YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2022/1635 E.  ,  2023/5320 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/282 Esas, 2021/1501 Karar
HÜKÜM : Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2016/393 E., 2017/300 K.

Taraflar arasındaki Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK) kararının iptali ve patentin hükümsüzlüğü davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin kredi kuruluşları, finansal kuruluşlar, kart çıkaran kuruluşlar ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (BDDK) tarafından uygun görülen gerçek ve tüzel kişiler arasında her türlü bilgi ve belge alışverişini sağlamak üzere 1995 yılında 11 banka tarafından kurulduğunu, davalılardan ... ve ...’in “Çek Senet Durum Bilgisi Sorgulama Yöntemi" buluş başlığını taşıyan, TR 2008/6237 sayılı patent başvurusunda bulunduğunu, başvurunun incelemeli patent tesciline bağlandığı, patent dosyasının incelenmesinde süreçteki birçok işlemin 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’ye (551 sayılı KHK) aykırılık taşıdığının görüldüğünü, 2008/6237 sayılı başvurunun birinci inceleme raporunun olumsuz geldiğini, raporun başvuru sahibine tebliğ edildiğini, 551 sayılı KHK'nın 62 nci maddesine aykırı biçimde başvurucuların ikinci incelemeyi talep etmediklerini, ikinci inceleme ücretini de yatırmadıklarını, TPMK bu durumda başvurunun geri çekilmiş sayılmasına karar verilmesi gerekirken bu yönde işlem yapmadığını, başvurucuya üçüncü inceleme hakkı tanıdığını, ayrıca 2008/6237 sayılı patent başvurusunun bir ve dört nolu istemlerinin 551 sayılı KHK’nın 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve dördüncü fıkrasının (a) bendinde düzenlenen patent verilemeyecek konular ve buluşlar kapsamında olduğunu, TR 2008/6237 sayılı başvurunun esaslı unsurunu teşkil eden Merkez Bankası ve BDDK veri tabanlarına erişim ve buradaki gizli bilginin kamuya açılması şeklindeki adımın 551 sayılı KHK’nın 80 inci maddesinde yer alan bir patent konusu kullanımın yasalara aykırı olamayacağı ve kanuni sınırlamalar ile sınırlı kalacağı şeklindeki açık düzenlemeye aykırı olduğunu, patentin şekli eksikliklerine yönelik itirazda bulunduklarını, 551 sayılı KHK’nın 70 ve 71 inci maddesi uyarınca patent verilmesine ilişkin işlemlerin geçersizliği, ikinci incelemenin süresinde talep edilmemesi nedeniyle başvurunun geri çekilmiş sayılması ve 551 sayılı KHK’ya aykırılık nedeni ile başvurunun reddine yönelik itirazda bulunduklarını, itirazlarının nihai olarak YİDK tarafından reddedildiğini ileri sürerek, YİDK’nın 2016/P-11 sayılı kararının iptaline, patentin hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde, kurum kararının hukuka uygun olduğunu, başvuruda şekli bir eksiklik olmadığını, davacının buluş niteliğine yönelik itirazlarının bu kapsamda değerlendirilemeyeceğini, davacının iş bu davadaki istemlerini yönelik Malatya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/765 E. sayılı dosyası ile 2008/6237 sayılı patentin hükümsüzlüğü istemli dava açtığını, müvekkillerinin üç inceleme haklarının bulunduğunu, ikinci incelemenin yapılmamasının gerekçe gösterilerek patentin hükümsüz kılınmasının söz konusu olamayacağını, patentin başvuru kapsamını aştığına ilişkin iddiaların doğru olmadığını, buluşun patent verilemeyecek konular içermediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı TPMK vekili cevap dilekçesinde, patent verilme sürecinin bir bütün olduğunu, başvurucunun üç inceleme hakkı bulunduğunu, bir inceleme hakkını atlatmasının diğerini sonlandırmadığını, 551 sayılı KHK’nın 62 nci maddesinde bu durumda hakkın sona ereceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığını, 551 sayılı KHK'nın 172 nci maddesi hükmünün sürece uygulanma imkanı bulunmadığını, buluşun teknik yönünün olduğunu, kamu düzenine ve genel ahlaka aykırı bir halin bulunmadığını, 551 sayılı KHK’nın 80 inci maddesinin buluşa patent verilip verilmemesi ile ilgili değil tescil edilen patentin kullanılıp kullanılamayacağı ile ilgili bir duruma ilişkin olduğunu, şekli bir eksiklik olmadığından geriye dönülmesinin söz konusu olamayacağını, patentin ilk başvuru kapsamını aşması şeklinde bir durumun olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 551 sayılı KHK’nın 62 nci maddesi uyarınca patent başvurusu sahibinin üç inceleme yapılmasını talep hakkı olduğu, inceleme raporlarının kendisine tebliğinden sonra iki defa başvuruda değişiklik yapabilme yetkisi bulunduğu, inceleme raporunun düzenlenme sayısından yararlanma konusunda başvuru sahibinin seçim hakkı bulunmadığı, birinci inceleme raporunun başvurucuya tebliğinden sonra yasal süre içerisinde başvurucunun ikinci incelemeyi istememesi, sadece ikinci inceleme talep hakkından vazgeçtiği şeklinde yorumlanabileceği, anılan madde hükmünde başvurucunun istemde bulunmaması halinde patent başvurusunun geri çekilmiş sayılacağına ilişkin hak düşürücü nitelikte bir ibare bulunmadığı, aksine hak sahibinin bunun dışında