YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2022/4313 E.  ,  2023/3548 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/297 Esas, 2022/24 Karar
HÜKÜM : Kısmen kabul-Karar verilmesine yer olmadığına Yönetmenliği vekili
BİRLEŞEN DAVA : Bakırköy 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 2021/363 E.

Taraflar arasındaki esere yapılan tecavüzün önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen dava hakkında sulh nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili ile davalı ... adına T.C. Sağlık Bakanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı tarafından hazırlanan doktora tezinin izni olmaksızın makaleye dönüştürülerek davalılar Prof. Dr. ... ve ...'in adlarıyla davalı dergide yayınlandığını, müvekkilinin maddi ve manevi olarak zarara uğradığını ileri sürerek, tecavüzün önlenmesini, davalıların isimlerinin makaleden çıkartılmasını, bu şekilde düzeltilmiş makalenin dergide yayınlanmasını, 5.000,00 TL maddi, 20.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müteselsilen tahsilini, kararın ilanını talep etmiştir. Birleşen davada ise; davalı dergide yayımlanan makalenin müvekkiline aidiyetinin tespitine, makalede yazar olarak yer alan davalı isminin çıkartılarak makalenin bu şekilde düzeltilmiş haliyle Düşünen Adam Dergisi'nde yayınlanmasına, işbu davanın Yargıtay kararı gereğince Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2020/191 E. sayılı dosyasıyla birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Asıl davada davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davaya konu makalenin dergide yayım tarihinin 2010 Aralık ayı olduğunu, oysa ki dava tarihinin 2013 Eylül ayı olduğunu, gerek 818 sayılı Borçlar Kanunu (818 sayılı Kanun) gerekse 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu(6098 sayılı Kanun) hükümleri çerçevesinde davacının haksız fiil sebebiyle tazminat isteminin zamanaşımına uğradığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Asıl davada davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davada taraf sıfatıyla ... gösterilmiş olup tüzel kişiliği bulunmayan Dergi Yayın Yönetmenliğine tebligat yapılmasının usule ve yasaya aykırı olduğunu, davada tarafın Devlet Tüzelkişiliğini temsilen 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye istinaden T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu olduğunu, Düşünen Adam Dergisi Danışma Kurulunda da yer alan diğer davalı Prof. Dr....'ın 03.05.2010 tarihinde o dönem derginin mail adresi [email protected] adresine kendi mail adresi [email protected] adresinden mail göndererek mailin ekinde sunduğu araştırma makalesini değerlendirmeye alınmasını talep ettiğini, dava konusu olan makalenin yayınının Prof. Dr. ...'ın talebi doğrultusunda çeşitli incelemelerden geçirilerek yapıldığını, bu doğrultuda Dergi Yayın Yönetmenliğinin hiç bir kusuru olmadığını, diğer taraftan tazmini istenilen zararın ne suretle gerçekleştiğinin ve uğranıldığı iddia edilen zararın ne miktarda olduğunun da kanunu deliller ile ispatı gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

3.Asıl davada davalı ... cevap dilekçesinde; davanın öncelikle zamanaşımı yönünden reddine, aksi taktirde davanın esastan reddine karar verilmesini, ayrıca mahkeme masrafları ile vekalet ücretlerinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini istemiştir.

