YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2022/4224 E.  ,  2024/623 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/194 Esas, 2022/768 Karar
DAVACILAR : 1....
2.Koçal Kağıt Tem. Ürn. Makina Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilleri Avukat ...
DAVALILAR : 1.Atenaş Antalya Turizm Endüstri A.Ş. vekili Avukat ...
2.... vekili Avukat ... (Temlik eden davalı ...Ş. vekili Avukat ...)
DAVA TARİHİ :

HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2020/350 E., 2021/689 K.

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde, müvekkili ile davalı şirket arasında yürütülen ticari ilişki kapsamında müvekkilinin davalıya ait bulunan fabrika binasını 24.12.2012 tarihinde teslim aldığını, taşınmazın teslim anına kadarki tüm borçlarından ve ayıplarından davalının sorumlu olduğunu, taşınmaz bedelinden 125.00,00 TL meblağın ödenmesi konusunda 24.12.2012 tarihli porotokol imzalandığını, şarta bağlandığını ve davalı şirkete 24.12.2012 düzenleme tarihli 30.08.2013 ödeme tarihli 125.000,00 TL bononun teminat olarak verildiğini, protokol uyarınca "taşınmazın satış bedeline esas olarak, Hendek 2. Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğünden taşınmazın sanayi fabrikası olarak kullanılması adına yapı kullanması izin belgesi alınması için gerekli Sakarya SGK İl Müdürlüğünden alınacak "Borcu yoktur" belgesinin en geç taşınmazın mühürlenmesine veya 01.08.2013 tarihine kadar davalı tarafından müvekkiline teslim edilmesi halinde geçerli olacağı, aksi halde hükümsüz kalacağının" belirtildiğini, taşınmaza ait yapı kullanma izin belgesi davalı tarafından alınmadığından müvekkilince satın alınan fabrika niteliğindeki taşınazın Organize Sanayi Bölgesi kurallarına aykırı olarak alt yapı hizmetlerinden yararlanamadığının ve verimsiz kaldığını, tarafların Organize Sanayi Bölgesinden yapı kullanma izin belgesi alınması için Sakarya SGK İl Müdürlüğünün kayıtlı borçların davalı tarafından ödeneceği veya ödemeye gerek kalmadan taşınmazın borcu olmadığına dair belgenin 01.08.2013 tarihine kadar alabileceği konusunda mutabık kaldıklarını, hali hazırda taşınmazın SGK'ya boçlu olduğunu, davalı şirkete noter marifetiye ihtarname keşide edildiğini ve sorumluluklarının yerine getirilmesinin istendiğini verilen cevabi ihtarname ile 125.000,00 TL'ye kadar olan kısım için sorumluluğunun yerine getirilmeyeceğinin ifade edildiğini, senedin iadesinin talep edilmesine rağmen buna uyulmadığını belirterek müvekkillerinin lehtarı davalı şirket olan 24.12.2012 düzenleme tarihli 30.08.2013 vade tarihli 125.000,00 TL bedelli senetten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespiti ile senedin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; bağıtlanan protokol içeriğinin doğru olduğunu, SGK kurumunca müvekkili şirkete 30.11.2012 tarihi itibariyle borcu olmadığına ilişkin belge düzenlendiğini, müvekkilinin yükümlülüğünü yerine getirdiği, davacının taşınmazın ne halde bulunduğunu bilerek satın aldığını ve kullanma izin belgesinin davacı tarafından alınacağını, taşınmaz satışından dolayı mal bedelinden bakiye bir senet olup bono üzerinde malen kaydı bulunduğunu, teminat senedi iddiasının doğru olmadığını belirterek davanın haksızlığını savunmuş ve reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacının halen taşınmaz üzerinde ticari faaliyetini yürütmesi, işçi çalıştırması dikkate alındığında Organize Sanayi Bölgesine başvurarak izin belgesi alabileceği, 25.10.2016 tarihli yazıda belirtilen eksiklerin de davacı tarafından tamamlanması gerektiği, davalı tarafa düşen bir yükümlülüğün bulunmadığı, dava dışı TLS Tekstil A.Ş.'nin 02.07.2015 tarihi itibariyle SGK'ya herhangi bir prim borcunun bulunmadığı, bu nedenle protokolde belirtilen koşulların davalı tarafça ihlal edilmediği, davacının bu taşınmazda 627 m2'lik bir inşaat yaptığı ve yapı kullanma izin belgesini de aldığı, faaliyetini sürdürdüğü dikkate alındığında dava konusu senet bedelinin de ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece tarih gözetilmeksizin araştırma yapıldığı için protokolde belirtilen 01.08.2013 tarihine kadar borcun ifa edilmesi şartının olduğunun gözden kaçırıldığını, oysa vadenin yüklenen borcun esaslı unsuru olduğunu, SGK Başkanlığı ve Hendek 2.OSB Müdürlüğü yazı cevaplarının mahkemece hatalı yorumlandığını, gelen yazı cevabının 01.08.2013 tarihi itibariyle şartların yerine getirildiğini ispatlar nitelikte olmadığını, davalının taahhütlerini yerine getirmediğini, bu nedenle müvekkilin ruhsat alamadığını, müvekkilin sonradan 627 m2'lik başka bir taşınmaz inşa ederek bu binaya ruhsat aldığını, mahkemenin faaliyet tespitinin sonradan yapılan bu bölüme ilişkin olduğunu, protokoldeki şart uyarınca 01.08.2013 tarihinde borcu olup olmadığının araştırılmasının gerektiğini, bu tarih itibariyle borcun varlığının tespiti halinde davanın kabulüne karar verilmesinin zorunlu olacağını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, SGK'dan davalı tarafça sağlanacak 'Borcu Yoktur' yazısı için kabul edilen vadenin seçimlik olduğu, buna göre davacının satın aldığı taşınmazın OSB tarafından mühürlendiğine ilişkin bir iddia veya delilin bulunmaması nedeniyle, 01.08.2013 tarihinden sonra tamamlanmış olsa dahi davalının taahhüdüne uygun davrandığının kabulü gerekecektir. Somut olayda mahkemece celp edilen belgelerle 02.07.2015 tarihi itibariyle SGK Başkanlığına borcun bulunmadığı anlaşıldığından; davalının taahhüdüne uygun davranmış olması nedeniyle davacının davaya konu bonoyu ödemesi gerektiğinden mahkemece davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki beyanları tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, bono nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme
Dava, 16.08.2013 tarihinde açılmış olup, 30.08.2013 vade tarihli 125.000 TL bedelli bononun teminat olarak verildiği, sözleşme şartlarının yerine getirilmediği, bu nedenle bononun bedelsiz kaldığına ilişkin menfi tespit davasıdır.