bir inceleme daha yapılmasını isteme hakkını gösteren ibareler bulunduğu, bu nedenle anılan süreçte bir şekli eksiklik bulunduğunun kabul edilemeyeceğini, ikinci inceleme yapılmadan üçüncü incelemenin yapıldığı nedenine dayalı YİDK kararının iptali isteminin kabulünün mümkün olmadığını, davacının YİDK kararının iptali istemine dayanak yaptığı, buluşun teknik yönü bulunmadığı, patent verilemeyecek konuları içerdiği, kamu düzenine ve genel ahlaka aykırı olduğu ve ilk başvurunun kapsamını aştığı yönündeki iddiaların patentin verilmesinden sonra 551 sayılı KHK’nın 70 ve 71 inci maddeleri kapsamında şekli eksiklik olarak kuruma itiraz nedeni olarak ileri sürülebilecek nitelikte olmadığını, davacının ileri sürdüğü bu nedenlerin, sadece ve sadece tescil edilen patentin hükümsüzlük gerekçesi olarak ileri sürülebileceği, şekli süreçleri tamamlayıp tescil edilen bir patentin bu sebeplere bağlı olarak tekrar idari sürece geri götürülüp tartışılmasının 551 sayılı KHK’daki patent sistemine uygun olmadığı, davacının anılan nedenlere dayanarak yaptığı itirazın reddine dair YİDK kararının bu yönden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle mecburi dava arkadaşı olan davalılara karşı açılan YİDK kararının iptaline yönelik davanın reddine, hükümsüzlük istemiyle davalılar ... ve ...’ye karşı açılan davanın, 2008/6237 sayılı patentin yenilik ve buluş basamağı bulunmama dışında, patent verilemeyecek konuları içerdiği, kamu düzenine ve genel ahlaka aykırı olduğu, başvuru kapsamının aşıldığı vakıalarına dayalı hükümsüzlük davasının aynı nedenlere dayalı aynı taraflar arasında aynı patentin hükümsüzlüğü istemiyle dava tarihinde derdest bir dava bulunması sebebiyle dava şartı yokluğundan usulden reddine, “ikinci inceleme yapılmadan üçüncü incelemeye geçildiği” yönündeki isteme dayalı hükümsüzlük davasının reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davada derdestlik itirazının ileri sürülmesinin mümkün olmadığını, davaların taraflarının, konularının ve sebeplerinin faklı olduğunu, konunun teknik ve özel bilgiyi gerektirmesine rağmen mahkemenin dosyada bilirkişi incelemesi yapmadan karar vermesinin yerinde olmadığını, ikinci inceleme talep edilmeksizin üçüncü incelemenin talep edilebileceği ve başvurucunun inceleme sayısından yararlanma hususunda 551 sayılı KHK'dan doğan bir seçim hakkına sahip olduğu yönündeki tespitlerin yerinde olmadığını, birinci inceleme raporunun tebliğinden sonra başvuru sahibinin ikinci incelemeyi talep etmemesi sebebiyle üçüncü incelemeyi talep etme hakkı olmadığını, hükümsüzlük davasının görüldüğü Malatya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde alınan bilirkişi raporlarında patentin hükümsüz kılınması gerektiği sonucuna varıldığını, dava konusu patentin 551 sayılı KHK'nın 80 inci maddesine aykırı olduğuna ilişkin somut itirazların gelişi güzel şekilde reddedildiğini, buluşun tescilinin hukuka aykırı olduğunu, dava konusu patentin 3 üncü inceleme öncesinde yapılan değişiklikler ile ilk başvurunun kapsamını aşmış olmasına rağmen bu hali ile tescil edilmesinin hukuka uygun olmadığını, müvekkilleri aleyhine iki adet vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar ... ve ... aleyhine 03.08.2015 tarihinde Malatya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/765 E. sayılı dosyasıyla 2008/6237 sayılı patentin hükümsüzlüğünün istenildiği, Mahkemece patentin hükümsüzlüğü ve sicilden terkinine karar verildiği ancak kararın kesinleşmediği, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca aynı davanın, daha önceden açılmış ve halen görülmekte olması halinde, sonradan açılan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerektiği, 2008/6237 sayılı patentin yenilik ve buluş basamağının bulunmaması dışında, patent verilemeyecek konuları içerdiği, teknik yönü bulunmadığı, kamu düzenine ve genel ahlaka aykırı olduğu, başvuru kapsamının aşıldığı vakıaları bakımından iş bu davanın, Malatya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/765 sayılı dosyasında aynı vakıalara dayalı hükümsüzlük istemiyle açılmış davanın derdest bulunması sebebiyle görülebilmesinin mümkün olmadığı, 551 sayılı KHK’nın 62 nci maddesi uyarınca patent başvurusu sahibinin üç inceleme yapılmasını talep hakkı bulunduğu, ikinci inceleme yapılmadan üçüncü incelemenin yapıldığı nedenine dayalı YİDK kararının iptali ve hükümsüzlük talebinin yerinde olmadığı, YİDK kararının hukuka uygun olduğu, hükmedilen yargılama giderlerinde de hukuka aykırılık olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, YİDK kararının iptali, patentin hükümsüzlüğü ile sicilden terkini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Kanun’un 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi, 370 ve 371 inci maddeleri, 551 sayılı KHK'nın 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve dördüncü fıkrasının (a) bendi, 62 nci, 70 inci, 71 inci ve 80 inci, 172 nci maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.