YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2022/2237 E.  ,  2023/6190 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının 15.09.2019 tarih ve 850.000,00 TL bedelli çeke dayanarak müvekkili aleyhine takip başlattığını, çekin hayvan alım satımı için verildiğini, davalının ilk başlarda hayvanları gönderdiğini, karşılığında ödemenin yapıldığını, bu kapsamda 147.500,00 TL tutarındaki bir başka çekin ödendiğini, yine 313.750,00 TL tutarında havale gönderildiğini, davalının toplam bedeli 402,336,00 TL olan 57 adet hayvanı teslim ettiğini, ancak davalının da aralarında bulunduğu üreticilerin sonradan sevkiyatları yapmadığını, mallar teslim edilmediğinden çek bedelinin ödenmediğini, göndermedikleri hayvanların bedelinin tahsili için dava konusu çekle ilgili müvekkili aleyhine takip başlatıldığını, yapılan araştırmada teamül gereği boş verilen bu çekin davalı adına doldurulduğunu, davalının hayvan alım satımı ile uğraşmadığının öğrenildiğini, işçi olarak çalıştığını ileri sürerek Kayseri Genel İcra Dairesinin 2019/51290 E. sayılı dosyasından dolayı müvekkilinin borçlu olmadığının tespitini, kötü niyet tazminatının tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; diğer üreticilerle birlikte müvekkilinin şikayeti üzerine hileli işlemler yapan İhsan ve davacı yetkilileri hakkında nitelikli dolandırıcılık suçundan dava açıldığını, davacı şirketin yetkilisi görünen Şuayip’in aslında muhasebe elemanı olduğunu, yetkili görünen kişinin hisseleri İhsan’ın oğlu Emre’den devraldığını, devirden sonra yine İhsan’ın sahibi olduğu Çavuşoğlu Un Ltd. Şti. adına davacı şirkete muvazaalı iflas takibi başlatıldığını, talebin mahkemece reddedildiğini, müvekkilinin satıp teslim ettiği hayvanların bedelini alamadığını, çekin ibrazında karşılıksız çıktığını, davalının hayvan alım satımı işi ile iştigal ettiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile çeki avans olarak verdiğini, ancak davalının edimini yerine getirmediğini ileri süren davacının ididalarını yazılı delille ispatlaması gerektiği, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (6098 sayılı Kanun) 207 nci maddesi ikinci fıkrası uyarınca aksi kararlaştırılmadıkça ve aksine bir adet bulunmadıkça satıcı ve alıcının borçlarını ayna anda ifa ile yükümlü bulundukları, bu hususta bir karinenin olduğu, aksini iddia edenin ispatlaması gerektiği, çeki avans olarak verdiği ve hayvanları teslim almadığı yönündeki iddialarını ispat yükünün davacı üzerinde bulunduğu, ödeme aracı niteliğindeki çekin kural olarak borcun tasfiyesi amacıyla verildiği, davalının hayvanları teslim ettiğine dair savunmasının ispat külfetini üzerine aldığı şeklinde değerlendirilemeyeceği, dava konusu çekin davacı defterlerine kaydedildiği, davacının iddialarını kanıtlayamadığı, yemin deliline dayanmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ispat yükünün davalı üzerinde bulunduğunu, kaldı ki müvekkilinin canlı hayvan teslimi yapılmadığını ispatladığını, İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün yazılarında davalının canlı hayvan göndermediğinin belirtildiğini, bilirkişinin de davacının borçlu olmadığını tespit ettiğini, muvafakatları olmadığı halde tanık dinlenmesinin hukuka aykırılık taşıdığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davaya konu kambiyo senedinin avans olarak verildiğini ve kendisine teslimi gereken malların teslim edilmediğini yazılı ve kesin delillerle ispat edemediği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; menfi tespit davasında, yoku ispatlamak mümkün olmadığından kural olarak ispat yükünün davalı üzerinde bulunduğunu, senet hakkında ‘’karşılıksız kaldığı’’ gerekçesiyle açılan menfi tespit davalarında satıcının malların teslim edildiğini, alıcının ise, malların teslim edilmediğini ileri sürmesi halinde davalının ispatlaması gerektiğini, ispat yükünün müvekkili üzerinde olduğu düşünüldüğünde de müvekkilinin davalı tarafından ileride teslim edilecek mallara karşılık olarak davalıya avans niteliğinde dava konusu çeki verdiğini, ancak davalının canlı hayvan teslim etmesi gerekirken canlı hayvanları teslim etmediğini, davalının canlı hayvanları teslim ettiğini ileri sürdüğünü, canlı hayvanların müvekkiline teslim edilmediğinin usulüne uygun delillerle ispatlandığını, Kayseri İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’ne yazılan müvekkereye verilen cevaplarda davalı tarafından herhangi bir canlı hayvan gönderilmediğinin belirtildiğini, bilirkişi raporunca ticari defterin usulüne uygun tutulduğu ve davalıya müvekkilimin borcunun olmadığının tespit edildiğini, canlı hayvanların teslimi hususunda ispat yükünün yer değiştirdiğini, davalıya geçtiğini, yazılı bir belgeye bağlanmış olan her çeşit iddiaya karşı defi olarak ileri sürülen hususların tanıkla ispatlanamayacağı, değer ve davanın türü dikkate alındığında tanıkla ispat yasağı kapsamında olduğundan mahkemece tanık dinlenmesinin usule ve yasalara aykırılık taşıdığını, davalı tanıklarının dinlenilmesine muvafakat olmadığı halde mahkemece davalı tanıklarının dinlenilip beyanlarına itibar edildiğini, ispat yükü davalıya geçtiğinden yemin delilinin de davalı tarafından kullanılması gerektiğini, davalı tarafa tamamlayıcı yemin delilinin hatırlatılmadığını, her iki tarafın da ispat yükünün kime düştüğünü gözetmeden delil bildirdiğini, bu durumda hakimin ispat yükününün kime düştüğünü araştırmasına gerek bulunmadığını, tarafların göstermiş oldukları delillerle çekişmeli vakıalar ispat edilmişse bu durumda da ispat yükünün araştırılamayacağını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 201 inci maddesi.

2. 6098 sayılı Kanun’un 207 nci maddesinin ikinci fıkrası.

3.4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 6 ncı maddesi.

4.2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (2004 sayılı Kanun) 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.