4.Birleşen davada davalı ... 26.10.2021 tarihli dilekçesi ile; sulh sözleşmesi ibraz ederek sözleşme içeriğinde, Dr. ... tarafından yazılan "Edirne İli Merkezindeki Lise Öğrencilerinde Obsesif-Kompulsif Bozukluğun Epidemiyolojisi" başlıklı Tıpta Uzmanlık Tezine Prof. Dr. ...'ün yaptığı bilimsel katkı dikkate alınarak, Düşünen Adam Dergisinde yayımlanacak makalede Prof. Dr. ... adının yer alması konusunda tarafların anlaştıkları ve birbirlerinden yargılama gideri ve avukatlık ücreti yönünden herhangi bir talepleri bulunmadığı bildirilmiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Mahkemece Verilen İlk Karar
Mahkemece 08.04.2014 tarih, 2013/293 E. ve 2014/78 K. sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı
Dairemizin 27.11.2014 tarih, 2014/10991 E. ve 2014/18508 K. sayılı kararıyla davalılar eyleminin suç oluşturduğundan bahisle davacının Savcılık nezdinde şikayetçi olmamasının ceza zamanaşımının dikkate alınmayacağı anlamına gelmeyeceği, bu itibarla zaman aşımı süresinin bu çerçevede değerlendirilmesi gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 29.11.2016 tarih, 2015/256 E. ve 2016/209 K. sayılı kararı ile davacı tarafın eser sahibi olduğu tezin izni alınmadan Düşünen Adam Dergisinde makale olarak yayınlanması ile ... ve ...’ün esere eklenmesinin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (5846 sayılı Kanun) 16 ncı maddesi anlamında ihlal olduğu, eser sahibinin izni olmadan eserin başka kişiler eklenmek suretiyle yayınlanmasının eser sahibinin manevi haklarını ihlal ettiği, maddi tazminat yönünden davacının herhangi bir zararının oluşmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, davacı vekili ile davalılar ... ve Düşünen Adam Dergisi vekillerince temyiz edilmiştir.

D. İkinci Bozma Kararı
Dairemizin 22.10.2018 tarih, 2017/1320 E. ve 2018/6538 K. sayılı kararıyla davalı dergide yayınlanan dava konusu makalede dava dışı ...'ün de eser sahiplerinden birisi olarak gösterildiği, mahkemece dava dışı ...'ün taraf olmadığı bir davada eser sahibi olmadığından bahisle hakkında hüküm tesisinin doğru olmadığı, yine değişiklik eserin dergide yayımı sırasında yapılmışsa eser sahibinin, masrafı tecavüz edene ait olmak üzere eseri değiştirilmiş şekilde yayınlamış olan dergi idaresinden değişikliğin ilan yolu ile düzeltilmesini talep edebileceği gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

E. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava yönünden; 5846 sayılı Kanun'un 15 inci maddesi hükmüne göre eser sahibinin izni olmadıkça eserde veya eser sahibinin adında kısaltmalar, ekleme ve başka değiştirmeler yapılamayacağı, Düşünen Adam Dergisinde davaya konu eserin eser sahibi olarak davacı isminin yanında davalı ... ve birleşen dosya davalısı ... isimlerinin geçmesinin davacının eser sahibi olarak sahip olduğu manevi haklardan "eserde değişiklik yapılmasını men" hakkı kapsamında bulunduğunu, uyulan bozma ilamı doğrultusunda davacının eser sahipliğinden kaynaklı manevi haklarının ihlali dolayısıyla oluşan tecavüzün ref'i için değişikliğin ilan yolu ile düzeltilmesi gerektiği, tecavüz dolayısıyla oluşan manevi zararın tazmini yönünden, ihlal edilen hakkın boyutu, ihlalin ve kusurun derecesinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği, davacıya ait eserin davacı eser sahibinin isminin yanı sıra davalıların isimleri de eser sahibi olarak yer alacak şekilde yayınlandığından, davacı yanın dosyaya somut delillerle yansıtabildiği bir maddi zararının bulunmadığı gerekçesiyle asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen dava yönünden ise; sulh nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; eserden kaynaklanan haklarına tecavüz niteliği taşıyan hususların; hiçbir emeği olmadığı halde davalı ...'in adının yer almış olması, davalı ... Yönetmenliğinin makalede adı yazılı kişilerden ve öncelikle eser sahibi müvekkilinden yazılı onam almadan isimlerini kullanmış olması ve davalı ...'ın sanki eser sahibiymiş gibi akademik kurallara aykırı şekilde adının makalede ilk sırada yer alması olduğunu, makalede davalı ...'in adının eklenmesine karar veren davalı ... ve davalı dergi yönetimi, yayımlayan ise derginin yayın yönetmenliği olduğu halde Mahkemece verilen kararın bu ihlallere yönelik olarak sorunu çözmediğini, maddi tazminat davasının ise reddinin haklı ve doğru olmadığını, zira müvekkilinin ödemek zorunda kaldığı vekalet ücretleri bakımından adeta cezalandırılmış olduğunu, ayrıca birleşen davada sulh olunmasına rağmen asıl davada birleşen dava davalısı yönünden de hüküm kurulmuş olmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; dergi yönetmenliğinin tüzel kişiliği bulunmadığı, bu nedenle dergiye yönelik davanın T.C. Sağlık Bakanlığı hasım gösterilerek açılması gerektiğini, zarara sebep olduğu iddia edilen makalenin yayım tarihi (2010) ile dava tarihi (2013) arasında 1 yıllık nispi zamanaşımı süresinin dolduğunu, şayet ortada bir zarar söz konusu ise bunun sorumlusunun dergiye gerçeğe aykırı beyanda bulunan yazar olduğunu, kaldı ki makalelerin bilimsel kriterlere uygunluğunu inceleyen hakemlerin ve dergi yönetiminin "turnitin" gibi benzerlik oranı tespit eden veritabanlarının Türkiye'de yaygın kullanımının olmadığı bir dönemde tüm psikiyatri literatürünü birinci elden takip etmelerinin kendilerinden beklenemeyeceğini, sorumluluğun dar yorumlanması gerektiğini, manevi tazminat talebi yönünden davalı idare aleyhine müştereken ve müteselsilen hüküm tesis edilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, 5846 sayılı Kanun hükümleri uyarınca eser niteliğindeki uzmanlık tezine vaki tecavüzün önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
5846 sayılı Kanun'un 15 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1.Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, her ne kadar psikiyatri ve nörolojik bilimler dergisi olan Düşünen Adam Dergisi Yönetmenliği davalı olarak yazılmışsa da, T.C. Sağlık Bakanlığı'nın yargılamanın başından itibaren temsil edilerek savunma ve delillerini ibraz etmiş olması karşısında, kararda adının belirtilmiş olmamasının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 124 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uyarınca maddi hatadan kaynaklandığından her zaman düzeltilebilecek bir husus olmasına göre davalı dergi adına T.C. Sağlık Bakanlığı vekilinin tüm, davacı vekilinin vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde değildir.

2. Birleşen dava kapsamında davacı vekili ile davalı asil arasında düzenlenen 22.10.2021 tarihli sulh sözleşmesinde taraflar, davacı Dr. ... tarafından yazılan davaya konu "Edirne İli Merkezindeki Lise Öğrencilerinde Obsesif-Kompulsif Bozukluğun Epidemiyolojisi" başlıklı Tıpta Uzmanlık Tezine, davalı ...'ün yaptığı bilimsel katkı dikkate alınarak, Düşünen Adam Dergisi'nde yayımlanacak makalede Prof. Dr. ... adının yer alması konusunda anlaşmışlar ve bu hususu mahkemeye bildirmişlerdir. Bu nedenle tecavüzün tespitine ilişkin hükümde birleşen davada davalı ...'ün adının yer alması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesi ve 5236 sayılı Kanun’un geçici 2 nci maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 5236 sayılı Kanun’un 16 ncı maddesi ile değiştirilmeden önceki 438 inci maddesinin yedinci fıkrası gereğince mahkeme kararının düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davalı ... adına T.C. Sağlık Bakanlığı vekilinin tüm, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan "...... ... ekleme isimleri ile..." ibaresinin çıkartılarak yerine ".......... ekleme ismi ile...." ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davalıya iadesine,

Davalı ... adına T.C. Sağlık Bakanlığı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

07.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.