haksız rekabet teşkil ettiğini, müvekkilinin 05.01.2006 tarihli yazısı ile sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğini, davalının müvekkilinin iyileştirme sürecindeki taleplerini askıda bıraktığını, önce Türkiye’deki operasyonlarını kapatabileceğini kabul ettiğini, ilk olarak alt bayiler ile ilişkinin müvekkili tarafından sonlandırılmasını istediğini, müvekkilinin yokluğunda alt bayilerle görüştüğünü, alt bayileri sözleşmeye aykırı davranmaya teşvik ettiğini, bu hususların iyi niyet kurallarına aykırılık taşıdığını ileri sürerek haksız rekabetin varlığının hükmen tespitini, kararın ilanını talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; Master Franchise Sözleşmesinin 17/21. maddesinde yer ... tahkim şartı sebebiyle esasa dahi girilmeden tahkim itirazları doğrultusunda davanın reddinin gerektiğini, kaldı ki davalılar arasında sözleşmeye dahil olmayan davalılarda da bulunduğu halde kendilerinin açtığı haksız rekabetin meni ve tazminat davasının tahkim şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedildiğini, davanın zamanaşımına uğradığını, davacının duyum ve varsayıma dayalı iddialar ileri sürdüğünü, davacının yetkilisinin haksız rekabet eylemleri sebebiyle Türkiye’ye olan güveni biten müvekkilinin 4 yılı ... bir süredir Türkiye’de ticari faaliyet yürütmediğini, davacının eylemleri sebebiyle alt bayilerin zarar gördüğünü, bir kısım alt bayilerin davacının yetkilisinin diğer şirketinin alt bayisi yapıldığını, müvekkilinin taraf olmadığı bir davada müvekkili aleyhine karar çıktığı iddiasının ciddiye alınmayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava dışı A100 ile dava dışı Edible Arrangements Int. Inc. arasında 2009 yılında Frutation markalı meyve aranjmanı işine yönelik olarak master (ana) franchise sözleşmesi imzalandığı, A100’ün bu sözleşmeden ... hak ve yükümlülüklerini davacıya, dava dışı Edible Arrrangement Int Inc'in hak ve yükümlülüklerinin ise davalıya devrettiği, bu sözleşmeye istinaden davacının Türkiye'de çeşitli ... veya tüzel kişiler ile sözleşmeler yaparak alt bayilik - alt franchise ilişkisi kurduğu, davalının davacının alt bayileri ile işbirliği içine girerek alt bayilerin akdi ve kanuni yükümlülüklerine aykırı davranmaya teşvik ettiğinin iddia edildiği, bu durumun 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (6102 sayılı Kanun) 54 vd. maddeleri uyarınca haksız rekabet olduğu iddiasıyla bu durumun tespitinin istendiği, Ana franchise anlaşmasının hakim hukuk başlıklı 17.20 nolu bendinde; “Bu anlaşma, EAI ile Ana Franchise ...'ın ilişkişi ABD Connecticut Eyaleti yasalarına göre yürütülecek, yorumlanacak ve icraya konulacaktır ve bu yasalar herhangi bir yasalar çatışması halinde uygulanacaktır; ancak bu Anlaşmada öngörülen tahkime başvurma mutabakatının icraya konulması, söz konusu tarihte ABD'de yürürlükte olan ABD Tahkim Yasası ile Federal Tahkim Hukuku çerçevesinde yorumlanacaktır.” hükmünü, tahkim yan başlıklı 17.21 nolu bendi ise; “Bu paragraf 17.21 de öngörülen istisnalar tabi olarak, bu Anlaşmadan bu Anlaşmanın yapılmasından, ifasından, ihlalinden veya yorumlanmasından veya EAI ile Ana Franchise ... arasındaki ilişkiden kaynaklanan veya onunla ilgili herhangi bir tazminat veya uyuşmazlık, söz konusu tarihte yürürlükte olan ... Tahkim Birliği'nin Uluslararası Tahkim Kuralları çerçevesinde üç tahkim hakemi tarafından çözüme kavuşturulacaktır. Tarafların her biri bir tahkim hakemi tayin edecektir ve bu şekilde tayin edilen tahkim hakemleri ise üçüncü bir tahkim hakemini tayin edeceklerdir... Tahkim işlemleri Wallingford, Connecticut, ABD'de gerçekleşecektir. Tahkim hakemlerinin verecekleri karar yazılı olacak, kesin olacak ve tarafların ikisini de bağlayacaktır..." hükmünü içerdiği, 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 413 üncü maddesinin tahkim itirazını düzenlediği, davaya konu olayın taraflar arasında imzalanmış ana franchise sözleşmesinden ... yükümlülüklerin yerine getirilmesi sırasında davacının alt yüklenicileri ile davalının arasında meydana gelen eylemler ve davacının bu eylemler var ise bu eylemler sonucunda haksız rekabet şartlarının oluşup oluşmadığı hususlarında toplandığı, ilişkinin temelinde ana franchise sözleşmesinin yattığı, sözleşmenin tahkim şartına göre tarafların mezkur sözleşmeden kaynaklı bir davada tahkim yoluna başvurmak durumunda oldukları, somut olayda davalının tahkim ilk itirazını ileri sürdüğü gerekçesiyle tahkim şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın sözleşmenin ifasından, yorumlanmasından, ihlalinden değil davalının haksız rekabet niteliğindeki eylemlerinden kaynaklandığından tahkim şartı yokluğundan davanın reddinin hukuka aykırı olduğunu, sözleşmeden bağımsız haksız rekabet nedeniyle davanın ikame edildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasındaki franchise sözleşmesinde tahkim şartının bulunduğu, uygulanabilir bu şartın geçerli olduğu, taraflar arasındaki tahkim şartının sadece sözleşme ile sınırlı olmayıp taraflar arasındaki ilişkiden doğacak uyuşmazlıkları da kapsadığı, davalının süresi içinde tahkim itirazında bulunduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; işbu davanın sözleşmenin ifasından, yorumlanmasından, ihlalinden değil davalının ... taraflı haksız rekabet niteliğindeki eylemlerinden kaynaklandığından tahkim şartı yokluğundan davanın reddinin hukuka aykırı olduğunu, davalının alt bayilere müvekkiline karşı eylemlerde bulunmaları için talimatlar vermesi, dava açmaları için teşvik etmesi gibi hukuka aykırı eylemlerinin dürüstlük kuralına ve iyi niyete aykırılık oluşturması, sözleşmeden bağımsız haksız rekabet nedeniyle davanın ikame edildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, haksız rekabetin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

2. 6102 sayılı Kanun'un 54 vd. maddeleri.

3.6100 sayılı Kanun'un 413 üncü maddesi.

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.