Taraflar arasında 24.12.2012 tarihli protokol imzalanmıştır. Protokol içeriğinde "OSB'de kayıtlı taşınmazın yapı kullanma izin belgesi almak için ruhsata ilişkin Sakarya SGK İl Müdürlüğü'nden alınacak "Borcu Yoktur" yazısının alınması veya bu yazının alınmasına gerek olmadığına ilişkin mahkeme yazısı/ OSB Müdürlük kararına müteakip senet geçerli olacaktır. Koçal Ltd. Şti. tarafından en geç bu taşınmaza OSB tarafından mühür konuluncaya veya 01.08.2012 tarihine dek Atenaş A.Ş. tarafından yapı kullanma izin belgesi için gerekli evrakın teslim edilmemesi halinde senet iptal olacaktır." düzenlemeleri bulunmaktadır. Mahkemece 01.08.2013 tarihi itibariyle taşınmazı inşa eden ve davalıya devreden TLS Tekstil A.Ş.'nin taşınmaza ilişkin Sakarya SGK İl Müdürlüğüne borcunun bulunup bulunmadığı araştırılarak sonucuna göre dava tarihi itibariyle vadesi gelmemiş teminat senedinin bedelsiz kalıp kalmadığının, senedin iptali gerekip gerekmediğinin belirlenmesi gerekirken vadenin seçimlik olduğu ve davalının taahhüdüne uygun davrandığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacılara iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.