YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2022/2283 E.  ,  2023/6014 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin dava dışı Yaşarlar Lojistik Petrol Ürünleri İnşaat Eğitim Enerji Personel Temizlik Hizmetleri ve Turizm İthalat İhracaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Yaşarlar A.Ş)’nin davalıdan olan alacaklarını temlik alarak adı geçen şirkete faktoring hizmeti sunduğunu, temlik işlemlerine konu faturaların sunulduğunu, toplam 5.555.413,98 TL tutarındaki kısmın fatura borçlusu olan davalıdan tahsil edilemediğini, konuya ilişkin olarak davalının çeşitli şubelerine yazı yazılarak yapılmayan ödemelerin sebebine dair bilgi istenildiğini, bilgi sorma yazılarına karşı yalnızca davalının Konya Şubesi’nden cevap verildiğini, tahsil talebiyle dava dışı Yaşarlar A.Ş. ile yapılan görüşmelerde firmanın temlik alacaklısı olarak müvekkile yapılması gereken bir kısım ödemelerin davalı tarafından kendilerine yapıldığını belirttiğini, temlik alacaklısı olarak hakediş borçlusu davalının, Yaşarlar A.Ş. nezdinde yaptığı kesintilerin aralarındaki sözleşmeye ve ilgili mevzuata uygun olarak yapılıp yapılmadığı, kesintiyi gerektirir durumun mevcut olup olmadığı ve evvel emirde müvekkile yapılması gerekli iken Yaşarlar A.Ş.’ye yapılan ödeme olup olmadığı hususlarında müvekkili tarafından sağlıklı şekilde bilgiye ulaşılamadığını ileri sürerek davalı ile dava dışı Yaşarlar A.Ş. arasında gerçekleşen ödeme kayıtlarının tetkiki ile müvekkiline temlik edilen alacaklara dair davalı tarafından firmaya ödeme yapılıp yapılmadığının, yapılmış ise bu ödemenin tutarının tespitini, davalı tarafından yapılan kesintilerin Yaşarlar A.Ş. ile davalı arasındaki sözleşmeye uygun olup olmadığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Dava dilekçesi davalıya tebliğ edilmediğinden davalı cevap dilekçesi vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının talebinin temlik edilen alacaklara dair davalı tarafından firmaya ödeme yapılıp yapılmadığının, yapılmış ise bu tutarın tespiti niteliğinde olduğu, eda davasının konusunu oluşturmadığı, edayı içeren dava yerine böyle bir tespit davasının açılmasında davacının hukuki yararının bulunmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilin temlik alacaklısı olarak davalı nezdinde alacağı olup olmadığını, varsa bunun net rakamı hakkında üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiğini, ilgililere dava öncesi müracaat etmiş ise de netice alamadığını, dava yoluna müracaat etmekten başka seçeneği kalmadığını, temlik edenin yükümlülüklerini yerine getirmediyse ortada alacak da söz konusu olmayacağını, Mahkemenin netice ve talep bölümündeki, yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğinin tespiti kısmının dikkate alınmadığını, ve işbu tespit talebimizle bağlantılı olduğu halde münferiden alacağın miktarının belirlenmesi talebi gibi dikkate almak suretiyle davanın tespit davası vasfından çıkarılmasının usule ve esasa aykırılık taşıdığını, temlik alacaklısı olarak hakediş borçlusu davalının, Yaşarlar A.Ş. nezdinde yaptığı kesintilerin aralarındaki sözleşmeye ve ilgili mevzuata uygun olarak yapılıp yapılmadığı, kesintiyi gerektirir durumun mevcut olup olmadığı ve evvel emirde müvekkile yapılması gerekli iken Yaşarlar A.Ş.’ye yapılan ödeme olup olmadığı hususlarında müvekkil tarafından sağlıklı şekilde bilgiye ulaşılamadığından tespit talepli davanın açılması zaruretinin ortaya çıktığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, işbu davada hem alacak miktarının tespitini, hem de davalı ile dava dışı Yaşarlar A.Ş. arasında düzenlenen hizmet sözleşmesi kapsamında yüklenicinin hakedişinden yapılan kesintilerin sözleşmeye uygun olup olmadığının tespitini istediğini, kesinti nedenlerinin değerlendirilmesi talebinde bulunduğunu, davacının talebinin eda davasının konusunu oluşturması ve davacının meşru ve güncel bir hukuki yararının bulunmaması nedeniyle mahkemece davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava dışı Yaşarlar A.Ş.’nin davalı kurumdan olan alacaklarını müvekkiline temlik ettiğini, temlik kapsamında alacakların tahsil edilmesi amacıyla davalıya, dava dışı şirket lehine kesilen faturaların sonucu ödemelerin neden yapılmadığına ilişkin defalarca kez yazı yazıldığı halde geri dönüş alınamadığını, alınan tek bir yanıtta da firmanın yerine getirilmeyen yükümlülükleri sebebiyle ödemelerinde kesinti yapıldığı, kesintilerden sonra kalan tutarın 93.777,9 TL olduğunun bildirildiğini, Yaşarlar A.Ş.’nin davalının müvekkiline yapması gereken bir kısım ödemelerin kendilerine yapıldığını bildirmesi sonucunda müvekkili açısından hangi hizmetlerin yerine getirilmediği ve bu nedenle kesinti yapıldığının belirsiz olduğunu, tespitten sonra alacak davası açılabileceğini, müvekkilinin üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmesine ve dava öncesi ilgililere müracaat etmesine rağmen geri dönüş alamadığını, davalıdan alacağın akıbetine ilişkin veri elde etmenin imkansız olduğunu, müvekkilinin işbu davayı açmaktan başka çaresi kalmadığını, müvekkilinin temlik aldığı alacağa ilişkin olarak dava dışı Yaşarlar A.Ş.’nin davalıya yönelik verdiği hizmetin tespit edilmesinin talep edildiğini, dava dışı firmanın yükümlülüklerini yerine getirmemiş olması haline yapılan kesintilerin gerekli olduğu ve bu nedenle tarafımıza ödenmeyen bu kısmın talep edilemeyeceğinin ortaya çıkacağını, müvekkilinin hukuken korunmaya değer güncel bir yararının bulunduğunu, alacak miktarının tespitinin istenmediğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 114 ve 115 inci maddeleri, 106 ncı maddesi.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.