YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2022/3414 E.  ,  2023/5582 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalılar vekili, duruşma istemi olmaksızın davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 03.10.2023 günü tebligata rağmen gelen olmadığı yoklama ile anlaşıldı, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı arasında Uşak ve İzmir'de İl Özel İdarelerinden alınan jeotermal kaynak arama ruhsatlarının devri konulu 22.07.2010 tarihli ''Ticari İş Birliği İçin Mutabakat Protokolü'' imzalandığını, sözleşme gereğince müvekkilinin her biri 37.500,00 USD bedelli 7 adet senet verdiğini, ancak taraflar arasında imzalanan protokolün davalının kusuru ile uygulanamaz hale geldiğini, davalı şirket tarafından müvekkiline karşı protokol gereğince cezai şart ödenmesi talepli açılan Karşıyaka 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/470 E. sayılı davanın reddine karar verildiğini, dava konusu senetler nedeniyle borçlu olmadığının sübuta erdiğini ileri sürerek takibe konu senetlerle nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; senetlerin düzenleme tarihinde müvekkilinin devre hazır olduğunu, edimlerini yerine getirmeyen tarafın davacı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Karşıyaka 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/470 E. sayılı dosyası ile taraflar arasında imzalanan protokol gereğince cezai şart ödenmesi talepli davanın reddine karar verildiği, kararın 23.02.2017 tarihinde kesinleştiği, bu karar ile ruhsat devrinin yapılabilmesinde gerekli koşulları sağlama yükümlülüğünün davalı şirket üzerinde olduğu, ...'nun sözleşmeye aykırı kusurlu bir hareketinin olmadığının tespit edildiği ve ...'nun söz konusu sözleşme ve bahsi geçen senetler nedeniyle borçlu olmadığının sübuta erdiği, protokol hükümlerinin davalının kusuru ile yerine getirilememesi sebebi ile tarafların aldıklarını iade etmesi gerektiği ve 22.07.2010 tarihli taraflar arasında imzalanan protokolün geçersiz olduğu, takibe konulan senetlerin de artık hükmünün kalmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili lehine kötü niyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki sözleşmenin borç ve alacak yükleyen geçerli bir sözleşme olduğunu, davacı ön edimini gerçekleştirmediği için müvekkilinin zarar uğradığını, süresinde devir almadığı için ruhsat sürelerinin dolduğunu, Karşıyaka 1. Asliye Ticaret Mahkemesi kararının hüküm kurulurken dikkate alınamayacağını belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasındaki protokolün bir ön sözleşme niteliğinde olduğu, devrin yapılabilmesinde gerekli koşulları sağlama yükümlülüğünün davalı şirket üzerinde olduğu, ...'nun sözleşmeye aykırı ve kusurlu hareketinin söz konusu olmadığı hususun Karşıyaka 1. Asliye Ticaret Mahkemesi kararıyla tespit edildiği, bu durumda tarafların birbirlerine aldıklarını vermeleri gerekeceği, Yerel Mahkemenin davanın reddi kararında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, kötü niyet tazminatının şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, icra takibine konu zaman aşımına uğramış bonolar nedeni ile borçlu bulunmadığının tespiti istemine ilişkin olup, uyuşmazlık, hangi tarafın protokoldeki edimlerini ihlal ettiğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. 2004 İcra ve İflâs Kanunu'nun 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup taraf vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.